Neden evde yemek hazırlamalıyız?

Evde yemek hazırlamak için yeterli vaktin var mı? Masaya oturup yemek için çok mu meşgulsün? Bir daha düşünsen iyi olur.

Yemenin en önemli yanı besleyiciliği. Dokularımızı yani vücudumuzu oluşturan, tamir eden, işleten ve ona ihtiyacı olan enerjiyi veren maddelere besin diyoruz. Suyu, karbonhidratları, proteinleri, vitaminleri, mineralleri ve lifi besin olarak değerlendirebiliyoruz.

Yemenin ikincil fonksiyonları da var : Sosyal fonksiyonlar. İkincil dediğimde ‘’göz ardı edilebilir’’ demiyorum. Günümüzde bir milleti bir arada tutan en önemli ikinci değer -birincisi dildir- olarak gösterilebilir ülke mutfağı. Hatta ilkel insanlara kadar gittiğimizde ‘’yiyecek sağlama, paylaşma ve yeme onları bir arada tutan en önemli faktördü’’ demek yanlış olmaz. Yine mutfak ve dil tarihin öncesinden şimdiye sürekli olarak karmaşıklaşan, insanoğlunun yaratıcılıkta sınır tanımadığı iki alan. Yanından geçen çekirgeyi tutup yemekten kuyu kebabına ,oradan moleküler gastronomiye…

Yiyeceğin hazırlandığı ve yendiği yer açısından mutfaklara bir bakalım. Fransız kültüründe yemek restoranda hazırlanır ve restoranda yenir. Amerikan kültüründeyse yemek restoranda ya da fabrikada hazırlanır ve evde-dışarda-arabada yenir. Günümüzde Türkiye için hepsinin bir karışımı diyebiliriz. Özellikle kadın-erkek çalışan şehirli-orta sınıfta ‘’ev yemeği’’ yemek için lokantaya gitme paradoksu oldukça yaygın. Fakat bu her zaman böyle değildi. Sadece fastfood için söylemiyorum; lokantalar bile ancak 19. yüzyıl İstanbul’unda varlık göstermeye başladı. Belki benzer yapılar vardı ama bunlar sadece karın doyurmaya yönelikti; lezzete, eğlenceye ve sosyalleşmeye yer yoktu. Osmanlı muftağı dediğimiz muğlak ve geniş alanda ‘’ev yemeği’’nin çok önemli bir yeri vardır. Nüfusun geneli açısından bakarsak ve şu son 10 seneyi saymazsak ( tüketim toplumu + sosyal medya ) ;Anadolu’ya yerleştiğimizden beri ‘’ev yemeği’’ odaklı beslenmenin toplumumuzun temel direklerinden olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz.

Yemek yeme sadece tarihle-atalarımızla olan bağlarımızı değil; ailemizle ve arkadaşlarımızla kurduğumuz sosyal bağları da güçlendirir-tamir eder. Birlikte yeme alışkanlığı gelişim çağındaki çocukların duygusal sağlığı açısından da önemlidir. Ayrıca özel durumlarda organizasyonun yemek üzerinden yürümesi boşuna değil: Düğün yemeği, kutlama yemeği, veda yemeği ya da bir ‘’ilk buluşma’’… Birlikte olmak, pişirmek, yemek, anlatmak, dinlemek ve paylaşmak genlerimize işlemiştir. Bu sebeple modern dünyada ‘’anı yaşayabildiğimiz’’ ve ‘’insanın doğal durumu’’nda hissettiğimiz nadir aktivitelerden yemek yapmak-yemek.

Özellikle gençler, öğrenciler ve bekarlar için yemek yapmak gibi yaşamsal bir eylemi yapabilmenin verdiği özgüven çok önemli. Kendi kendine bakabilmek, kimseye muhtaç olmamak ve üretmek insanın psikolojisine ve gelişimine olumlu katkılar sağlıyor. Kafam karışık olduğunda, karar veremediğimde, yorgun olduğumda kendimi çok kez mutfakta buluyorum. Bu hikaye başlayalı çok oldu da diyemem: 19'undan önce yumurta bile kırmamış biri olarak şu anda ‘’oyuncaklı’’ -mantı, beef wellington, kabak çiçeği dolması gibi- yemekler hariç herşeyi yapabilirim. Zaten mutfakta bu ‘’oyuncaklı’’ yemekler hariç el becerisine gerek yok. ‘‘Mutfak el becerisi gerektirir’’ genel bir önyargı. Belki ‘’el lezzeti’’ önemli olabilir, ama ikisi aynı şey değil.

Peki nasıl öğreniriz ? Yemek genellikle ustadan öğrenilen bir zanaat olduğundan zamanın ruhuna da oldukça uygun: ‘’Do it yourself’’ ya da ‘’DIY’’.Bugün İnstagram’ı veya Youtube’u açarak dünyanın en iyi şeflerini izleyebiliyoruz. Sonuçta ‘’tek tıkla sipariş’’ çağında yemek yapma zahmetini çekmenin sebeplerinden biri daha lezzetli birşeyler yemeyi garantilemek. Bu arada zamanının ötesinden bir ‘’kendin yap’’ motivasyonu için de kitap önereyim: ‘’Zen ve Motosiklet Bakım Sanatı’’.

Yemenin besleyici-ya da birincil- işlevine dönersek :Yemek yaptığımızda midemize neyin girdiğinin kararını veririz. Özellikle sağlığımızla doğrudan ilişkili olan yediğimiz yağ, şeker ve tuz miktarını belirlemenin en iyi yolu budur. İşlenmiş gıda üreticileri ve restoranların aksine biz, sağlığımızı önemseriz.

Yiyecek konusunda dünya hala adil değil. Bireyler olarak görevimiz mevcut imkanlarla en iyisini yapmaya çalışmak. Sonuç olarak uzun vadede, yiyenlerin sağlığını önemseyen biri tarafından evde hazırlanan yiyeceklerden oluşan bir diyet, alternatiflerine göre çoğu zaman daha sağlıklıdır.