Virtual Reality ve Sinema

Hac’dan gelen eşin dostun getirdiği kartondan yapılmış fotoğraf gösteren zımbırtıları çoğumuz biliriz. Nasıl ki Camera Obscura ve Sony A7 fotoğraf makinesi temelde aynı mantığa dayanıyorsa bu zımbırtıyla VR gözlükler aynı mantığın ürünüdür. İki gözünü birden merceğe dayar ve karşıdaki resme bakarsın. Bu arada Davaro’lardan Memo’nun Alamanya’dan getirdiği “karı gözlüğü”nü de unutmamak lazım.

Davaro (1981)

Eğer gelir açısından orta-üst kesimden değilseniz ve teknolojiyi takip etmekten kastınız “La olum galaksi es-altı çıkmış la. Acayip manyak var ya, ayfonun en sonuncudan daha iyi” demekten öteyse siz bu cihazların ne olduğunu, nasıl kullanıldığını biliyorsunuzdur zaten.

Neyse…

Başlangıç olarak Oculus ismini duymuşsunuzdur. 2012 yılında peyda olmuş bu fikir. Aslında fikir bile değil. Minimal hale getirilip son kullanıcıya daha ucuza mal olmasını sağlayacak bir fikir… Sanal gerçeklik gözlüğünün geçmişi 90’ların ortalarına kadar dayanmaktaymış fakat son kullanıcı için maliyetli bir ürün olduğundan belli başlı alanlarla kullanılıyormuş. Uzaya gidecek astronotlarda ve askeri eğitimlerde simülasyon olarak kullanılıyormuş. Son bir kaç yıldır ise maliyetlerinden bir şekilde kurtulan bu alet piyasaya sürülüyor. Gerçi Oculus Rift markası üretmekte olduğu cihazı 2016 yılına kadar sadece geliştiriler için satışa sundu. Çünkü cihaz kadar önemli olan şey içinde barındıracağı oyun ve uygulamalardı. Şu an için piyasada Samsung’un ürettiği Gear VR cihazı başta olmak üzere birkaç model bulunmakta.

Oculus Rift markası dışındaki tüm VR cihazlar akıllı telefonu tabanlı olarak çalışıyor. Yani sonuç olarak Google çalışanlarının boş vakitlerini geçirirken ortaya çıkardıkları Cardboard projesinin bir parçası olarak yer alıyorlar. Cardboard’ı ele alacak olursak görüntü kaynağı akıllı telefonumuz olan ve kartondan bile yapabileceğiniz basit bir gözlükle kullanacağımız sanal gerçeklik deneyimi denebilir. İşletim sistemi olarak Android’in üzerine kurulu olan bir sistem olmasına rağmen önünün açık görülmesi gerekçesiyle bir zaman önce Google, Cardboardlar için API ve SDK bilgilerini yayınlamış. Yani Cardboard (VR gözlük) ile kullanabileceğiniz oyun, uygulama tarzı şeyler de geliştirebilirsiniz demek oluyor bu.

Biraz el becerisiyle yapabileceğiniz kartondan bir sanal gerçeklik gözlüğü

Oyun, uygulama açısından bakacak olursak Oculus firması ya da diğer geliştiriciler bizden habersiz onlarca belki de yüzlerce oyun, uygulama hazırlamış durumda. Android tabanlı Cardboard sistemleri bu konuda çok geride… Açıkcası Oculus cihaza kıyasla çok da fazla gelişim sağlayacağını düşünmüyorum. Akıllı telefonunuzu cebinizden çıkarıp “dur oyun oynayayım” diyebileceğiniz kadar sizi içine çekecek oyunlar yok piyasada. Sonuç olarak bu vadede akıllı telefonumuzu en iyi şekilde film izlemek için kullanabiliriz.

Hepimiz akıllı telefonlarımızı ilk satın aldığımızda bir kaç kez sinema filmi izleme deneyiminde bulunmuşuzdur. Fakat telefonu sabit bir şekilde tutacak bir sistemin olmaması, cihazı ayakta tutmak için arkasına yanına konan saçma objelerle denemeler yapmak ve son olarak da bir saat boyunca bir elimiz havada küçücük ekrana bakmak -özellikle alt yazılı film izliyorsak– hepimizi bu durumdan bezdirmiştir. Filmi kişiselleştiren, kişiselleştirmenin ötesinde gözümüze takacağımız gözlüğün bizi bulunduğumuz ortamdan izole etmesi ciddi anlamda kişiye sinema keyfi yaşatacak kıvamdadır.

Telefonunuzun şarjını doldurur VR gözlüğünüze takarsınız ve ortamdan koparsınız. Eğer elinizde imkanınız varsa 20–30 lira civarında olan, yerli bir firmanın ürettiği VR360 markalı kartondan yapılmış sanal gerçeklik gözlüklerinden alıp deneme yapabilirsiniz. 360 derece örnekler için Youtube’nin #360Video video kanalından tüm içerikleri bulabilirsiniz. Birçoğu 180 ve 360 derece olan videoları izlemek insanı gerçekten delirtiyor. Fakat bu videoları izledikten sonra “Oha filmin içine mi gircez şimdi, avatarı benim telefonu atak la o zaman” deme gafletinde bulunmayın. Çünkü sizin izlediğiniz sinema filmlerinin hiçbiri 360 derece kamerayla izlenmiyor. Ve tabi Yeşilçam filmlerine yapılan görüntüyü yüksek kaliteye çıkarma gibi bir restorasyon işlemi bugüne kadar çekilen filmlerin hiçbirine uygulanamayacak VR teknolojisiyle sinema konusunda ne yapılacaksa bundan sonra yapılacak demek oluyor bu da. VR gözlüğünüzü takıp ortamdan kendinizi soyutladığıızda o minik ekranlı cep telefonunuzdan sinema performansı alabilirsiniz. Ben aldım. Nasıl ki şu an Youtube için tanıtım, deneme ve nabız yoklama amaçlı 360 derece videolar çekiliyorsa ileride 360 derecelik filmlerde çekilebilir. Hatta başlangıç olarak GoPro kamerayla çekilen ve Katharsis‘in babasını yaşatma ihtimali olan Hardcore isimli filmi bulabilirseniz indirip cihazınızda 180 derece açıyla deneyebilirsiniz. Fakat bu filmin VR cihazlar için çekildiğini düşünmeyin. Sadece film balık gözü bir lensle çekildiği için film dosyasını VR cihazınızın oynatıcısında 180 dereceye çevir seçeneğiyle belli miktarda performans alabilirsiniz.

Haberlerde de yer aldığı üzere VR teknolojisinin porno sektörüne çok yarayacağı söyleniyor. Eğer bir gözlüğünüz varsa torrent sitelere “Virtual Reality” yazdığınızda search results’un tamamen porno filmlerle dolu olduğunu görürsünüz. Hiç çekinmeyin deneyin. Çünkü porno da bir film türüdür ve şu an için VR konusunda şu an için çoğunlukla porno sektöründekiler etkin. 180 derece bolca video bulabileceğiniz torrent sitelerinde bir kaç tane de nadide 360 derecelik porno film bulunuyor. Yani bu da demek oluyor ki koltuğunuza oturup karşısındaki sevişmeyi izlerken hemen arkanızda da bir sevişme olabilir demektir. Ki öyle de oluyor. Başınızı arkanıza ya da etrafa çevirdiğinizde orada da farklı çiftlerin seviştiğini görüyorsunuz. Eğer bir porno film izleyip porno dışında VR’nin olayını çözmek için etrafa bakınma gereği duyarsanız VR film çekmenin izlemek kadar kolay ve keyifli olmadığını fark edebilirisiniz.

Eğer VR bir video denemesi yapmak istiyorsanız elinizdeki kamerayı kenara bırakıp sakinleşin ve okumaya devam edin. Tüm kameralar elbette 360 derece video çekmiyor. Hayır 180 derece videolarda çekmiyor. Bu tür videolar için 360 derece görüş sağlayacak lensler ya da bu görüşe ulaşana kadar kameraları daire şeklinde sıralamanız lazım. Google bu işe de el atmış ve kendince Jump ismini vermiş. Jump, daire şeklinde sıralanmış 16 tane GoPro kameranın birleşiminden ortaya çıkıyor. Eğer benim gibi sinemacıysanız ve Google ile bir işbirliğine gitmek isterseniz ya da deneme fırsatını yakalamak isterseniz buradan Google’nin anketine katılıp neden Jump kullanmak istediğinizi onlara söyleyebilirsiniz.

Sadece Google’ye bağımlı kalmak istemezseniz Youtube üzerinden Google’ye bağımlı kalacaksınız. Çünkü Youtube’de, Google’nin bir servisi ve şu an dünya üzerinde -porno siteler dışında- 360 derece videolar yayınlayan ve yüklenebilen iki siteden biri. Bir diğeri ise Facebook’tur. Bunun da malum sebebi, Facebook’un kendini bir video sitesi sanıp Youtube ile yarışa girmesi ve Oculus Rift firmasını satın alması olsa gerek… Youtube yayınladığı makalede siteye yükleyebileceğiniz 360 derece videoları hangi cihazlarla çekebileceğinizin ipuçlarını da vermiş.

Şu anda piyasada olan veya yakında çıkacak olan aşağıdaki 360 derecelik kameralar YouTube ile uyumludur:
Ricoh Theta
Kodak SP360
IC Real Tech Allie

İsimlerin yakınlığından da anlayacağınız gibi dişe dokunur iki cihaz var. Birincisi VR işine kayıtsız kalamayan GoPro firmasının çıkardığı OMNI adını verdiği cihaz… Diğer cihaz ise Kodak firmasına ait. Geriye kalan basit sistemli VR kameraları ise elinize bir diş fırçası gibi alıp etrafı çekersiniz ve diğer cihazlara tatminkar olmayan bir deneyim yaşatır bu size. Kalite olarak Kodak’ın ve GoPro’nun ürünlerine yaklaşamayan bu giriş seviyesi cihazları giriş seviyesi olarak düşünebiliriz. Fakat bahsettiğim her iki cihazında tam anlamıyla 360 derece videolar çekme olanağı sunmadığını söyleyeyim şimdiden. Kodak’ın SP360 4K modeli ise iyi seviyede videolar sunuyor bize. Hem cihazın makul boyutlarda olması hem de fiyat açısından ucuz olması cihazı alınabilir kılıyor fakat ülkede satılmıyor. Yurt dışından getirtebilirsiniz. Şu sıralar fiyatı 449 dolar…

Piyasanın en baba cihazı ise Nokia’nın ürettiği “Ozo”

Üstteki mayın kılıklı arkadaş ise her nedendir bilinmez diğer tüm cihazlara göre çok daha pahalı bir sanal gerçeklik kamerası… Üzerinde 8 tane 195 derece açıyla çekim yapabilen kamera bulunan cihazın fiyatı 60 bin dolar! Ciddi prodüksiyonlar için piyasaya çıkan cihazla 45 dakikalık kesintisiz çekim yapabiliyorsunuz. Alet surround ses sistemine, wifi’ye ve SSD desteğine sahip. Çekimlerinizi daha sonra firmanın geliştirdiği programlarla düzenleyip kurguluyorsunuz. Bunun dışında elinizde geniş açılı bir kamera lensiniz varsa bu görüntüleri Adobe Premiere ve Final Cut türevi kurgu programlarıyla düzenleyebilirsiniz. 360 derece hissi vermese de balık gözü çektiğiniz videonun içinde baş hareketleriyle gezinebilirsiniz.

Büyük yapımlar için meşakkatli bir iş gibi görünüyor 2016'dan bakıldığında. Çünkü her filmin bir kamera arkası vardır. En basitinden sizin ekranda gördüğünüz çerçevenin hemen kenarında bir boom sopası görebilirsiniz. Onlarca yüzlerce kamera arkası ekibini hiçbir yere saklayamazsın. Tek çıkar yol olarak aynı zamanlı farklı açıların farklı açılarda çekilmesi anlamına geliyor bu da. Mesela şu an ekrana baktığınızda bir de arkanızda olması gerekenler var. İzleyici başını arkaya çevirebilir. Eğer Fransız Yeni Dalga Sinemasına ait bir film izlemiyorsak o filmin içinde set ekibini ya da kamerayı görmek istemeyiz. Onun için aynı zamanlı farklı açılar farklı zamanlarda alınması gerekiyor gibi duruyor. Fakat ileride eminim bunun da bir çözümü bulunacaktır.

Yazının finalini şöyle yapalım: VR teknolojisi Oculus cihazıyla ileri gidecektir. Android tabanlı cihazlarda kullanılan gözlükler ise daha çok film izleme odaklı olacaktır gibime geliyor. 3D sinema çıktığında 2D’nin yerini alacak heyecanından farklı bir durum bu. Çünkü bunda bilete vermek zorunda olacağınız bir para söz konusu değil. Ortalama bir gözlük alırsınız. Kafa bandınızı geçiririp kulaklıklarınızı taktığınızda telefonunuzda istediğiniz bir filmi açar yatağınıza uzanıp o filmi soluksuz izlersiniz. Ucuz yollu gözlüklerin uzun süre kullanımlarda baş dönmesi ve mide bulantısı gibi sonuçlar doğurduğu söyleniyor. Bende herhangi bir olumsuz etki bırakmasa da gözlüğün ve merceklerin kalitesi arttığında eminim bu olumsuz şeyler ortadan kalkıyordur. Son olarak Obama amcanın “teknolojiyi kullanmayın, teknolojiyi üretin” sözüyle bitirirken şu videoyu görün istedim.