Ertunc Tumen, CFA
Nov 8 · 4 min read

Sürdürülebilir Büyümenin Sermaye Piyasaları Yoluyla Finansmanı Konferans Notları

16.10.2019 tarihinde CFA Society of Istanbul olarak Cumhurbaşkanlığı Finans Ofisi Ana Desteğinde ve Borsa Istanbul ile CFA Institute Ana sponsorluğunda “Sürdürülebilir Büyümenin Sermaye Piyasaları İle Finansmanı” konulu son dönemde ülkemizde düzenlenen en başarılı konferanslardan birini düzenledik. Başta Chicago Üniversitesi Profesörleri Narrow Corridor ve Why Nations Fail kitabının yazarlarından James Robinson ve Max Planck ödüllü Ufuk Akçiğit olmak üzere pek çok uluslararası uzmanın sunuşlarıyla konuyu teorik ve pratik boyutlarıyla baştan sona ele alma imkanı bulduk.

Konferansta “Sürdürülebilir Büyüme” kavramını yüksek büyüme oranlarının uzun süre istikrarlı bir şekilde yakalanması anlamıyla ele aldık. Özet çıktıları sizlerle paylaşmak isterim.

  • Gelişmekte olan ülkelerin gelişmiş ülkeleri yakalayabilmesi için amacı sürdürülebilir büyüme olan bir kurumsal çerçeve inşa etmeleri gerekmektedir.
  • Bu kurumsal çerçeve içinde tüm kurumlar, kurallar, standartlar ve süreçler hedeflenen büyüme amacını gerçekleştirecek şekilde sistematik bir kurgu içinde düzenlenmelidir.
  • Sürdürülebilir büyüme, kamu kesimi kurumları ve özel sektörün belirlenecek hedefe piyasa kuralları içinde planlı, dengeli ve uyumlu bir şekilde bir arada yürümesiyle gerçekleştirilebilir.
  • Ülke ekonomisindeki talep ve arz yapıları “Circular Economy” yaklaşımıyla, dış açığı minimize edecek şekilde, ekonomik kaynakların yenilenebilirliği ve verimliliği bakışıyla yeniden yapılandırılmalıdır. Sürdürülebilir büyüme açısından sektörel dönüşüm hedeflerinin bu bağlamda net olarak ifade edilmesi önemli bir önceliktir. (Ör. Ulaştırma altyapısının 2023 itibariyle tam elektirifikasyonu, 2030 itibariyle %100 yenilenebilir enerji vb.)
  • Sürdürülebilir büyümenin gerçekleşebilmesi için tüm unsurların tam ve eksiksiz bir sistem içinde bir arada ve bir bütün olarak hareket etmesi gereklidir.
  • Sürdürülebilir büyümenin lokomotifi olan büyüyen şirketler büyüme süreçlerinin her aşamasında sermaye piyasaları araçları üzerinden uzun vadeli finansmana erişebilmelidir.
  • Finans sektörü bu amacı gerçekleştirecek şekilde yeniden konumlandırılmalıdır.
  • Sürdürülebilir büyüme için şirketler ekosistemi ile finans ekosisteminin bir arada düşünülerek tasarlanması gerekir. Bu iki alt sistem bir arada çalışarak eski ve verimsiz olanı hızla ortadan kaldıracak ve yeni ve verimli olanı yaratarak ekonomiye dinamizm kazandıracaktır.
  • Şirketler, Üniversiteler ve Finans Sektörü, girişimleri fikir düzeyinden, ticari düzeye, kobi’den büyük firma düzeyine, sonrasında küresel ölçeğe taşıyabilecek tam entegre bir sistem olarak, her aşaması birbirine bağlı bir orkestrasyon içinde çalışmalıdır. Gelişim problemine bu nedenle bir ekosistem kurma ve yönetme problemi olarak bakılması ve bu ekosistemin geliştirilmesi ve yönetilmesinden sorumlu kurumsal yapının tanımlanması gerekmektedir.
  • Finans Merkezleri yerel ve küresel ihtiyaçları tespit ederek hem yerel hem de bölgesel ölçekte kendilerine bu bağlamda roller tanımladıkça başarıya ulaşabilirler.
  • Startup sonrasındaki aşamalardaki büyüyen firmaların finansmana erişememesi gibi engeller gelişen ülkelerdeki ekonomik dinamizmi ortadan kaldırmaktadır. Bu durum büyük ölçekli firmalar üzerindeki baskıyı azaltmaktadır. Firmaların ölçek kazanması için ekosistem içinde başarılı orta ölçekli girişimlere – “Baş altı firmalar” – uzun vadeli yatırım yapacak “Growth Capital” odaklı bir girişim sermayesi segmentinin de geliştirilmesi önemlidir. Girişim Sermayesi Fonları sundukları tecrübe ve yönetim birikimi ile gelişme aşamasındaki şirketler için yol gösterici rol oynamaktadır. Diğer taraftan GSYF’ler tarafından alınan yatırım kararları, ekonomik kaynakların rasyonel dağıtılması ve toplam yaratılan değerin maksimizasyonu açısından çok değerli bir sinyal etkisi taşımaktadır.
  • Dünyada gelişen şirketlerin büyüme projelerinin finansmanı açısından ekosistem içinde önemli bir basamak olan IPO ve SPO’lar da önemli bir rol oynamaktadır.
  • Ekonomik dinamizm, yani sermayenin verimsiz alanlardan verimli alanlara aktarımı için, başarılı – teknoloji ve know-how üstünlüğüne sahip – orta ölçekli büyüyen firmaların;
  • Halka arz yoluyla, bankacılık sistemi üzerinden gayrimenkul vb. teminatına dayalı olmayan finansman araçları yoluyla, ya da girişim sermayesi fonları (Growth Capital) üzerinden uzun vadeli sermayeye erişebilmesi gerekir.
  • Uzun vadeli sermaye arzının artırılması için, büyüyen işletmelere uzun vadeli yatırım yapan kurumsal tasarruf havuzlarının kurulması, büyütülmesi ve büyüyen şirketlere sermaye yatırım yapmasının önündeki engellerin kaldırılması gerekmektedir. Emeklilik Fonları, Üniversite Vakıf Fonları (Endowment), Hayat Sigortaları, Varlık Fonu, İşsizlik Fonu, Kıdem Tazminatı Fonu vb. kamu ve özel sektör tasarruf havuzlarının geliştirilmesine dönük ayrı stratejiler geliştirilmelidir.
  • Dünyada halka arzların azaldığı ve özel sermaye fonları üzerinden sermaye yatırımlarının ağırlık kazandığı bir dönemdeyiz. Uzun vadede özel sermaye fonlarının getirilerinin halka açık şirketlerin getirisinin üzerinde olduğu bu nedenle kurumsal portföylerde halka açık hisseler kadar, halka açık olmayan şirketlerin pay senetlerine de piyasa mekanizmaları üzerinden yatırım yapılmasının lehdarlara değer katacağı görülmektedir.
  • Yerel ve uluslararası kalkınma kuruluşlarının yatırımlarının yurt içi ve yurt dışı yatırımcıları hareket geçirme açısından çarpan etkisi yarattığı bilinmektedir. Kalkınma amaçlı kuruluşların yapacağı öncü yatırımların diğer sermaye yatırımlarının önünü açacak önemli bir sinyal etkisi olacağı düşünülmektedir. Uluslararası kuruluşlar ile kalkınma kuruluşlarının onshore GSYF’lere yatırım yapabilmesi için mevcut engellerin analiz edilerek ortadan kaldırılması önemlidir.

Tüm unsurların ve aralarındaki etkileşimlerin tasarlandığı arzu edilen etkinin net olarak belirlendiği ve tüm unsurların bu etkiyi yaratmak amacıyla koordinasyon içinde hareket edebileceği bir sistem tasarımının yapılması sürdürülebilir gelişme için temel gereksinimdir.

Özetle; Uzun Vadeli Yatırım Kapasitesine Sahip Tasarruf Havuz’larının geliştirilmeye devam etmesi, bu kuruluşların Girişim Sermayesi Fonları üzerinden ya da doğrudan şirket IPO ve SPO’larına katılarak gelişen şirketlerin uzun vadeli büyüme potansiyelinden yararlanabilmelerinin sağlanması çok önemlidir. Bu amaçla Girişim Sermayesi Ekosisteminin erken aşama, büyüme aşaması ve halka arz öncesi aşama olmak üzere tüm segmentlerindeki çeşitlilik ve verimliliğin geliştirilmesi gerekir. Diğer taraftan Yatırım Bankacılığı Sektörü; büyüyen firmaların halka arz yoluyla uzun vadeli sermayeye erişimini sağlamanın yanında, firmaların yurt içinde ve yurt dışında yapacakları birleşme ve satın almalar yoluyla, ölçek kazanma, teknik bilgi ya da küresel dağıtım kapasitesine kavuşmalarını sağlamaya odaklanacak şekilde geliştirilmelidir.

Welcome to a place where words matter. On Medium, smart voices and original ideas take center stage - with no ads in sight. Watch
Follow all the topics you care about, and we’ll deliver the best stories for you to your homepage and inbox. Explore
Get unlimited access to the best stories on Medium — and support writers while you’re at it. Just $5/month. Upgrade