İş Sözleşmesi Nedir?

Çalışan ve işveren arasında kurulan iş ilişkisine dayalı, çalışanan iş görmeyi, işverenin de bu işe karşılık ücret ödemeyi taahhüt ettiğini gösteren sözleşmedir.

İş sözleşmesinin yazılı yapılması gerekir mi?

Sözleşmede belirtilen işin süresi bir yıl ya da daha fazlaysa yazılı olarak yapılması zorunludur.

Sözleşmenin yapılmadığı durumlarda işveren personele çalışma koşulları, çalışma süresi, ücret ve yan ödemelerini, ücret ödeme dönemini, çalışma süresi belirli ise sürenin kapsamını ve fesih halinde uyulması gereken hükümleri açıkça anlatan bir belgeyi en geç iki ay içerisinde vermek zorundadır.

Süresi bir aydan ısa olan çalışmalarda bu hüküm uygulanmaz. Bir aydan uzun, iki aydan kışa işlerde ise bu belge en geç işin sona erdiği tarihte çalışana verilmelidir.

İş sözleşmesi türleri nelerdir?

1- Sürekli ve süreksiz iş sözleşmesi

İşin niteliği bakımından en çok 30 iş günü süren işler süreksiz, daha uzun süren işlere sürekli iş sözleşmesi yapılmalıdır.

Belirtilen 30 günlük süre hesaplanırken takvim günü değil iş günü baz alınır. İşin sürekli ya da süreksiz olarak belirlenmesinde bir yanlışlık yapılmaması adına fiilen çalışılan günler hesaplanır. Buna göre hafta tatilleri, resmi tatiller ya da işe ara verilen günler dikkate alınmaz.

İş sözleşmesi türleri nelerdir?

2- Belirli ve belirsiz süreli iş sözleşmesi

Başlangıcı ve bitimi belli olan akitlere belirli süreli, başlangıcı belli bitimi olmayan akitlere belirsiz süreli iş sözleşmesi denir.

Belirli ve belirsiz süreli çalışma şekline sahip işçiler çalışma şekilleri ve sözleşme türleri farklı olsa da ayrımı haklı kılan bir neden olmadıkça aynı haklara sahiptirler.

Ayrıca kanuna göre esaslı bir neden olmadıkça, çalışan ve işveren arasında ikinci kez yapılan belirli süreli iş sözleşmesi belirsiz süreli sayılacaktır. Buna bağlı olarak işçi, bu sözleşmeden doğan hak ve kazanımlara sahip olacaktır.

Belirsiz süreli iş sözleşmesinin belirli süreli iş sözleşmesine göre çalışan açısından en temel farkları, ihbar öneli ve iş güvencesi hükümlerinden faydalanmasıdır.

İş sözleşmesi türleri nelerdir?

3- Tam süreli ve kısmi süreli iş sözleşmesi

4857 Sayılı İş Kanunu’nun 63. Maddesine göre azami haftalık çalışma süresi 45 saattir. Haftalık 45 saat çalışma süresine uygun yapılan işlere tam süreli; tam süreli iş sözleşmesi ile yapılan emsal çalışmanın üçte ikisi (30 saat) oranına kadar yapılan çalışma ise kısmi süreli çalışmadır.

Kanunda “Kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalıştırılan işçi, ayrımı haklı kılan bir neden olmadıkça, salt iş sözleşmesinin kısmi süreli olmasından dolayı tam süreli emsal işçiye göre farklı işleme tabi tutulamaz. Kısmi süreli çalışan işçinin ücret ve paraya ilişkin bölünebilir menfaatleri, tam süreli emsal işçiye göre çalıştığı süreye orantılı olarak ödenir.” hükmüyle açıklık getirmiştir.

Kısmi süreli çalışan işçilerin yıllık izin, ihbar ve kıdem tazminatı gibi temel haklardan da yararlanacağını kanun açıkça belirtmiştir. Ayrıca kıdem ve ihbar tazminatı hesaplanırken fiilen çalışılan gün değil, iş akdinin başladığı gün esas alınacaktır.

İş sözleşmesi türleri nelerdir?

4- Çağrı üzerine çalışma

Yazılı sözleşme ile çalışanın yapmayı üstlendiği işle ilgili olarak kendisine ihtiyaç duyulması halinde iş görme ediminin yerine getirileceğinin kararlaştırıldığı iş ilişkisi, çağrı üzerine çalışmaya dayalı kısmi süreli bir iş sözleşmesidir.

Hafta, ay veya yıl gibi bir zaman dilimi içinde işçinin ne kadar süreyle çalışacağını taraflar belirlemedikleri takdirde, haftalık çalışma süresi 20 saat kararlaştırılmış sayılır.

Çağrı üzerine çalıştırılmak için belirlenen sürede işçi çalıştırılsın veya çalıştırılmasın ücrete hak kazanır.

Çalışan iş görme borcunu yerine getirmesini çağrı yoluyla talep hakkına sahip olan işveren, bu çağrıyı, aksi kararlaştırılmadıkça, işçinin çalışacağı zamandan en az dört gün önce yapmak zorundadır.

İş sözleşmesi türleri nelerdir?

5- Deneme süreli iş sözleşmesi

Taraflarca iş sözleşmesine bir deneme kaydı konulduğunda, bunun süresi en çok iki ay olabilir.

Deneme süresi toplu iş sözleşmeleriyle dört aya kadar uzatılabilir.

Deneme süresi içinde taraflar iş sözleşmesini bildirim süresine gerek olmaksızın ve tazminatsız feshedebilir.

Çalışan deneme süresinde de sigortalı çalıştırılmalı, bunun yanında hafta tatili, bayram tatili, resmi tatil gibi haklardan da yararlandırılmalıdır. Ancak bu süre içerisinde her iki taraf da iş akdini gerekçesiz fesih edebilir. Fesih halinde ise çalışana herhangi bir tazminat ödenmez.

İş sözleşmesi türleri nelerdir?

6- Takım Sözleşmesi:

Kanunda “Birden çok işçinin meydana getirdiği bir takımı temsilen bu işçilerden birinin, takim kılavuzu sıfatıyla işverenle yaptığı sözleşmeye takım sözleşmesi denir.” ifadesiyle kendine yer bulan takım sözleşmesi mutlaka yazılı olarak yapılmadır.

Sözleşmede her çalışanın kimliği ve alacağı ücret ayrı ayrı gösterilir. Takım sözleşmesinde isimleri yazılı çalışanların her birinin işe başlamasıyla, o çalışan ve işveren arasında takım sözleşmesinde belirlenen şartlarla bir iş sözleşmesi yapılmış sayılır.

İşe başlayan çalışanların ücretlerini işveren her birine ayrı ayrı ödemek zorundadır. Takım kılavuzu için, takıma dahil işçilerin ücretlerinden işe aracılık veya benzeri bir nedenle kesinti yapılamaz.

İş sözleşmesi nasıl olmalı?

İş sözleşmeleri en başta “Sözleşme” veya “Anlaşma” şeklinde etiketlenmelidir.

Sözleşme şirkete özgü olmalıdır. Hukuki bir dil ve terim içermesi gerekmez. Sözleşme düzeni itibariyle açık, konuya özel ve odaklanmış olandır, basit ve öz kelimeler sözleşme karışıklığını önleyecektir.

♦ Sözleşme tarihi / başlama tarihi

♦ Tarafların tam isimleri

♦ Yapılacak işin veya hizmetin detaylı açıklaması

♦ Ödeme miktarı ve tarihi

♦ Gecikmiş ödemeler için uygulama

♦ Sözleşmenin sona erme tarihi ve şartları

♦ Yenilenme dönemleri

♦ Sözleşmenin ihlalleri

♦Karşılıklı İmzalar

Sonuç olarak, çalışma hayatında en çok kullanılan sözleşme türü belirsiz süreli iş sözleşmesi diyebiliriz.

İş sözleşmesi iki tarafı karşılıklı olarak garantiye almaya yardımcı olur, işinizle ilgili terimleri içeren yazılı bir sözleşme yapmanız doğru ve faydalı olacaktır.

Evren Süer- Kurucu Ortak

WRK İnsan Kaynakları A.Ş.

www.wrkinsankaynaklari.com

https://www.linkedin.com/company/wrkinsankaynaklari/