Gelismis ve Gelismekte Olan Ulkelerde Et Endustrisi

Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkelerde Genel Trend

Gelişmişliklerine göre ülkelerin et tüketimlerine bakıldığında gelişmiş ülkelerin en büyük paya sahip olduğu bilinmektedir. 20. yüzyılın en büyük et üreticileri olarak kabul edilen Amerika ve Avrupa’da tüketim çok yavaş şekilde artmaktadır. Asya ve diğer gelişen ekonomilerde ise et tüketiminin 2022’ye kadar %80 seviyelerine tırmanacağı tahmin edilmekte. Oldukça büyük bir orta sınıf kesimine sahip olan Çin ve Hindistan’daki talebin, bu ülkeler arasındaki en yüksek talep olacağı öngörülüyor.

ABD’de 1992–2009 yılları arasında domuz üreticilerinin sayısı %70 oranında azalırken domuz sayısı yine bu süre içerisinde yılda 945 baştan 8400 başa yükselmiştir. Ayrıca çeşitli ilaç ve hormonların da etkisiyle 1970’lerde 67 kilogram olan kesimlik hayvan ağırlığı günümüzde 100 kilograma kadar yükseldi. Çin’deki durum ise gelişen teknoloji, global tedarik zinciri ve endüstrinin iyileşmesi ile farklılaşmaktadır. Çin’de, domuz üretiminin yarısı hala genel olarak küçük üreticinin elinde olsa bile artık daha büyük işletmelerin eline geçecek olan bir piyasa söz konusudur (Heinrich Böll Stiftung Derneği, 2012).

Şekil 1: Dünya Et Tüketimi

Kaynak: www.fao.org (Erişim Tarihi: Aralık 2012)

Günümüzde gelişmeye başlayan ülkeler ile geçmişte gelişen ülkelerin fırsat eşitliği açısından önemli bir farkı bulunmaktadır. Avrupa ve Amerika’daki endüstriyel hayvancılık yemin, enerjinin ve toprağın bol olduğu bir dönemde başladı. Günümüzde ise bu üç kıt kaynağın maliyeti oldukça yüksektir (Heinrich Böll Stiftung Derneği, 2012). Bu durum etkisini et tüketiminin eskiye oranla daha yavaş armasıyla göstermektedir. Grafik 1’den de görülebileceği gibi sığır eti üretimi, yerini global ölçekte kümes hayvanları ve domuz üretimine kaptırarak, yerinde saymaya başlamıştır. Bütün bunlarla bağlantılı olarak da Grafik 1'de görülebileceği gibi 2022 yılına gelinceye kadar tüketilecek olan etin neredeyse yarısının kümes hayvanlarından karşılanacağı beklenilmektedir.

Grafik 1: Et Üretim Eğilim ve Tahminler, Milyon Ton

Kaynak: Et Atlası, 2012

Dünya büyükbaş eti diğer hayvanlarla karşılaştırıldığında arka planda kalmasına rağmen, ticaret grafiğine baktığımızda son 15 yılda artan bir trend oluştuğunu gözlemleyebiliyoruz. Grafik 2 incelendiğinde et ticaretinde azalan yıllarının daha çok küresel kriz dönemlerine denk geldiğini de belirtebiliriz.

Grafik 2: Büyükbaş Dünya Ticaret Rakamları, Milyon Baş

Kaynak: FAOSTAT (Erişim Tarihi: 01.05.2016)

FAO tarafından yayınlanan Mayıs 2014 Gıda Görünüm raporuna göre; 2013 yılında dünya et üretimi, bir önceki yıla göre % 1,4 artarak 308,5 milyon tona yükselmiştir. 2014 yılı dünya toplam et üretimi 311,5 milyon ton olmuştur. Domuz eti, bu toplamda %37’lik paya sahipken büyükbaş eti %22, kanatlı eti %35 ve küçükbaş eti de %4 oranında üretime konu olmuştur. Üretimdeki büyümenin, daha çok gelişmekte olan ülkelerde odaklanması ve söz konusu ülkelerde artan gelirle birlikte gelişen orta sınıfın, talebin de merkezini oluşturması beklenmektedir (Et ve Süt Kurumu, 2014).

İlginç bir durum, Grafik 3’te dünya et liderlerine baktığımızda karşımıza çıkmaktadır. ABD Tarım Bakanlığı verilerine göre Hindistan, 2012 yılında Brezilya’yı geçerek dünyanın en büyük et ihracatçısı haline gelmiştir. Bu şaşırtıcı gelişme, ilerleyen sayfalarda ayrıntılı şekilde incelenecektir. Ayrıca son yıllarda gözlemlenen yem fiyatlarındaki yükseliş nedeniyle Hindistan’a unvanını kaptırmasının öncesinde dünyanın en büyük et ihracatçısı konumunda bulunan Brezilya’nın üretimde soya fasülyesine kaymaya başlamasına neden olmuştur.

Tıpkı dünyanın diğer bölgeleri gibi Afrika kıtasında da et arz ve talebi artış göstermiştir. Söz konusu artış diğer bölgeler kadar hızlı olmasa bile Arfikalıların daha çok et tüketmeye başladıkları görülmektedir. Afrika’nın pek çok ülkesinde, özellikle nüfusu çok olan Güney Afrika, Mısır, Nijerya, Fas ve Etiyopya’da üretim artışı görülürken ortalama bir Afrikalı yılda 20 kg et tüketmeye başlamıştır. Bu oran yine de dünya ortalamasının altındadır (Heinrich Böll Stiftung Derneği, 2012).

Grafik 3: Dünya Et İhracatı Liderleri (2008–2012)

Kaynak: USDA Foreign Agricultural Service (Erişim Tarihi: 13.04.2016)

Küresel anlamda kırmızı et sektörü, hem ticaret hem de üretimde artış göstermesine rağmen kanatlı ve domuz etinin gerisinde bir trend izlemektedir. Yaklaşık 25 sene önce, 1990’lı yıllarda dünya et ticaretinin %50’sine hâkim olan sığır eti, 2000’lere gelindiğinde küresel et ticaretinin ancak %30’una konu olabiliyordu. Bu istatistiklerin elde edilmesindeki en önemli etkenler olarak da hayvan hastalıkları, sığır etinin diğer et türlerine göre daha fazla maliyet yaratıyor olması sayılabilmektedir. Genel olarak dünya ihracat verilerine baktığımızda ise Grafik 4'ten de görülebileceği gibi özellikle 2010 yılında ciddi bir artış meydana gelmiştir.

Grafik 4: Dünya Et İhracatı Rakamları, Sığır (1990–2012)

Kaynak: FAOSTAT (Erişim Tarihi: 29.04.2016)