Image for post
Image for post

Mekan eğitimi nasıl kucaklayabilir? Fiziksel çevre çocukların gelişimini nasıl destekler?

Konuklarım yenilikçi yaklaşımlarıyla birçok farklı topluluğa ilham olmuş iki deneyimli eğitimci. Bediz Gürel ve Beyhan Gültaşlar ile okul yaşamında mekanın destekliyici rolünü içerden bir bakışla ele aldık.

Eğitimci Bediz Gürel, bir sosyal birim olarak okul topluluğunun önemini, okulun ebeveyn, öğretmen, öğrenci iletişimindeki kapsayıcı rolünü aktarıyor. Mimar ve eğitim danışmanı Beyhan Gültaşlar ise Reggio Emilia pedagojisine referansla çocukların mekanla kurdukları ilişkilenmenin öğrenmedeki rolünü örneklendiriyor.

Programın tamamına linkten erişebilirsiniz:


Image for post
Image for post

Sezin Mavioğlu’nun yazdığı, Volkan Akmeşe’nin resimlediği Çakıltaşı, bir evin kentsel dönüşüm ve yıkım tehdidi karşısında ayakta kalma mücadelesini, arkadaşlık ve dayanışma öğeleriyle çocuklara anlatan bir kitap. Üstelik bu arkadaşlar dünyanın dört bir yanında bulunan tarihi yapılar.

Yerden Yüksek’te Dinozor Çocuk tarafından okurla buluşturan Çakıltaşı’nı yazarı Sezin Mavioğlu’ndan dinledik. Programın tamamını linkten dinleyebilirsiniz:


Image for post
Image for post

Yerden Yüksek’in de yayın hayatına başladığı 2019, çocukların mekansal hakları açısından pekçok dönüm noktasının yaşandığı bir yıl oldu. Bir yanda sancılı yerel yönetim seçimleri, kent siyasetinin merkezi siyaset eğilimlerindeki belirleyiciliğinin altını çizdi. Kızışan yarışta adayların odaklandığı “çeper” konulardan biri çocukların kentsel alandaki varlıklarıydı. Bu, hem Türkiye kentleşmesi hem de çocukluğun toplumsal bakışı ve tarihi açısından ciddi bir kırılmaya işaret ediyor. 2020, çocukların kentsel varlıklarına ilişkin birçok çalışmaya gebe gibi görünüyor.

2019 aynı zamanda, Greta Thunberg’in başlattığı iklim grevlerinin küresel ölçekte yayılıp büyüdüğü bir yıl oldu. Çocuklar mekansal ve çevresel haklarına ilişkin kendi sözlerini söyleyip bütün dünyayı saran bir paradigma değişimi başlattılar.

Yılın son Yerden Yüksek’inde bu gelişmeleri değerlendiriyoruz. Kayıtta sözü geçen Yerden Yüksek programları ise şu şekilde:

Zümrütevler Meydanı, Çocuklar ve Aileleri için Güvenli Yollar Projesi

Mülteci Çocuklar ve Mekansal Hakları

#önceçocuklarotursun Kampanyası

Programın tamamını aşağıdaki linkten dinleyebilirsiniz:


Image for post
Image for post
Pink Floyd The Wall filminden The Teacher karakteri

2019'un son düzlüğünde, eğitimde mekansal eşitsizliğin uzun zamandır kaynayan sorunları büyük bir krizle patlak verdi. Doğa Koleji öğretmenleri, üç aydır maaşları ödenmediği için iş bıraktı. Okul taksitlerini ödeyen veliler, maaşların neden ödenmediğini anlamakta güçlük çekti. Öğretim durdu ve Doğa Koleji yetkilileri mağdur öğretmen ve velilere neler olup bittiğine ilişkin tatminkar bir açıklama yapamadılar.

İddialar arasında kurumun inşaat sektöründeki yatırımlarında sorun yaşadığı ve bu nedenle bir krize sürüklendiği de vardı. Konu hakkında “firmanın” devriyle ilintili açıklamalar yapıldıysa da sorun kaynakları muamma olmaya devam ediyor.

Tüm bu gelişmeler üzerine Yerden Yüksek’te eğitimde mekansal eşitsizlikler üzerine bir program gerçekleştirdim. Selin Yazıcı’yla birlikte hazırladığımız İstanbul’un Dönüşüm Coğrafyasında Özel Okulların Rolü başlıklı makalede, özel öğretim kurumlarının eğitim yerine arazi geliştirmeyi öncelediğini ortaya koymuştuk. Bu makaleden ve Eğitim Reformu Girişimi’nin hazırladığı eğitim izleme raporlarından bahsettim.

Podcasti dinlemek için aşağıdaki linki tıklayabilirsiniz.


Image for post
Image for post
Yayın hatırası: (Soldan sağa) Elif Doğan, Gizem Kıygı, Efsun Sertoğlu

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’yi imzaladığı 20 Kasım Çocuk Hakları Günü’nün 30. sene-i devriyesinde, iki yurttaş, deneyim ve gözlemlerinden yola çıkarak ezber bozan bir kampanya başlattılar: Çocukların Toplu Taşıma Araçlarında Oturma Hakkı İhlal Edilmesin! Ekrem İmamoğlu tarafına hazırlanan kampanyada çocukların toplu taşıma araçlarında oturma haklarıyla birlikte, ulaşım araçlarının çocukları gözetmeyen tasarımına ve çocukların özlük haklarını yoksayan toplu taşıma alışkanlıklarına dikkat çekiyorlar.

Kampanyayı imzalamak için tıklayın.

Sosyal medyada #önceçocuklarotursun etiketiyle yankılanan kampanyayı başlatan Elif Doğan ve Efsun Sertoğlu, Yerden Yüksek’te çocukların toplu taşıma haklarının ihlaline ilişkin gözlem ve görüşlerini aktarıyor; 1 hafta içinde 10.000'i geçen imzacılardan gelen yorumlarla birlikte, sosyal medyada yer alan eleştirileri de değerlendiriyorlar.

Programı dinlemek için tıklayın:


Image for post
Image for post

Son yıllarda Türkiye, kentte ve kırda, büyük bir mekansal dönüşüm sürecinden geçiyor. Yoğun inşaat faaliyetiyle birlikte, sağlık, eğitim, kültür ve sanat kurumlarında yaşanan dönüşümler de yeni mekansallıklar yaratıyor. Mekanın gündemi yoğun ve dinamik. Peki bu dönüşümü çocuklar nasıl deneyimliyor?

Yerden Yüksek, Türkiye coğrafyasındaki devinimlerin mekansal tezahürlerini, çocuk hakları çerçevesinden ve çocuk tecrübesinden tartışmaya açan bir temas alanı.

15 günde bir saat 19.00'da, 94.9 Açık Radyo frekanslarından ilgilisiyle buluşuyor. Kaçıranlar programı bu sitede biriktirilen Podcast dizisinden dinleyebiliyor.

Yerden Yüksek, Açık Radyo’nun bir parçası olarak “kainatın tüm seslerine ve tüm renklerine açık”. Programla ilintili olduğunu düşündüğünüz bir deneyiminiz, araştırmanız veya gözleminiz varsa…


Image for post
Image for post

Sokaklar ve kavşakların iyileştirilmesi amacıyla tasarlanan İstanbul’un ilk kavşak dönüşüm provası, Maltepe Belediyesi ve Superpool işbirliğiyle NACTO Global Kent Tasarımı İnsiyatifi’nin danışmanlığında Zümrütevler Meydanı’nda hayata geçti.

Mimarlık ve şehircilik dünyasının ilgisini çeken ve “kentsel dönüşüm” terminolojisine çocuklar lehine yeni bir girdi sağlayan projeyi Superpool ekibinden Beyza Gürdoğan ve Ege Sevinçli anlatıyor. Programın kaydını dinlemek için tıklayınız:


Image for post
Image for post

Tarlabaşı Toplum Merkezi gönüllülerinden Seher Kaya, dönüşüm ve suçlulaştırma baskısı altında, çocuklarla birlikte yaptıkları atölye çalışmalarını anlatıyor. Çocuk katılımının imkanlarını ve sınırlarını da konuştuğumuz programı dinlemek için linke tıklayın:


Image for post
Image for post

P&G-TMOK Spor Kültürü Araştırması 2014–2018 verilerine göre Türkiye’de sadece 10 çocuktan 2'si bilinçli ve düzenli spor yapıyor.

Sporun erişilebilirliğini ve rekabet odaklı değil, çocuğun iyi olma halini destekleyecek şekilde yaygınlaşması gerektiğini savunan spor yöneticisi Hasan Darama, #çocukodaklıspor hareketini anlatıyor.

Programın kaydını dinlemek için tıklayınız:


Image for post
Image for post

16. İstanbul Bienali ile birlikte İstanbul’un iki martı kahramanı Opti ile Pesi geri döndü. Bu defa, bienal teması Yedinci Kıta’yla İstanbul’un çevre sorunlarına dikkat çekiyorlar. Üstelik güvercin Greta da onlara eşlik ediyor. Yekta Kopan’ın kaleme aldığı kitap Gökçe Akgül’ün çizgileriyle renkleniyor. Yayın yönetmenliğini ise Burcu Ural Kopan üstleniyor.

Kahramanlarımızın yolculuğunu, “katılımlı sanat”ı, çocuklar ve gençler için yeni bir etkileşim alanı açan İKSV Alt’ı, İKSV Kurum Kimliği ve Yayınlar Direktörü Didem Ermiş Sezer ve İKSV Alt Kat yöneticisi Elif Obdan Gürkan ile konuştuk.

Programı dinlemek için tıklayınız:

Gizem Kıygı

#kentveçocuk co-founder / urban planner / urban historian

Get the Medium app

A button that says 'Download on the App Store', and if clicked it will lead you to the iOS App store
A button that says 'Get it on, Google Play', and if clicked it will lead you to the Google Play store