3. Przedmiot oraz sposób opodatkowania zysków giełdowych.

Gotowe Spółki
Jun 18 · 17 min read

Zanim opiszę dokładnie poszczególne rodzaje papierów wartościowych powinniśmy wyjaśnić bliżej czym są, jaka jest ich istota oraz jakie prawa są związane z określonymi papierami wartościowymi. Po pierwsze powinniśmy przedstawić szereg podstawowych podziałów papierów wartościowych.


Jeśli interesuje was tematyka spółek prawa handlowego polecamy stronę naszych przyjaciół:

www.gotowespolki.org

www.sprzedazspolki.org

Znjdziecie tam pełną ofertę spółek prawa handlowego oraz porady prawne dotyczace prowadzenia spółek.


Według inkorporowanego prawa:

a) wierzycielskie — weksel, czek, obligacja, list zastawny, świadectwo udziałowe NFI, publiczne papiery wartościowe emitowane na podstawie przepisów o finansach publicznych i banku centralnym (bon skarbowy, obligacja skarbowa, komunalny papier wartościowy, papier wartościowy NBP), bankowy papier wartościowy, warrant subskrypcyjny,190

b) udziałowe (korporacyjne) — akcja, certyfikat inwestycyjny,191

c) towarowe — konosament, dowód składowy,192

Oczywiście nie wszystkie z tych papierów wartościowych będą przedmiotem naszego zainteresowania, ale konieczne wydaje się mi tutaj przybliżenie tego podziału. Warto zauważyć, że z papierami udziałowymi mogą się wiązać inne prawa które będą generować zyski kapitałowe (np. Dywidendy).

Według wskazania osoby uprawnionej oraz trybu zbywania papierów:193

a) imienne — zbywalne przez przelew,

b) na okaziciela — zbywalne przez przeniesienie posiadania dokumentu,

c) na okaziciela — zbywalne przez indos,

Musimy udzielić odpowiedzi na pytanie, od którego momentu papier wartościowy powołany jest do życia. W polskiej nauce prawa wyróżnia się 5 teorii na temat chwili powstania papieru wartościowego:

  • Teoria kreacyjna — uprawnienie powstaje w chwili wystawienia dokumentu zgodnie z przepisami prawa (zazwyczaj przez podpisanie lub zaopatrzenie w faksymile podpisu).194
  • Teoria emisyjna — dla powstania uprawnienia potrzebne jest wydanie dokumentu innej osobie.195
  • Teoria dobrej wiary — uprawnienie powstaje gdy podpisany dokument znajdzie się w rękach nabywcy w dobrej wierze.196
  • Teoria umowna — wystawienie dokumentu i zawarcie umowy między wystawcą a odbiorcą dokumentu.197
  • Teoria pozoru prawnego — wariant teorii umownej; nabywca w dobrej wierze jest chroniony przez założenie, że jeśli nawet umowa między wystawcą a odbiorcą nie została zawarta, lub była nieważna, to wystawca przez samo sporządzenie dokumentu stworzył pozór prawny skutecznego zobowiązania się do spełnienia określonego świadczenia.198

Istotna też jest kwestia czy rodzaje papierów wartościowych są enumeratywnie wyliczone w postaci numerus clausus w art. 921[5]–921[16] k.c. czy też w polskim systemie prawnym występuje wolny katalog papierów wartościowych.

“Ujmując sprawę w dużym uproszczeniu można powiedzieć, że papier wartościowy to dokument ucieleśniający pewne prawo majątkowe. Przez fakt, że papier wartościowy ucieleśnia to prawo, rozumiemy, że prawo majątkowe i ucieleśniający je papier wartościowy są ze sobą tak ściśle zespolone, że do realizacji tego prawa jest nieodzowne posiadanie papieru wartościowego, a przeniesienie własności papieru wartościowego powoduje przeniesienie prawa ucieleśnionego w tym papierze wartościowym. Odróżnia to zobowiązania z papierów wartościowych od innych rodzajów zobowiązań cywilnoprawnych, ponieważ w zwykłych okolicznościach dokument tylko dowodzi istnienia prawa, a nie je ucieleśnia, a co za tym idzie prawo istnieje nawet bez dokumentu albo kiedy dokument został trwale i nieodwołalnie utracony.[…] Warto zauważyć, że praktyczna wartość tej klasycznej definicji papieru wartościowego staje się coraz mniejsza w miarę z uwagi na fakt, że papiery wartościowe w coraz większym stopniu odrywają się od modelu papierowego dokumentu.” W teorii prawa toczy się spór o tą kwestię, lecz ilość nowych papierów wartościowych I coraz to bardziej odbiegające od skąpej definicji zawartej w KC prawa przez nieinkorporowane skłaniają nas raczej do przyjęcia otwartego katalogu papierów wartościowych.199200

Aby zrozumieć poszczególne rodzaje papierów wartościowych podzielonych ze względu na ich treść przyjrzyjmy się ich funkcjonowaniu oraz praw jakie w sobie inkorporują:

  • Akcje to papiery wartościowe, potwierdzające prawo własności w majątku spółki akcyjnej, która je wyemitowała. Są instrumentem udziałowym, który określa prawo własności do określonej części majątku spółki oraz do części zysków w postaci wypłacanej dywidendy.
  • Prawo poboru (prawo do akcji) to instrument inkorporujący prawo do nabycia w przyszłości powstałych akcji. Jeśli na moment podjęcia decyzji o nowej emisji akcji spółki już notowane na rynku inwestor jest posiadaczem akcji, ma on wówczas wraz z innymi akcjonariuszami prawo pierwszeństwa w objęciu nowej emisji akcji. Jest to papier wartościowy którego wartość rynkowa posiada własność ekonomiczną, ale jego wartość właścicielska jest potencjalna ponieważ materializuje się wyłącznie w momencie dojścia do skutku emisji.
  • Prawo do akcji to prawo majątkowe przysługujące akcjonariuszom obejmującym akcje spółki w ofercie publicznej. Po zamknięciu zapisów całkowitej standaryzacji aby umożliwić umasowienie ich obrotu.
  • Opcje to rodzaj instrumentu pochodnego, który daje nabywcy prawo (ale nie obowiązek) do kupna bądź sprzedaży określonego instrumentu bazowego w określonej cenie w określonym czasie. Opcje nie podlegają zazwyczaj standaryzacji I są o wiele bardziej elastycznym instrumentem finansowym, stąd też znajdują większe zastosowanie dla asekuracji działalności gospodarczej przedsiębiorstw.
  • Jednostki indeksowe to instrument finansowy, który naśladuje zachowanie danego indeksu. Instrument pochodny oparty o instrument bazowy, który w zasadzie nie jest instrumentem udziałowym tylko wypadkową wartości aktywów notowanych w danym indeksie pomnożonych przez ich wagowy wpływ na indeks. Jednostki indeksowe są bardzo popularnym instrumentem wśród inwestorów globalnych którzy nie są zainteresowani kupnem akcji określonej spółki, ale dywersyfikacją geograficzną swoich inwestycji.

Przejdźmy obecnie do analizy poszczególnych metod opodatkowania dochodów giełdowych w oparciu o art. 30a i 30b u.p.d.o.f..

Akcje:

Art. 30a ust 1 pkt 1–5 u.p.d.o.f. są bardzo istotne z punktu widzenia naszego opracowania ponieważ dotyczą one zysków giełdowych. Przepis ten określa że od dochodów tych należny jest podatek w formie ryczałtowej w wysokości 19%. Jest on podstawą do pojawienie się zobowiązania podatkowego w wypadku pojawienia się dochodu z papierów wartościowych. Przepis ten precyzuje dokładnie że podatek ryczałtowy należny jest od odsetek i dyskonta z papierów wartościowych, odsetek i przychodów ze środków zgromadzonych na rachunku podatnika lub innych formach inwestowania, dywidend oraz innych przychodów w zyskach z udziałów w osobach prawnych oraz dochodów z udziałów w funduszach kapitałowych. W ramach tego artykułu mieści się opodatkowanie akcji.

Definicje papierów wartościowych dla celów podatkowych.

Art. 5A pkt 11 u.p.d.o.f. stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o papierach wartościowych rozumie się przez to papiery wartościowe, o których mowa w art 3 pkt 1 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi.

W myśl ustawy o obrocie papierami wartościowymi są nimi:

a) akcje, prawa poboru w rozumieniu przepisów Kodeksu spółek handlowych, prawa do akcji, warranty subskrypcyjne, kwity depozytowe, obligacje, listy zastawne, certyfikaty inwestycyjne i inne zbywalne papiery wartościowe, w tym inkorporujące prawa majątkowe odpowiadające prawom wynikającym z akcji lub z zaciągnięcia długu, wyemitowane na podstawie właściwych przepisów prawa polskiego lub obcego,

b) inne zbywalne prawa majątkowe, które powstają w wyniku emisji, inkorporujące uprawnienia do nabycia lub objęcia papierów wartościowych określonych w lit. a), lub wykonywane poprzez dokonanie rozliczenia pieniężnego (prawa pochodne)

Dochody ze zbycia Papierów wartościowych.

Kwestie podatku od zysków giełdowych reguluje art. 30b ust. 1 u.p.d.o.f. 19% opodatkowane:

  • odpłatne zbycie papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych,
  • realizacja praw z nich wynikających,
  • z odpłatnego zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną,
  • z tytułu objęcia udziałów (akcji) w spółkach mających osobowość prawną albo wkładów w spółdzielniach w zamian za wkład niepieniężny w postaci innej niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część.

Art. 30b ust. 1 wyraźnie definiuje że od dochodów uzyskanych z odpłatnego zbycia papierów wartościowych podatek wynosi 19% od uzyskanego dochodu.

W przypadku uzyskania prawa własności udziałów w spółce kapitałowej w inny sposób niż zakup pojawia się problem obliczenia ich wartości początkowej dla celów podatkowych, aby określić koszty początkowe. Dlatego przepisy art. 30B u.p.d.o.f. Precyzują jak należy obliczyć wartość początkową takich udziałów. Dla naszej analizy musimy przyjąć, że po przekształceniu spółki są notowane na jakiejś formule rynku regulowanego, aby zakwalifikować je jako zyski giełdowe. Nie zmienia to jednak faktu, że art. 30b w precyzyjny sposób określa metody obliczania kosztów przy dochodach ze zbycia instrumentów finansowych. Możemy wyróżnić następujące sposoby nabycia udziałów w spółce:

Uzyskanie udziałów w spółce kapitałowej w zamian za wkład niepieniężny w postaci przedsiębiorstwa:

Jest to sytuacja dość skomplikowana w wypadku jeśli objęcie udziałowych papierów wartościowych następuje w zamian za wkłady niepieniężne w postaci przedsiębiorstwa do spółki, a następnie są one zbyte. Określenie dochodu następuje w taki sam sposób jak w przypadku każdego innego zbycia papierów wartościowych, lecz ustalenie kosztu ich nabycia wymaga odwołanie się do art. 22 ust. 1F u.p.d.o.f. który nakazuje posłużyć się nominalną wartością objętych udziałów albo wkładów lub przyjętej dla ewidencji podatkowej wartości składników przedsiębiorstwa w zamian za które otrzymano papiery wartościowe. Istotne jest to że nie można posłużyć się wartością mniejszą składników przedsiębiorstwa w stosunku do wartości nominalnej otrzymanych udziałów. Przepis ten chroni interes podatnika ponieważ powoduje że należy kierować się większą spośród możliwych wartości nabycia udziałów co zmniejsza podstawę opodatkowania w wypadku zbycia papierów wartościowych.201

Uzyskanie udziałów w spółce kapitałowej w zamian za wkład niepieniężny inny niż przedsiębiorstwo:

Powszechną praktyką podczas zakładania spółek handlowych jest wnoszenie wkładów niepieniężnych na pokrycie wartości nabycia udziałów w postaci aportów. Regulacja ta jest bardzo ważna z perspektywy praktyki ekonomicznej ponieważ takie rozwiązanie ma miejsce bardzo często. Ustawodawca przyjął że w wypadku wkładów niepieniężnych tego typu kosztem nabycia powinna być wartość początkowa wkładu pomniejszona o odpisy amortyzacyjne do dnia zbycia papierów wartościowych otrzymanych w zamian. Równocześnie ustawodawca specyfikuje, że w wypadku obliczania odpisów amortyzacyjnych w tym przypadku konieczne jest posłużenie się przepisami art. 22H ust. 1 pkt. 1 u.p.d.o.f. Która nakazuje stosowanie amortyzacji ciągłej (nie przyspieszonej). Równocześnie pozostawiono podatnikowi alternatywę w postaci uznania za koszt nabycia udziałów ich wartości nominalnej. Brak przepisu określającego wartość minimalną kosztów wskazuje w tym przypadku że podatnik może wybrać którym rozwiązaniem ma zamiar się posłużyć przy obliczaniu dochodów ze sprzedaży papierów wartościowych nabytych w zamian za wkład niepieniężny.202

Przekształcenie przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną w spółkę kapitałową.

Inną powszechną praktyką objęcia w posiadanie papierów wartościowych jest przekształcenie przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną w spółką kapitałową. Podstawa opodatkowania dochodów wynikających ze zbycia jest obliczana przez zmniejszenie dochodów o koszta określone w art. 22 ust. 1 Ł u.p.d.o.f. Art. Ten odwołuje się do ewidencji środków trwałych prowadzonych przez przedsiębiorcę zgodnie z art. 24a ust. 1 u.p.d.o.f. Tak określona wartość jest uznawana za koszt, o który należy pomniejszyć wartość dochodu wynikającego ze zbycia.203

Akcje pracownicze.

Akcje pracownicze jest to forma partycypacji pracowników danego przedsiębiorstwa w jego dochodach. Mogą być dodatkiem za określony staż pracy bądź w ramach programu motywacyjnego bądź emerytalnego. Należy zwrócić uwagę że w momencie uzyskania akcji pracowniczych pojawia się transfer pieniędzy z przedsiębiorstwa do osób fizycznych w postaci papierów wartościowych. Musimy sobie zadać pytanie czy takie płatności należy zaliczać do dochodów osobistych osób fizycznych I w ten sposób je opodatkować czy też opodatkować je oddzielnie dopiero jako dochody kapitałowe.

Sytuacja jest wyjaśniona w art. 24 ust. 11 u.p.d.o.f. Zakłada on formę zwolnienia podatkowego. Późniejsze opodatkowanie na etapie zbycia uzyskanych nieodpłatnie akcji nie stanowi bowiem przychodu ze stosunku pracy, lecz przychód z kapitałów pieniężnych. W efekcie jest opodatkowane jednokrotnie.204

Ważne jest że akcje uzyskane w ten sposób otrzymujemy nieodpłatnie, czyli bez wartości początkowej więc przychód jaki uzyskujemy ze sprzedaży wynosi dokładnie cenę sprzedaży i nie jest pomniejszany o jakąkolwiek wcześniejszą wartość tych aktywów.

Dodatkowo Akcje pracownicze mogą zostać przekazane pracownikom w postaci opcji na akcje w ramach planu opcyjnego. W związku z uczestnictwem podatnika w planie opcyjnym na akcje przychód powstanie w momencie odpłatnego zbycia akcji lub opcji i należy go zakwalifikować jako przychód z kapitałów pieniężnych, a dochód będzie podlegał opodatkowaniu 19-proc. podatkiem dochodowym. Wynika to z przepisów art. 10, art. 30b u.p.d.o.f.205

Moment przychodu pojawiającego się ze sprzedaży akcji lub opcji zbywalnych pojawia się z dniem ich sprzedaży a nie z dniem otrzymania ta data stanowi podstawę do określenia terminu uzyskania przychodu.

Obligacje:

Art. 30A ust. 1 pkt. 2 u.p.d.o.f. Wskazuje że opodatkowane są:

Odsetki i dyskonto z papierów wartościowych. Artykuł ten ma bardzo duże znaczenie ponieważ dochód z obligacji może następować nie tylko z nadwyżki z ich zbycia ale także z dyskonta z jakim są sprzedawane oraz odsetek które są generowane z tytułu ich posiadania.ii

Definicja dyskonta.

Mówiąc w uproszczeniu, dyskonto to różnica między ceną nabycia papieru wartościowego a jego wartością nominalną. Z ekonomicznego punktu widzenia, dyskonto to odpowiednik odsetek, tyle tylko, że choć naliczane z góry to stawiane są do dyspozycji w momencie wykupu papieru wartościowego. Z uwagi na swoją konstrukcję, “spieniężenie” dyskonta możliwe jest dopiero na etapie wykupu papieru wartościowego bądź ewentualnie odpłatnego zbycia tego papieru na rynku wtórnym.206

Definicja dyskonta jest zawarta w art. 5A pkt 12 u.p.d.o.f. Dyskonto to różnica między kwotą uzyskaną z wykupu papieru papieru wartościowego przez emitenta, a ceną zakupu papieru wartościowego na rynku pierwotnym lub wtórnym, a w przypadku nabycia papierów wartościowych w drodze spadku lub darowizny dyskonto oznacza różnicę pomiędzy ceną wykupu a ceną zakupu tych papierów poniesioną przez spadkodawcę lub darczyńcę.

Od 1 stycznia obowiązuje zwolnienie (art. 21 ust 1 pkt 130 u.p.d.o.f.), zwalniające od podatku odsetki lub dyskonto od obligacji emitowanych przez skarb państwa i oferowanych na rynkach zagranicznych oraz dochody z odpłatnego zbycia tych obligacji uzyskane przez osoby fizyczne będące nierezydentami.

Odsetki.

Biura maklerskie pobiera 19% od odsetek bez pomniejszenia o kwotę nabycia obligacji. Nabycie obligacji jest w tym przypadku neutralne podatkowo. Niektóre obligacje generują płatności okresowe w postaci odsetek określonych w stosunku do wartości nominalnej nabywanych obligacji. Odsetki te są zaliczane do przychodów z tytułu dochodów z papierów wartościowych i opodatkowane zryczałtowaną stopą podatkową.

Zbycie obligacji na rynku wtórnym.

W przypadku obligacji nie jest konieczne czekanie do momentu wykupu obligacji przez emitenta aby zrealizować dochód z wartości jaką przedstawia obligacja w danym momencie. Zbycie obligacji na rynku wtórnym jest możliwe przed datą wykupu i dochód ten będzie opodatkowany na takich samych zasadach jak uzyskanie dochodu z tytułu zbycia papierów wartościowych.

Dywidendy:

“Za dywidendy uważa się nie tylko podział zysków uchwalany każdego roku przez walne zgromadzenie akcjonariuszy, lecz także inne zyski wyrażone w pieniądzach, takie jak premie, zyski ze sprzedaży i ukryty podział zysków”207

Dywidenda zgodnie z art. 30a ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. jest uważana za przychód z tytułu udziału w zyskach osób prawnych.

Ważne jest. aby zrozumieć, że za dochód kapitałowych uznawane są nie tylko przepływy finansowe generowane przez spółkę w postaci jej zysków, ale też wszystkie dochody dla udziałowca związane w jakikolwiek sposób z udziałem. Jeśli przyjrzymy się art 24. ust. 5 u.p.d.o.f. Wymienione tam są dokładnie inne rozumienia dochodu:

  • dochód z umorzenia udziałów (akcji),
  • wartość majątku otrzymanego w związku z likwidacją osoby prawnej,
  • dochód przeznaczony na podwyższenie kapitału zakładowego, a w spółdzielniach — dochód przeznaczony na podwyższenie funduszu udziałowego oraz dochód stanowiący równowartość kwot przeznaczonych na ten kapitał (fundusz) z innych kapitałów (funduszy) osoby prawnej,
  • dywidendy z akcji złożonych przez członków pracowniczych funduszy emerytalnych na rachunkach ilościowych,
  • w przypadku połączenia lub podziału spółek — dopłaty w gotówce otrzymane przez udziałowców (akcjonariuszy) spółki przejmowanej, spółek łączonych lub dzielonych,
  • w przypadku podziału spółek, jeżeli majątek przejmowany na skutek podziału, a przy podziale przez wydzielenie także majątek pozostający w spółce, nie stanowi zorganizowanej częśći przedsiębiorstwa — ustalana na dzień podziału nadwyżka nominalnej wartości udziałów (akcji) przydzielonych w spółce przejmującej lub nowo zawiązanej nad kosztami nabycia lub objęcia udziałów (akcji) w spółce dzielonej, obliczonymi zgodnie z art. 22 ust. 1F albo art. 23 ust. 1 pkt 38; jeżeli podział spółki następuje przez wydzielenie — kosztem uzyskania przychodów jest wartość lub kwota wydatków poniesionych przez udziałowca (akcjonariusza) na objęcie lub nabycie udziałów (akcji) w spółce dzielonej, ustalona w takiej proporcji w jakiej pozostaje u tego udziałowca wartość nominalna unicestwianych udziałów (akcji) w spółce dzielonej do wartości nominalnej udziałów (akcji) przed podziałem,
  • wartość niepodzielonych zysków w spółkach kapitałowych w przypadku przekształcenia tych spółek w spółki osobowe; przychód określa się na dzień przekształcenia.

W ramach tego rozumienia przepisów dochodem jest też zaliczka na dywidendę z udziału w zyskach z osoby prawnej. Tak samo dzieje się z odsetkami wypłacanymi za dywidendę wypłaconą po terminie.

Jednak dla naszych rozważań posłuży mi się rozumieniem art. 30A u.p.d.o.f.

Wypłata dywidendy dla osób fizycznych (rezydentów polskich) jest opodatkowana zryczałtowanym podatkiem w wysokości 19%. Dywidenda otrzymana przez osobę fizyczną, stanowi u niej przychód z kapitałów pieniężnych, o którym mowa w art. 30a ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. Z tego też powodu nie zasila innych dochodów osoby fizycznej i dlatego nie można wobec niej stosować jakichkolwiek ulg podatkowych czy innych zwolnień ponieważ jest ona opodatkowana w formie zryczałtowanej, a nie na zasadach ogólnych prawa podatkowego jak określa art. 17 ust. 1 pkt 4 updof. Dywidendy i sprzedaż akcji nie można kompensować ponieważ są innego rodzaju dochodami.208

Wypłata dywidendy osobom fizycznym mieszkającym za granicą nie posiadającym stałego miejsca zamieszkania w Polsce, ale jest podatnikiem kraju z którym Polska podpisała umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania w pierwszej kolejności stosujemy postanowienia tej umowy.

Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania są zazwyczaj skonstruowane w ten sposób, że umożliwiają pobranie podatku zarówno w miejscu źródła jak i w miejscu gdzie znajduje się zamieszkanie lub siedziba podatnika. Z tą jednak różnicą że wysokość podatku pobieranego w kraju źródła jest zawsze ograniczona.209

Aby usunąć konieczność stosowania umowy o podwójnym opodatkowaniu konieczne jest ustalenie rezydencji danego podatnika w. Jest to możliwe po uzyskaniu certyfikatu rezydencji wydanym przez właściwy organ administracji podatkowej.

Dochody z tytułu dywidendy są rozliczane przez płatników, a nie przez podatnika. Oznacza to że w przypadku dywidendy stosujemy drugi z wcześniej wymienionych modeli opodatkowania. Kwota podatku przekazywana jest właściwemu urzędowi podatkowemu przez płatnika do dnia 20-tego następnego miesiąca. Ponadto w terminie do końca lutego roku następującego po roku podatkowym płatnik powinien przesłać podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu właściwemu w sprawach opodatkowania osób zagranicznych informację o wysokości przychodu (dochodu) uzyskanego przez osoby fizyczne niemające zamieszkania w Polsce miejsca (IFT-1R). W razie zaprzestania przez płatnika działalności przed tym terminem płatnik powinien przekazać wymienioną informację do dnia zaprzestania działalności. Natomiast na wniosek podatnika w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku płatnik przekazuje podatnikowi i urzędowi skarbowemu informację na temat zapłaconego podatku.210

Instrumenty pochodne:

W myśl art. 5A pkt. 13 u.p.d.o.f., ilekroć w ustawie mowa o pochodnych instrumentach finansowych — oznacza to instrumenty finansowe, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi.

Prawa pochodne w rozumieniu u.p.d.o.f. i ustawy o obrocie instrumentami finansowymi nie są rozumiane wyłącznie z perspektywy ekonomicznej jako kontrakt dotyczący zdarzenia przyszłego ale także jako prawa poboru i inne prawa uprawniające do nabycia instrumentów udziałowych. Art. 30B ust 2 pkt. 2 odnoszą się sumy przychodów praw zdefiniowanych w art. 3 pkt 1 lit. b ustawy o obrocie instrumentami finansowymi i nakazują je pomniejszyć o koszty nabycia tych instrumentów. Istotne jest to, że prawa pochodne takie jak opcje czy kontrakty same w sobie początkowo nie przedstawiają wartości ekonomicznej poza kosztem ich nabycia czyli w przypadku opcji kosztu wystawienia a w przypadku kontraktu kosztem prowizji dlatego też nie występuje w ich przypadku cena nabycia z jaką mamy do czynienia w momencie zakupu akcji lub obligacji.211 Precyzuje to art 23 ust. 2 pkt 38a u.p.d.o.p. określając że wliczamy w to koszta do czasu ich realizacji. Dotyczą one zarówno rezygnacji z realizacji prawa przy opcjach, gdzie kosztem będzie cena wystawienia opcji oraz koszty ich odpłatnego zbycia w momencie sprzedaży instrumentu pochodnego przed datą jego rozliczenie czyli prowizja maklerska. Słusznie podnosi się w orzecznictwie, że w wypadku kiedy opcja znajduje się out of money czyli nie generuje dodatniego przepływu finansowego dla kupującego nie przynosi ona dochodów podatkowych. Inną kwestią, która jest niezwykle istotna jest możliwość zakwalifikowania zysków lub strat z opcji jako elementu działalności gospodarczej 212 i rozliczania ich na zasadach związanych z prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej opartej na źródłach z art. 10 updof. W związku z art. 30B ust 4. u.p.d.o.f.213

Natomiast art. 30b ust 2 pkt 3 u.p.d.o.f. definiuje że dochody ze zbycia instrumentów pochodnych podlegają pomniejszeniu o koszty w taki sam sposób jak prawa wynikające z tych opcji co zostało już wyjaśnione wcześniej.

Fundusze inwestycyjne:

Pierwsze i zarazem najbardziej obszerne rozumienie kosztów z tytułu zbycia udziałów lub papierów wartościowych znajduje się w art. 30a ust 2 pkt 1. Przepis ten powołuje się na szereg innych artykułów w ustawie które określają że za koszt w takim przypadku mogą zostać uznane:

  1. nominalna wartość objętych udziałów,
  2. przyjęta dla celów podatkowych wartość składników przedsiębiorstwa,

w przypadku podziału spółki wartość nominalna ustalona na dzień zarejestrowania podwyższenia kapitału zakładowego spółki przejmującej albo na dzień zarejestrowania spółek nowo zawiązanych. ,

  1. wydatków na nabycie tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych.

Ostatni element wymaga naszej głebszej uwagi poniewaz koszt ten może zostać uwzględniony tylko w wypadku kiedy dochód powstaje ze zbycia tytułów udziałów lub certyfikatów inwestycyjnych funduszy kapitałowych. Oznacza to że nie mogą one zostać zmieszane z kosztami i dochodami ze źródeł innych niż fundusze kapitałowe. Równocześnie przepis ten określa że nie znajduje on zastosowania do zbycia lub umorzenia tytułów uczestnictwa lub certyfikatów inwestycyjnych w wypadku kiedy dotyczą one subfunduszy. Regulacja taka ma na celu wyeliminowanie nadmiernych obliczeń w stosunku do czynności technicznej związanej z inwestowaniem w fundusze.214

Metody rozliczania rachunków funduszy inwestycyjnych.

Art. 30A pkt 3 i pkt 4 u.p.d.o.f. Określa ogólną regułę w wypadku umorzenia jednostek i certyfikatów inwestycyjnych w funduszach kapitałowych która zakłada że w wypadku niemożliwości identyfikacji jednostek powinno się je uważać zgodnie z zasadą FIFO (first in first out). Zasada ta zakłada historyczną wycenę udziału w funduszu inwestycyjnym I przez co podstawa opodatkowania w wypadku zysków nie korygowana jest o zmianę ceny późniejszych jednostek wynikające z inflacji. Przepis ten stosuje się także do ustalania dyskonta z papierów wartościowych. Należy pamiętać że rozliczenie to następuje oddzielnie dla każdego rachunku.215

Art. 30a i Art. 30b u.p.d.o.f. Regulują także inne elementy dochodów z papierów wartościowych które są przedmiotem naszego zainteresowania. Chodzi tu o takie zagadnienia jak łączenie źródeł opodatkowania, umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania i zyski kapitałowe osiągane za granicą, zbiorcze rachunki inwestycyjne, regulację szczegółową dotyczącą instrumentów dłużnych oraz wierzytelności oraz obowiązki informacyjne po stronie podatnika. Omówimy teraz po kolei te elementy:

Zakaz łączenia źródeł i form opodatkowania:

Art. 30a ust 7 u.p.d.o.f. wyraźnie wskazuje na zakaz łączenia dochodów opodatkowanych ryczałtowo z dochodami opodatkowanymi na zasadach ogólnych. Jest to bardzo istotne ponieważ ustanawia wyraźnie odrębny reżim prawny dla dochodów z tytułu zbycia papierów wartościowych. Rozwiązanie to jednak nie dotyczy się jak już wcześniej omówiłem sytuacji w której przedsiębiorca w ramach działalności nabywa instrumenty pochodne w celu zabezpieczenia swoich przyszłych przepływów finansowych.216

Dodatkowo ustawa wyraźnie określa, że zgodnie z Art. 9 ust 3 u.p.d.o.f. “o wysokość straty ze źródła przychodów, poniesionej w roku podatkowym, można obniżyć dochód uzyskany z tego źródła w najbliższych kolejno po sobie następujących latach podatkowych, z tym, że wysokość obniżenia w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50% kwoty tej straty.” — “art 9 ust 6 w sposób enumeratywny oblicza stratę od dochodu z tego samego źródeł kapitałowych, które podlegają odliczeniu od dochodu z tego źródła przychodów. W powyższym zamkniętym katalogu ustawodawca nie uwzględnił strat pochodzących z tytułu udziału w funduszach kapitałowych.”217

Zatem w związku z tym, że inne są zasady opodatkowania dochodów i rozliczania straty ze sprzedaży akcji, a inne opodatkowania dochodów z udziału w funduszach kapitałowych, nie jest możliwe łączenie tych dochodów czy strat, ani odliczanie strat z udziału w funduszach kapitałowych od dochodów ze sprzedaży akcji Takie rozumienie przepisów jest powszechne w orzecznictwie i praktyce. Odrębną interpretację przyjęto w 2009 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, która zezwalała na zmniejszenie dochodów kapitałowych z funduszu inwestycyjnego o straty poniesione ze sprzedaży akcji zakupionych na giełdzie amerykańskiej.218 W ostatnim jednak okresie wyrok ten został podważony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 września 2001 r.219

Ogólna zasada odnosząca się do kosztów uzyskania w kontekście zysków giełdowych jest ujęta w art. 30a ust. 6 u.p.d.o.f. Oznacza to, że wszelkie koszty poniesione przez podatnika w formie opłat za usługi notarialne i doradcze, umowy cywilnoprawne etc. Regulacja ta ma na celu ułatwienie rozliczania podatku dochodowego od zysków giełdowych, którego podstawą bywają tysiące transakcji.

Zgodnie z art. 30a ust 6 u.p.d.o.f. podatek pobierany z:

1) z odsetek od pożyczek, z wyjątkiem gdy udzielanie pożyczek jest przedmio-

tem działalności gospodarczej;

2) z odsetek i dyskonta od papierów wartościowych;

3) z odsetek lub innych przychodów od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku podatnika lub w innych formach oszczędzania, przechowywania lub inwestowania, prowadzonych przez podmiot uprawniony na podstawie odrębnych przepisów, z wyjątkiem środków pieniężnych związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą;

4) z dywidend i innych przychodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych;

6) od kwot wypłacanych po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub spadkobiercy:

a) w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych,

b) z subkonta, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych;

8) z tytułu zbycia prawa poboru akcji nowej emisji przez pracowniczy fundusz emerytalny w imieniu członka funduszu;

9) od kwot jednorazowo wypłacanych przez otwarty fundusz emerytalny członkowi funduszu, któremu rachunek funduszu otwarto w związku ze śmiercią jego współmałżonka;.

Nie jest pomniejszany o koszty uzyskania z wyjątkiem: art 24 ust 5 pkt u.p.d.o.f.:

1) dochód z umorzenia udziałów (akcji);

4) dochód przeznaczony na podwyższenie kapitału zakładowego, a w spółdzielniach — dochód przeznaczony na podwyższenie funduszu udziałowego oraz dochód stanowiący równowartość kwot przekazanych na ten kapitał (fundusz) z innych kapitałów (funduszy) osoby prawnej; dochodem z tytułu przeniesienia akcji złożonych na rachunku ilościowym członka pracowniczego funduszu emerytalnego do aktywów tego funduszu jest różnica pomiędzy wartością tych akcji w dniu przeniesienia, wycenionych według zasad wyceny aktywów funduszy emerytalnych, a kosztem nabycia tych akcji.

Co do zasady regulacja tego przepisu dotyczy w naszym przypadku tylko jeśli chodzi o art. 30a ust. 1–4 u.p.d.o.f., ponieważ pozostałe dotyczą funduszy emerytalnych, oraz technicznego rozwiązania w wypadku inwestycji w fundusze parasolowe posiadające subkonta. Jest to dla nas bardzo istotna informacja ponieważ przepis ten wyraźnie wskazuje na brak możliwości pomniejszania tych dochodów o pozostałe koszta uzyskania.

Sprzedaż spółki — to portal prawniczy, na którym znajdziecie bardzo ciekawe informacje na temat tego w jaki sposób prowadzić sprawy spółek handlowych:

SPIS TREŚCI

WSTĘP

ROZDZIAŁ I

HISTORIA GIEŁD ŚWIATOWYCH — UWARUNKOWANIA I ROZWÓJ.

  1. Wstęp
  2. Powstanie giełdy papierów wartościowych w Nowym Jorku.
  3. Powstanie giełdy papierów wartościowych w Londynie.
  4. Powstanie giełdy papierów wartościowych w Tokio.

ROZDZIAŁ II

GIEŁDA, A GOSPODARKA — WZAJEMNE RELACJE.

  1. Wstęp
  2. Rynek giełdowy jako źródło kapitału inwestycyjnego.
  3. Instrumenty finansowej jako metoda racjonalizacji alokacji kapitału korporacyjnego oraz społecznego.
  4. Wpływ giełdy na ekonomiczne bariery wejścia na rynek.
  5. Publiczny obrót akcjami i strategie związane z zwiększeniem udziału na rynku.
  6. Wnioski

ROZDZIAŁ III

ŚWIATOWE STANDARDY OPODATKOWANIA.

  1. Wstęp
  2. Standardy opodatkowania zysków giełdowych w USA.
  3. Standardy opodatkowania zysków giełdowych w UK.
  4. Standardy opodatkowania zysków giełdowych w Europie.
  5. Wnioski

ROZDZIAŁ IV

ZASADY PODATKOWE, A EFEKTYWNOŚĆ SYSTEMU SYSTEMU OPODATKOWANIA ZYSKÓW GIEŁDOWYCH

  1. Wstęp.
  2. Ustawodawstwo podatkowe.
  3. Ustawodawstwo bilansowe.
  4. Wnioski

ROZDZIAŁ V

POLSKIE STANDARDY OPODATKOWANIA DOCHODÓW GIEŁDOWYCH.

  1. Wstęp
  2. Modele opodatkowania.
  3. Przedmiot oraz sposób opodatkowania zysków giełdowych.
  4. Inne formy nabycia papierów wartościowych i metody ich opodatkowania.
  5. Płatnik podatku od zysków kapitałowych.
  6. Zwolnienia podatkowe.
  7. Opodatkowanie zysków kapitałowych z spółki komandytowo-akcyjnej.
  8. Wnioski

PODSUMOWANIE

BIBLIOGRAFIA

  1. Książki
  2. Orzeczenia
  3. Artykuły
  4. Strony Internetowe
  5. Dokumenty Publiczne
  6. Ustawy i Umowy
Gotowe Spółki

Written by

Gotowe Spółki is a Polish company helping foreigners to establish business in Poland. For any information please refer to this website: www.gotowespolki.org

Welcome to a place where words matter. On Medium, smart voices and original ideas take center stage - with no ads in sight. Watch
Follow all the topics you care about, and we’ll deliver the best stories for you to your homepage and inbox. Explore
Get unlimited access to the best stories on Medium — and support writers while you’re at it. Just $5/month. Upgrade