2017'nin Teknoloji Trendleri: 32 Maddelik Bir Mini-Sözlük

Geçen sene bu zamanlarda ‘2016'nın Teknoloji Trendlerine Bir Bakış: Gartner Döngüleri …’ başlıklı bir blog yazmıştım. Gartner önemli bir teknoloji araştırmaları şirketi. Bazılarına göre en önemlisi. Her yıl Temmuz-Ağustos dönemi başta yeni teknolojiler olmak üzere çeşitli alanlardaki trendleri beklentiler/zaman eksenlerinde bir eğriye yerleştiriyor. Yıl boyunca adeta teknolojide şirketin belirlediği bu trendler tartışılıyor. Gartner bir bakıma teknoloji trendlerinin ar-ge, inovasyon, girişimcilik, endüstri ekosistemlerindeki gelişmelerine ömür biçiyor. Bazı trendler balon olabiliyor, aşırı beklentiyle parlayıp sönüyorlar, rağbet görmüyorlar. Yada çok dar bir kesime hitap ediyorlar. Bazıları ise hemen hepimizin hayatına dokunan uygulamalara dönüşüyor. Süreç şöyle: trendler önce inovasyon aşamasında ortaya çıkıyor, sonra beklenti aşamasında zirve yapmaları beklenen dik bir eğriyi tırmanıyor, ardından kullanıcı tecrübesi ve piyasa gerçekleriyle yüzleştiği bir tepeden iniyor ve aydınlanma eğrisinde seyrediyor. Hype denen grafikteki son evre ise artık üretim safhasıyla tanıştığı plato.

Mesela sanal gerçeklik (virtual reality) geçen seneki eğride 5–10 yıl içinde üretim platosuna yani düzlüğe çıkar denmişti. Görüyoruz ki bu seneki eğride sanal gerçeklik artık 2–5 yıl bandına oturdu. Yani kısa süre sonra artık çok da ahım şahım bir trend olarak anılmayacak. Trend olma özelliğini yitirip gündelik teknoloji dilinin mesela belki de 4G, 3D yazıcılar, ses tanıma gibi sıradan parçası haline gelecek. Size biraz tuhaf gelebilir ama 2005'teki eğride 4G belki de o gün için ulaşılması çok da kolay olmayan bir teknolojiydi. Bugün ise hepimizin cebinde.

2016 Gartner Yeni Teknoloji Trendleri Eğrisi

Bu yazıda asıl gayem size 2017'nin yeni teknoloji trendleri eğrisinde yer alan her bir başlığı kısaca tanıtmak. Buna bir tür teknoloji trendleri sözlüğü de diyebilirsiniz.

2017 Gartner Yeni Teknoloji Trendleri Eğrisi

İlk olarak tüm bu yeniliklere yön veren 3 ana megatrende göz atalım: Her Yerde Yapay Zeka (AIE), Sanallık ve Şeffaflık Deneyimi (TIE)(transparency kavramını teknoloji bağlamında nasıl çevirmek gerek önerilere açığım), Dijital Platformlar (DP). Şimdi bunların detaylarına girmeyeceğim. Zaten altlarında sıralanan konuları aşağıda ele alacağız. Bugün teknolojiden bahsedip yapay zekayı, derin veya makine öğrenmeyi görmezden gelmek, yok saymak mümkün mü? İster startup, ister büyük bir şirket veya devlet olun… Keza, robotik teknolojiler, akıllı evler, sürücüsüz arabalar, blockchain, IoT… Yukarıda saydığımız megatrendler altında kümelenen 32 trend 2 yıldan az, 2–5 yıl, 5–10 yıl ve 10 yıldan fazla zaman aralıklarıyla sıralanıyor. Bu başlıklar Gartner uzmanları tarafından dikkatlice takip edilen toplam 2000'e yakın teknoloji trendinin arasından belirleniyor. Bu yıl ilk kez eğride yer bulan 8 yeni trend var: 5G, yapay genel zeka, derin öğrenme bunlardan bazıları.

Tüm bunlara ilave olarak Gartner bir de 2017 yılının 10 Stratejik Teknoloji Trendi listesini yayınladı. Akıllı, Dijital ve Mesh (bu kelimenin Türkçesini bulmak o kadar da kolay değil) kavramları altında İleri Makine Öğrenme, Akıllı Uygulamalar, Akıllı Nesneler, Sanal ve Artırılmış Gerçeklik, Dijital İkiz gibi stratejik değeri yüksek kavramlar bulunmakta. Aslında tüm teknolojik yenilikler birbiriyle bağlantılı. Hiçbirini ayrı ayrı okumamak lazım. Tüm yukarıda anlatılanlar 4. Endüstri Devrimi paradigmasını da hesaba katarsak birbiri içine geçen, birbirinden beslenen, esinlenen, bağlantılı trendleri çok bariz ortaya koyuyor. Şu rahatlıkla söylenebilir, insan-makine-nesne etkileşimi artacak, yapay zeka hızla ilerliyor, özerk (otonom) ve insansız çalışan makineler, herşey hatta hayatlarımız dahi internete alabildiğince bağlantılı, sosyoekonomik hayatta sayısal (computational), gerçek zamanlı veri toplayan, aktaran, analiz eden kullanıcı tecrübesine dönüştürülen yeniliklerin önemi daha da artıyor. Veri yeni endüstri devriminin (Endüstri 4.0) belki de hammaddesi. İnternet elektrik kadar hayatileşti ve küresel ölçekte erişimi yaygınlaşıyor. Aşağıdaki her bir trend için verinin önemi tartışılmaz. Verinin anlık ve akıllı çözümler yoluyla toplanması, işlenmesi, analitik hale getirilmesi, süzülmesi, kullanılması her bir trend için neredeyse olmazsa olmaz prosedürler.

Gelelim 2017'nin trendlerine. İsterseniz teker teker birkaç cümleyle herbirini tanımaya başlayalım. Her bir trendin başlığında ne olduğu, Türkçe tercümesi, ilgili bulunduğu ana trend başlığı ve kaç yıl daha döngüde kalması bekleniyor, bunlar yazılı. Mümkün mertebe herkesin kolayca anlayabileceği kaynak videoları ve çeşitli faydalı okumaları hiperlink olarak metne serpiştirdim.

Smart Dust (Akıllı Toz) — 10 yıldan fazla / AIE: Küçük sensörler. Her bir sensör bir toz bulutunun içindeki tek bir toz tanesi gibi düşünebiliriz. Her bir algılayıcı çevresindeki diğer algılayıcılara ve ihtiyaca göre yerleştirilebilecek toplayıcı görevi gören alıcı ünitelerine aldıkları sinyalleri aktarıyor ve güvenilir bir ağ oluşturuyor. Ağda biriken sinyaller merkezi sunucularda toplanarak kullanıcıların ihtiyacına uygun formatta derleniyor. Elde edilen veriler kullanıcılara İnternet ve mobil cihazlar üzerinden ulaştırılıyor. Bu kavramın kapsamında ağa bağlı sensörlerle istediğimiz herhangi bir ortamın, binanın, şehrin dijital olarak daha iyi anlaşılması analiz edilmesi mümkün. Örneğin; ışık, sıcaklık, titreşim, manyetik alan ve kimyasal ortam verilerinin toplanması sırasında mikroelektromekanik sensörlerin tüm şehirde serbestçe dolaştığını (uçtuğunu) ve kablosuz ağ üzerinden ilettiğini düşünün. Akıllı Toz (Smart Dust) bu minik sensör topluluğuna verilen isimdir.

4D Printing (4 Boyutlu Yazıcı) — 10 yıldan fazla / TIE: 4D printing; üretilmiş bir modelin belirli uyarıcılarla (su, sıcaklık, ışık…) 2 boyuttan 3 boyuta — 3 boyutlu bir cisimden başka bir 3 boyutlu cisme dönüşmesidir. 4D yazıcı ile kendini monteleyebilen ya da çevre ve kullanıcı ihtiyaçları için kendilerini yeniden düzenleyebilen ‘akıllı nesneleri’ yaratabilirsiniz. Bir nesneyi kodlayarak açılarını, renklerini, boyutlarını ve hatta sıcaklık, su, hareket ya da dalgalanmalara nasıl tepki vereceğini değiştirebilirsiniz.

Artificial General Intelligence (Yapay Genel Zeka) — 10 yıldan fazla / AIE: AGI olarak da biliniyor. Kısaca insan zekasını ve sinir sistemini modelleyerek, hatta onu geçmeyi de amaçlayan süper bilgisayar, makine, uygulama ve araçların tasarımı. Yapay zeka çalışmaları dikey ve genel olmak üzere ikiye ayrılıyor. Google gibi bazı büyük şirketler konuyu çok irdeliyor. Deepmind ile yaptıkları incelenmeye değer. İnsan gibi düşünebilen ve öğrenebilen yapılardan bahsediyoruz aslında. AI bir çatı kavram. Altında derin veya makine öğrenme benzeri yan dallar mevcut.

Günümüzde Yapay Zeka (AI) çalışmalarının çoğu spesifik problemlere yoğunlaşıyor. Mesela satrançtta yapay zeka bir insanı nasıl yener vs. Ancak uzmanlar herşeyi kapsayacak külli/total/genel bir süperzeka yazılımının ortaya çıkışı için önümüzde epeyce zaman olduğu görüşünde. Yapay zekanın insanların elinden kısa süre sonra işlerini alacağı kanaati yaygın. Tartışmalar sürüyor. Hatta insanlığa tehdit oluşturabileceği konuşuluyor. Hatırlayın Elon Musk ve Zuckerberg bu konuda hararetli bir kavgaya tutuşmuştu. ‘AI insanlık için iyi mi kötü mü’ sorusuna Jack Ma ve Hawking gibi isimler de kafa yoruyor. Meraklılar bu işin popüler yönü kadar teknik, felsefi boyutuyla ilgili okuma yapmak isterlerse ilk tavsiyem Pedro Domingos’un The Master Algorithm kitabıdır. İzlemek isteyenlere de 25 video önerebilirim.

Deep Reinforcement Learning (Derin Öğrenme) 5–10 yıl / AIE: Google Deepmind, derin öğrenmeyi insanların bilişsel özelliklerinin algoritmik sistemler sayesinde makinelere aktarılması olarak tanımlıyor. Kısaca insan nasıl öğreniyorsa, makineler ve onları çalıştıran yazılımlar da öğrenmeyi öğreniyor. Daha fazla teknik bilgi isteyenler şu linke tıklayarak ders videolarına göz atabilir.

Neuromorphic Hardware (Nöromorfik Donanım) 5–10 yıl /DP : İşin biraz daha fazla mühendislik tarafıyla ilgili. Şunu unutmamak gerekir, AI gibi popüler trendlerin de geleceğini belirleyen akımlar var. Nöromorfik donanım yapay zekanın geleceği olarak lanse ediliyor. İnsanın beyin sinyal ağlarını taklid eden, esinlenen transistörler ve çipler gibi hayati işleve sahip teknolojilerde yaşanacak gelişmeler olarak özetleyebiliriz. AI çalışmalarında bütünü oluşturan parçalara yoğunlaşan alan da diyebiliriz.

Human Augmentation (İnsan Artırılmışlığı) 10 yıldan fazla / TIE: HPE, insan performansı artırımı. Hani böyle filmlerde yarı robot, yarı insan karakterler görüyoruz ya, işte bu trend böyle bir bilim-kurgu altyapıya sahip. Robocop’u bilirsiniz, biraz ondan. Cyborg, nöroteknoloji, beyin çalışmaları, mekatronik, gen bilimi, nootropik bu alanda rol sahibi ve takip edilmesi gereken çalışma alanları.

5G (5–10 yıl) / DP: 5G’nin içindeki “G” harfi, “generation” yani nesil anlamını taşıyor. 5G, 4G LTE’yi kaldığı yerden devam ettirecek ve telefon görüşmeleri, SMS, web’de gezinti gibi bildiğimiz işlevlerin yanına yüksek bir veri aktarım hızı ekleyecek. 5G ile Ultra HD çözünürlüğündeki videoları indirmek ve karşıya yüklemek, daha hızlı olacak. İnternete bağlı binlerce cihaz hayali de 5G ile birlikte gerçek olabilecek. 5G’ye ilk geçecek ülkelerden birinin Avrupa’nın en küçük ülkesi olan San Marino olacağı düşünülüyor.

Serverless PaaS (Sunucusuz PaaS) 2-5 yıl / DP: Bu aralar SaaS, PaaS, IaaS kavramları çok moda. PaaS’ı merak edenler için belirteyim; PaaS (Platform-as-a-Server) servis olarak platform demek. Microsoft ve Oracle tanımlarını okuyalım. Şimdilik bu kadar.

Digital Twin (Dijital İkiz) 5–10 yıl / DP: Yani dijital ortamda var olan ve gerçeğiyle aynı olan bir benlik. Dijital ikiz teknolojisinin ana fikri, makinelerin fiziksel olanlarına alternatif olarak birer dijital modeli yaratmaktan geçiyor. Başka bir deyişle lokomotiflerden jet motorlarına birçok alanda makinelerin sanal âlemde birer kopyası geliştiriliyor. Böylece, makinelerin tüm çalışmaları dijital ortamda simüle edilebiliyor, yanlış gidebilecek durumlar önceden tespit edilebiliyor ya da çalışma ortamındaki herhangi bir değişiklik henüz gerçekleşmeden makinelerin çalışması düzenlenebiliyor. Kavram ağırlıklı şekilde endüstriyel nesnelerin interneti (IoT) bağlamında kullanılıyor. Şöyle açıklayabiliriz: Ürün tasarım, simülasyon, takip, optimizasyon ve servisi alanlarında dijital ikiz, endüstriyel IoT’nin yardımına koşuyor. Bu iş insanın da bir dijital ikizinin oluşturulmasına kadar gidebilir.

Quantum Computing (Kuantum Bilgisayar) 10 yıldan fazla / DP:

Kuantum bilgisayarın normal bir bilgisayarlardan farkı bitlerden değil de qubit (kübit) den oluşması. Bir bit iki durum içermekte iken (lojik 1 ve 0), bir kübit 4 farklı bit içerir. Kuantum bilgisayarlar kuantum mekaniğinde atomların daha doğrusu elektronların spin durumlarına göre lojik durum oluşturması mantığını ele alır ve buna göre sonuç üretir. Kuantum bilgisayarları üretmek hiç de kolay değildir. Günümüz bilgisayarları mini transistörler kullanarak 0'ları düşük, 1'leri yüksek voltajlarla temsil ederler. Ancak kuantum bilgisayarların kubitleri kullanabilmeleri için atomaltı parçacık karakteristiklerine erişmeleri gerekmektedir. Yani bir kuantum bilgisayar üretebilmek için kubitleri kullanabilecek yapıda bir donanım gerekmektedir. Bunun için de belli başlı teknikler mevcuttur. Bir teknikte süperiletken devreler kafes şeklinde örülerek kubitler bu kafeslerde saklanıp mutlak sıfır sıcaklıgın hemen üzerinde bir sıcaklıkta sabit tutulacaktır. Diğer bir teknikte ise elektromanyetik alanlar içerisine iyon atomları sıkıştırılarak kubitler saklanmaktadır. Bu donanımsal sorunların yanı sıra yazılımsal sorunlar da kuantum bilgisayarların üretimi önündeki mevcut temel zorluklardan biridir. Kuantum mekaniğinin belirsizlik temelli kubitlerini kullanabilecek bir yazılım dili henüz mevcut değildir. Günümüzde mevcut yazılım dilleri bir verinin aynı anda sadece 1 adet belirli bit kombinasyonuna işlenebilmesini baz almaktadır.

Volumetric Displays (Hacimsel Gösterimler) 10 yıldan fazla / TIE:

Nesnelerin 3 boyutlu temsili görüntüleri. Hologram teknolojisi denebilir. Nesnelerin 360 derece etrafında dolaşıp tüm detayları aynı hacimsel gerçeklikte görüyorsunuz. Bunu yapmak için artırılmış gerçeklikteki gibi herhangi bir giyilebilir teknoloji mesela gözlüğe ihtiyacınız yok.

Brain-Computer Interface (Beyin-Bilgisayar Arayüzü) 10 yıldan fazla / TIE:

Kullanıcıların gönüllü olarak kendi beyin faaliyetlerini tanıyan veya algılayan kask veya başlıklar sayesinde bir uygulamayı yada cihazı kontrol etmesi. Hareketlere yön vermesi. Burada en etkili yol doğrudan beyine yerleştirilen elektrodlar. Hatırlayın Facebook bu tür elektrodları kullanarak insan düşüncesinden ekrana başka bir aparatın yardımı olmadan yazı yazmak için yürüttüğü araştırmayı bu sene içinde açıklamıştı.

Conversational User Interfaces CUI (Konuşan Kullanıcı Arayüzleri) 5–10 yıl / AIE: Bilgisayarların gelişim sürecinde bugüne kadar grafiğe dayalı bir kullanıcı arayüzü (GUI) hakim oldu. Bu arayüzlerin büyüyen dijital ticaret alanında daha etkin kullanımı için kullanıcı tecrübesinin (UI) önemi arttı. Şimdilerde ise grafiğe dayalı bir kullanıcı tecrübesinden konuşmaya (yazılı veya sözlü) dayalı bir kullanıcı tecrübesine yolculuk var.

Artık gelinen noktada yapay zeka destekli robot (bot) yazılımlar sayesinde grafik arayüzlerin sınırlarına hapsolmadan bilgisayarlarla konuşmak, istediklerini yaptırmak, onların tavsiyelerini ve yönlendirmelerini görmek mümkün. Yol tarifinde, alışveriş yaparken, tatil planlarken, iş programınızı ve görüşmelerinizi sıraya koyarken, arama yaparken, bilgi sorarken CUI’lerin yardımı giderek artıyor. En gelişmiş ve göz önündeki CUI’lerden birisi hemen hemen hepimizin telefonlarında bulunan Siri.

Smart Workplaces (Akıllı İşyerleri) 5–10 yıl / AIE: Çalışanların ofislere bağımlılığını en aza indirerek, dışarıdan çalışma ve katılım koşullarını kolaylaştıran ve geleneksel bilgi akışının çok daha hızlı ve verimli hale getiren çözümlere verilen isim. Akıllı işyerlerinde organizasyon, etkileşim, birlikte düşünme, öğrenme, performans, ölçme alışkanlıklarını değiştiren yeni nesil uygulamalardan söz edilebilir. Haliyle kira, enerji, işgücü ekipman maliyetlerinde önemli tasarruflar sağlanabiliyor.

Augmented Data Discovery (Artırılmış Veri Keşfi) 2–5 yıl / DP:

Akıllı veri analitiği. Akıllı veri hazırlığı işin bir parçası. Karmaşık istatistiksel veya algoritmik teknik bilgi gerekmeden ancak bu tür uzmanlık gerektiren uygulamaların yapabileceği analitik çözümlemeleri gerçekleştiren uygulamalar. Büyük veri analizi bu yoculuk hakkında ilk duyduğumuz kavramlardan birisi. Büyük veritabanlarını anlamlandırmaya yönelik çözümlerden bahsediyoruz. Kimi zaman bu işlemler gerçek zamanlı ve anlık yürütülüyor. Tabi ki makine öğrenme, yapay zeka, dil uygulamaları, semantik çözümler olmazsa olmaz. Veri analitiği ve pazarlamanın geleceği olarak görülüyor.

Edge Computing (Uç Programlama) (2–5 yıl) / DP: İnternet kullanımı, bant genişliği açısından yoğun içeriklerin ve ekli “nesnelerin” sayısının giderek artış gösterdiği bir eğilim sergiliyor. Aynı zamanda, mobil telekom ağları ve veri ağları birbirine doğru yakınlaşarak bir bulut bilişim mimarisi ile bir araya geliyor. Bugünün ve yarının ihtiyaçlarını desteklemek amacıyla bilişim gücü ve depolama, veri taşıma süresini azaltmak ve kullanılabilirliği artırmak için ağ ucunun dışına yerleştiriliyor. Edge computing, bant genişliği açısından yoğun içerikleri ve gecikmeye duyarlı uygulamaları kullanıcıya veya veri kaynağına yakınlaştırıyor.

Smart Robots (Akıllı Robotlar) 5–10 yıl / AIE: Videoyu seyredelim. Fazla söze gerek yok. Robotlar akıllı mı değil mi siz karar verin!

IoT Platform (Nesnelerin İnterneti Platformu) 2–5 yıl / DP: IBM, aygıtların kolaylıkla ve güvenli birbirine bağlanması, fiziksel dünyanın dijitalleşmesi ve iş dünyasının bu gelişmelere ayrı bir zeka katmasını sağlayan altyapılar olarak tanımlıyor. Donanım, bulut, hub, üçüncü taraf uygulamalar, gerçek zamanlı analitik gibi konular mevzubahis. Bugün IoT Platform çözümü sunan 400 kadar şirket var. 2020'de IoT için 293 milyar dolar harcanacak ve bunun yaklaşık 18 milyar doları IoT platformları olacak.

Virtual Assistants (Sanal Yardımcılar) 5–10 yıl / AIE: Bireylere günlük işlerinde yardımcı olan, genelde mobil telefon uygulaması olarak karşımıza çıkan yazılımlar. Başta Apple Siri, Google Assistant, Samsung Bixby, Amazon Alexa, Microsoft Cortana hepsi bu tür yazılımlar. Hepsinin ve dahasının ortak özelliği öğrenmeye açık oluşları. En çok %34 ile Siri revaçta. 2019'a gelindiğinde tüm mobil telefon etkileşiminin %20'si sanal yardımcılarla olacak.

Connected Home (Bağlantılı Ev) 5–10 yıl / TIE: Birbirine bağlı ve entegre cihazlar, araçlar, uygulamalar, sensörler, platformlar sayesinde ev halkına evin içinde ve dışında gerçek zamanlı, akıllı ve ihtiyaca yönelik çözümler sunan teknoloji. Sağlıktan eğlenceye, güvenlikten iletişime ve enerji kullanımına kadar birçok alanda günlük hayatı kolaylaştıran, hızlandıran ve daha verimli kılan bağlantılı evlere günümüzde rağbet gitgide artıyor. Hatta Facebook’un patronu Mark Zuckerberg Amazon Echo ve Google Home’u takip ederek kendi evi için Jarvis’i tasarladı. Yapay zeka seslendirmesini ise Morgan Freeman’a yaptırdı. Donanım tarafına gelindiğinde ise LG, Beko, Samsung, Grundig gibi markalar geleceğin ev konseptine ciddi kafa yaruyor.

Deep Learning (Derin Öğrenme) 2–5 yıl / AIE: 1950'lerde başlayan yapay zeka çalışmalarının geldiği son nokta denebilir. Ses, görüntü tanıma gibi işleri yapabilen, öğrenmeye açık yapay sinirağları ve algoritmalar bu alanın işi. Yapay zekanın altında yer alan makine öğrenmenin alt şubesi. Türkiye’de konun uzmanları hariç pek de fazla ilgi çeken bir başlık değil. Genelde kulaktan dolma bilgilerle anılan bir alan diyebiliriz.

Machine Learning (Makine Öğrenme) 2–5 yıl / AIE: Microsoft Azure’ye göre, makine öğrenimi; bilgisayarların var olan verileri kullanarak gelecekteki davranışları, sonuçları ve eğilimleri öngörmelerini sağlayan bir veri bilimi tekniğidir. Bilgisayarlar, makine öğrenimini kullanarak açıkça programlamaya gerek kalmadan öğrenir. Makine öğrenimi, yapay zekanın (AI) bir alt kategorisi olarak kabul edilir. Makine öğreniminin öngörüleri veya tahminleri, uygulama ve cihazları daha akıllı hale getirir. Çevrimiçi alışveriş yaparken makine öğrenimi önceden satın aldıklarınızı temel alarak beğenebileceğiniz diğer ürünleri önermede yardımcı olur. Kredi kartınız makineden geçirildiğinde, makine öğrenimi işlemi bir işlem veritabanıyla karşılaştırır ve sahtekarlıkların saptanmasına yardımcı olur. Elektrikli süpürge robotunuz bir odayı temizlediğinde, makine öğrenimi robotunuzun işin tamamlanıp tamamlanmadığına karar vermesine yardımcı olur.

Autonomous Vehicles (Otonom/Sürücüsüz Araçlar) 10 yıldan fazla / AIE: Sürücüsüz arabalar olarak da bilinen otonom arabalar, çevresini algılamak için sahip olduğu çeşitli sensörler ile insan müdahalesine gerek duymadan özerk bir şekilde hareket etme kabiliyetine sahip otomobillere verilen genel isimdir. Aşağıda en iyi 5 örneğini tanıtan bir video var.

Nanotube Electronics (Nanotüp Elektroniği) 5–10 yıl / TIE: Süperbilgisayarların yapımında da kullanılan küçücük silindir atomlar. Yüksek elektrik iletkenliğe ve mekanik dayanıklılığa sahipler. Gözle görülmeyecek kadar küçük yapılardan oluşurlar.

Cognitive Computing (Bilişsel Programlama) 5–10 yıl / AIE: İnsan gibi sinir sistemine benzer bilişsel özellikleri aracılığıyla öğrenen böylelikle de insan müdahelesini sıfıra indiren bilgisayar bilimi dalı. IBM’in Watson platformu bir bilişsel bilgisayar sistemi. Öğrenebiliyor.

Blockchain (Blockchain) 5–10 yıl / DP: Anlamak çok da kolay değil. En yalın haliyle finansal teknoloji alanında (fintech) en yaygın kripto para birimi olarak tanıdığımız Bitcoin’in de teknik altyapısı diyebileceğimiz sistem. Bu konuyu yakın gelecekte önemli bulduğum için (ki mesela Estonya kendi ulusal kripto para birimi çalışmalarını tamamladı) 2 videoyla açıklık getirenlere kulak verelim isterim.

Commercial UAVs (Drones) (Ticari İHA’lar-Dronlar) 2–5 yıl / AIE:

2025'e gelindiğinde pazar büyüklüğünün 13 milyar dolar olması öngörülüyor. Mühendislikte, medyada, taşımada, mimari ve inşaatta, tarımda insansız hava araçlarının kullanımında epeyce artış var. Kapıya teslimat yapmak üzere havalanan Amazon dronunu, veya ambulans, devriye olarak müdahale eden insansız hava aracı görsellerini daha önce görmüşsünüzdür.

Cognitive Expert Advisors (Bilişsel Uzman Danışmanı) 2–5 yıl / AIE: Tekrara girmeden böyle bişey olsa gerek diyelim ve videoyu seyredelim :)

Enterprise Taxonomy and Ontology Management (Şirket Taksonomi ve Ontoloji Yönetimi) 5–10 yıl / AIE: Şirketlerin tuttukları veriyi, her türlü belgeyi ve bilgiyi sınıflandırma, hiyerarşik hale getirme ve bunu bir içerik olarak kabul edersek o içerikteki kavramların anlamları ve birbiriyle olan ilişkilerini daha etkili yönetmeye yarayan teknolojik uygulamalar.

Software-Defined Security (Yazılım-Tanımlı Güvenlik) 2–5 yıl /DP: Geleneksel veri merkezi ve ağ güvenliği statik yöntemler kullanıyor. SDS ağ güvenliğini sağlarken hiçbir sunucu veya servise bağımlı kalmıyor. Bir sistemin kaynaklarının ve kendisinin bağlı olduğu her yerin güvenliğini sağlayan dinamik bir yöntem.

Augmented Reality (Artırılmış Gerçeklik) 5–10 yıl / TIE: Gerçek ve sanal dünyaların iç içe geçtiği teknoloji. Artırılmış gerçeklik gerçek dünya ile bilgisayar grafiklerini harmanlayarak kullanıcılara sunuyor. Yani tamamen sanal bir ortam yerine, dijital dünya ve gerçek dünya bir arada deneyimleniyor. Genelde mobil cihazlar kullanılarak gözlemlenen bir tecrübe. Facebook’un önümüzdeki 10 yıllık yol haritasında AR/VR konularına önem verdiği ve yatırımlar yaptığını biliyoruz. Zuckerberg’in son F8 sunumunda en sağdaki üç konu başlığına dikkat.

Virtual Reality (Sanal gerçeklik) 2–5 yıl / TIE: Genelde bir gözlük sayesinde kafanızı sağa sola aşağı yukarı çevirdiğinizde size sanal olarak bulunduğunuz yerin tüm görsel, işitsel deneyimlerini aktaran teknoloji. Kısaca bulunmadığınız bir yerde bulunma tecrübesi de denebilir. Bilgisayar oyunları, mühendislik, tasarım alanlarında sıkça başvurulan bir teknoloji olma yolunda.