Türkiye’nin Dijital Ahvali

We Are Social ismi ülkemizde yeni yeni duyulmaya başlanan küresel bir dijital ajans. Bu tür şirketler markalarına, daha fazla tanınırlık, prestij, etki ve etkileşim katmak, pazar payını arttırmak, reklam giderlerini azaltmak, kısacası pazarlama amaçlı hiç bir ücret talep etmeden herkesin erişimine açık bazı araştırmalara, raporlara veya derleme verikitaplarına imza atıyorlar. Kendi içeriklerini üreterek, etkileşim için fırsat yaratıyorlar, ufak bir kıvılcım atıp sonra da aradan çekilip kendilerinden bahsettiriyorlar. Genelde iyi planlanmış birer viral kampanya ile desteklenen böyle sıralama, istatistik içeren çalışmalar son günlerde epeyce arttı. Takip edenler bilir, küresel dijital ajanslar Burson Marsteller ve Portland’ın benzer projeleri mevcut.

Ülkemizde Somera kamuoyuyla veri paylaşmak konusunda gerçekten cömert davranıyor. Sosyal Medya TV Reytingleri, Sosyalmeclis.com hep takdire şayan işler. Boomsocial’ın sektörel sosyal medya istatistik havuzu ha kezâ… Mediacat’in Power 100 yine iyi uygulamalar arasında. Tabi ülkemizde hala bazı akıllılar, ben onlara itibar kalpazanı diyorum sosyal medyanın, dijital dünyanın en etkili isimleri diye takipçi sayılarını sıralayan ‘araştırma’ müsveddeleri yayınlıyor ve kendilerine güldürüyorlar. Biz de ne yalan söyleyeyim gülmeden edemiyoruz.

Dönelim konumuza, We Are Social yılın belirli zamanlarında dijitale dair ne varsa en güncel verileri, mecraların faaliyet raporlarından ve değişik kaynaklardan derleyerek çeşitli infografiklerle servis ediyor.

Son olarak birkaç gün önce 2016'da Dijital başlığıyla 537 sayfalık bir verikitabı yayınladılar. Kendi ifadeleriyle bu inceleme, küresel dijital, sosyal, ve mobil veri, trend ve istatistikleri içermekte. Bu derlemede yorum, analiz vesaire yok kadar az. Küresel ve bölgesel verilerin yanısıra 30 ülkeye ait detaylı dijital mecra, mobil, kullanıcı istatistiklerini bizlere sunuyor. Tamamlayıcı olması amacıyla yayınlanan ek bir verikitabında ise 231 ülkenin birer slaytta özetlenmiş profil bilgilerini bulmak mümkün.

Türkiye, yayınlanan çalışmada ele alınan 30 ülke arasında yer almaktadır. Ülkemizin bendenizin tabiriyle dijital ahvali hem karşılaştırmalı veri sıralamalarında hem de yaklaşık 15 sayfalık ülke profilinde detaylıca irdelenmiş. En güncel veriler bir araya getirilmiş, titizlikle toplanmış. Hepimizin bazen tırım tırım aradığı mobildi, mecraydı, kullanıcıydı verilerin en güncel halleri hangi kaynaklardan alıntılandıkları belirtilerek verikitabında kullanılmış. Onun için her ne kadar sunulan veriler son tahlilde teyide muhtaç olsa da faydası tartışılmaz. Bir kenarda bulunsun.

İnternet kullanımı oranları

Hızlı hızlı ilerleyerek rapordan kesitler aktarmak istiyorum. İnternet kullanımını (penetrasyon oranı) gösteren tabloda Türkiye %58 ile 30 ülke arasında 19. sırada gözükmektedir. Mobilde ise ilginç bir tablo var. Ülkelere göre İnternet kullanımında lider ülkeler, mobilin internet trafiğinde payına göre yapılan sıralamada arka sıralara düşerken daha çok gelişmekte olan ülkeler ön sıralarda kendilerine yer bulmakta. Düşünsenize bu oran Nijerya’da %82, Güney Afrika’da %75. ABD’de %27, Almanya’da ise %22. Hepimizin birer cevabı var bu duruma eminim. Ama konunun uzmanlarından bir daha dinlemeyi isterim.

İnternet trafiğinde mobilin yeri.

Kullanıcıların gerek masa/dizüstü bilgisayarlarda, gerekse mobil cihazlarda internetle geçirdikleri günlük zamana bakıldığında ise Türkiye’nin ortalamaların altında bir grafik çizdiğine şahit oluyoruz. Ülkemizde kullanıcılar masa/dizüstü cihazlarda ortalama 4.2, mobil cihazlarda ise 2.6 saat geçirmekteler. Bakıyorum yine gelişmekte olan ülkeler liste başında. Niçin gelişmekte olan ülkelerde internet kullanımı gelişmiş ülkelerden fazla? Halbuki eğer konu hizmetlerin dijitalleşmesi ise gelişmiş ülkelerde bu süreçlerin çok daha ileri seviyelerde olmasını ve böylelikle insanların internette eğlence, oyun, alışverişe ilave olarak çok daha fazla zaman geçirmelerini bekleriz. Ama durum öyle güzükmüyor. Dijitalde zaman geçirmek ile dijitalde zaman öldürmek aynı şey değil. Tabi bu veriyi internette niçin ve nasıl zaman harcıyoruz sorularına cevap arayan diğer çalışmalarla beraber okumalı. Mesela Fikrimühim, TÜİK, IAB ve benzeri kuruluşların bu tür araştırmalarına erişilebilir. O zaman karşımıza daha anlamlı bir bütün çıkabilir.

Diz-Masaüstü bilgisayalarda ve mobil cihazlarda bir kullanıcının ortalama geçirdiği zaman (saat).

Ülke karşılaştırmalarında birkaç önemli veriden daha söz etmek lazım. Örneğin 30 ülkedeki ortalama internet internet hızı (mbps). Türkiye 6.2 mbps ile ortalamanın hemen üzerinde seyrediyor. Bunun yanında aktif dijital alışveriş kullanıcı oranımız %49, sosyal medya kullanıcı oranımız %53, tekil mobil kullanıcı oranımız %78 ve ülkemizde sosyal medyada bir kullanıcının geçirdiği ortalama zaman yaklaşık 2.5 saat. Verilerin okunması sırasında nedenlerle, nasılllarla, niçinlerle, başlayan sorgulayıcı cümleleri de masaya yatırmamız gerek. Şimdi aşağıdaki tabloları karşılaştırmalı bir gözle hep beraber inceleyelim

Aktif e-ticaret kullanıcı sayısının nüfusa oranları.
Ortalama sosyal medyada harcanan zaman.
Her ülkedeki en popüler sosyal ağın kullanıcı sayısının nüfusa oranı (penetrasyon oranı).
Tekil mobil kullanıcı sayısının nüfusa oranı.

Sırada Türkiye’nin ülke profilinin yer aldığı grafikleri paylaşacağım bölüm var. Peşpeşe sıralayacağım onun için kısa kısa notlarla hiç değilse herkesin erişebilmesi, bir bakıma bu verikitabının bazı bölümlerinin en çok da bizi ilgilendiren bölümlerinin Türkçeleşmesi önemli. Resim altlarında her bir görselin künyesini tercüme etmeye gayret edeceğim.

İnternet kullanımı ile ilgili veriler: toplam kullanıcı, nüfusa oranı, mobil kullanıcı sayısı, nüfusa oranı.
İnternet’i kullanma sıklığı: Hergün, haftada bir, ayda bir, ayda bir kezden az.
Cihazlara göre web trafiğinin oranları: masa/dizüstü, mobil, tablet, diğer.
Yetişkin nüfus içinde cihazlara sahip olma oranı: mobil telefon, akıllı telefon, masa/disüstü bilgisayar, TV streaming, tablet, e-kitap okuyucu, giyilebilir cihaz.
Cihaz başında geçirilen zaman (günlük): PC veya tablet ile İnternet, mobil cihazla İnternet, herhangi bir cihazla sosyal medya, TV seyretme.
Sosyal Medya Kullanımı: toplam sosyal medya kullanıcısı, toplam nüfusa oranı, mobilde sosyal medya kullanıcısı, nüfusa oranı.
Sosyal Medya Platformları: anket bazlı araştırmada sosyal ağ kullanıcı oranı.
Facebook Kullanıcı Profili: Yaşa ve cinsiyete göre Facebook kullanıcı profili.
Mobil Kullanıcılar & Bağlantı: tekil mobil kullanıcı, nüfusa oranı, mobil abone sayısı, nüfusa oranı, kullanıcı başına mobil abonelik sayısı.
Mobil Bağlantı: toplam mobil abonelik sayısı, nüfusa oranı, kontürlü (ön-ödemeli) mobil abone sayısı, nüfusa oranı, 3G ve 4G abone oranı.
Mobil Aktivite: Mobil mesajlaşma kullananların nüfusa oranı, mobilde video seyredenlerin nüfusa oranı, mobilde oyun oynayanların nüfusa oranı, mobil bankacılık kullananların nüfusa oranı, mobil harita servisleri kullananları nüfusa oranı.
E-Ticaret ve Cihaz Kullanımı: İnternet’te son 30 günde en az bir mal veya hizmet satın alanların oranı, son 30 günde bir mal veya hizmet araması yapanların oranı, İnternet’te parakende satış yapan bir online mağazayı ziyaret edenlerin oranı, diz/masaüstü cihazla son 30 günde alışveriş yapanların oranı, mobil cihazla son 30 günde alışveriş yapanların oranı.