De Cerrado, het zwarte schaap van de Braziliaanse natuur

Green Boomers
Jul 19, 2016 · 3 min read
Dokter Heloisa Lotufo Manzano (foto: Maarten-Jan Aelbrecht)

De ontbossing van het befaamde Amazonewoud in Brazilië is een wereldwijd bekend probleem. Het haalt vaak de internationale pers, en terecht. Door deze druk is de ontbossingssnelheid van het regenwoud licht aan het dalen. Mens en natuur zien daardoor een lichtpuntje in hun toekomst. Maar voor we onszelf beginnen te complimenteren dat we op het goede pad zijn, moeten we ons beeld eens verbreden.

Ten zuiden van het Amazonewoud ligt een savanne met een oppervlakte van twee miljoen vierkante kilometer, de Cerrado. Aangezien de ontginning van de gronden van de Amazone moeilijker is geworden, wordt er volop gefocust op ontginning van de internationaal onbekende Cerrado. Dit gebeurt niet zonder gevolgen voor mens en natuur ter plaatse. Een interview met de 75-jarige dokter Heloisa Lotufo Manzano schept meer duidelijkheid over deze onbekende problematiek. Deze geëngageerde vrouw woont al heel haar leven in de Cerrado en is sterk begaan met deze problematiek.

Wat roept de huidige situatie van de Cerrado bij je op?

Het is diep triest om het eens zo prachtige gebied waarin je woont zo te zien aftakelen. Vroeger was ons dorp omringd door een natuurlijk savannelandschap afgewisseld met kleine boerderijtjes. Nu zijn deze twee dingen verdwenen en zijn het bijna enkel sojavelden die het landschap domineren. De kleine boeren hebben hun land moeten afstaan waarna de meesten naar de steden zijn gevlucht. Daar leven ze nu in de periferie, dikwijls in zeer armoedige omstandigheden omdat er gewoon geen jobs zijn voor deze mensen. En ja, de natuur die is niet gevlucht, die is gestorven.

Waarom is het zo belangrijk om de Cerrado te behouden?

Ooh, daar zijn vele redenen voor. Ten eerste is het een bron van voedsel, medicijnen en inkomsten voor de mensen die erin wonen. Kleine boeren leven van het talrijke fruit van de Cerrado of cultiveren er kleine perceeltjes. Verder is het gebied ook een groot waterreservoir, een aantal belangrijke Braziliaanse rivieren kennen hier hun oorsprong. Dat water verdwijnt als de vegetatie verloren gaat.

De Cerrado is de meest biodiverse savanne van Latijns-Amerika. Het is tevens de thuis voor inheemse volkeren die hier van het land leven op een zeer traditionele en duurzame manier. Deze volkeren komen meer en meer zonder land te zitten. Hen verdrijven van hun land gaat soms gepaard met bloedvergieten.

Hoe zal dit alles verder evolueren volgens jou?

De komst van de grote sojabedrijven is maar een fenomeen van de laatste tien jaar. Daarvoor was het landschap nog min of meer onaangeroerd. Als je kijkt wat voor een schade deze mensen hebben aangericht in slechts tien jaar tijd, dan weet je dat binnenkort alles vernield zal zijn. We kunnen onze situatie wat beginnen te vergelijken met wat in het zuiden van Brazilië is gebeurd. Daar hebben de grote bedrijven het volledige Atlantische regenwoud vernield. Nu daar geen uitbreidingsmogelijkheden meer zijn, schuiven ze gewoon noordwaarts op.

Is er ook een lichtpunt in dit duistere verhaal?

Zolang nog niet alles verwoest is, is er hoop voor de Cerrado. Er vormen zich meer en meer bewegingen, kleine maar ook grote. Wij zijn ook druk bezig om zoveel mogelijk mensen bewust te maken van de dramatische, maar stille situatie waarin we ons nu bevinden. Druk proberen opvoeren vanuit de bevolking helpt, dat leert het verleden ons toch. Alleen hoop ik dat deze druk zich snel genoeg vormt.

Auteur: Maarten-Jan Aelbrecht

Deze bijdrage kwam tot stand in het kader van Zuidwatchers. Dat is een samenwerking tussen 11.11.11 en de banaba internationale samenwerking Noord-Zuid (UCLL) en het postgraduaat duurzame ontwikkeling (Howest en Vives). Studenten schrijven op vrijwillige basis een bijdrage voor Zuidwatchers. Enkele daarvan worden hier gepubliceerd.

Green Boomers

Written by

Green Boomers, dat is boeiend leesvoer voor en door jongeren. Lees hier de artikels uit het jongste magazine en exclusieve online stukken. I.s.m. 11.11.11.

Welcome to a place where words matter. On Medium, smart voices and original ideas take center stage - with no ads in sight. Watch
Follow all the topics you care about, and we’ll deliver the best stories for you to your homepage and inbox. Explore
Get unlimited access to the best stories on Medium — and support writers while you’re at it. Just $5/month. Upgrade