Aparecium! — Harry Potter ve Büyü İncelemeleri

Hep bir fazlası olduğunu düşünürüz, daha farklısı, daha iyisi. Sıradan hayatlarımızı renklendiren maceralar dileriz, içine düşecek tavşan delikleri ararız. Fantastik dünyalara bağlılığımızın nedenlerinden biri de budur… Bu kapıları aralayanlar için elveda yoktur. İnsanı daha da derinine inmeye, daha da irdelemeye mahkum eder.

Mahkumlardan birine selam verin! Burada, irdeledikçe detaylandırdığım filmleri, oyunları ve dizileri farklı yönleriyle ve farklı yorumlarla kalıcı bir hale getireceğim. Bu maceraya çocukluk arkadaşım Harry ile başlamanın yerinde olacağını düşünüyorum.

Harry Potter’ın dünyasına uzun zamandır aşinayız. Zaman geçtikçe perdenin arkasındaki maddiyatçılık daha görünür olsa da kopamadığımız, kopmakta istemediğimiz bir dünya yarattı Rowling bizlere. Kimi zaman kusurlu ve düşündürücü ama çoğu zaman bizi oldukça tatmin eden detaylarının ardı arkası kesilmiyor.

Rowling’in detaylarından biri olan Latince isimler karakterlerin, canavarların ve büyülerin arkasındaki hikayeyi pekiştirdi. Kitaplarda veya filmlerde çok bahsedilmese de daha sonra Potter hayranlarıyla olsun, Rowling’in Pottermore’daki yazılarıyla olsun büyülerin anlamlarından, geçmişlerinden, kullanımlarından ve özelliklerinden haberdar olduk. Sonunda bilgi çöplüğü içinde okuyup incelediğim bazı detayları birleştirebildim. İşte bu fantastik dünyadan sıkça duyduğumuz büyülerden bazılarının detayları;

Aydınlatma Büyüleri — Wand Lighting Charms:

Asanın ucundan ışık saçan aydınlatma büyüsü 18. Yüzyılda Levina Monkstanley tarafından icat edilmiştir. Latince ışık anlamına gelen lumen kelimesinden türemiştir. Lumos diyerek büyüyü gerçekleştirebilirsiniz. Işık yaymasının dışında kötü ve düşman ruhları da defeder. Lumos etkisi altında olan asa ile başka büyüler de yapabilirsiniz.

Lumos maxima ile Lumos’tan farklı olarak daha yüksek ışık huzmesi elde edebilir ve bu ışığı bir süreliğine uzağa gönderebilirsiniz. Maxima Latince kökenlidir ve dilimize harika olarak çevrilse de daha iyisi, daha fazlası anlamını taşımaktadır.

Lumos Solem ile güneş ışığı kadar parlak ve güçlü bir ışık yaratabilirsiniz. Solem Latince güneş anlamına gelmektedir. (Harry Potter ve Sırlar Odası’nda Ron’u Şeytan Kapan’ından (Devil’s Snare) kurtarmak için Hermione’nin yaptığı Lumos Solem büyüsünü hatırlarsınız.)

Lumos, Lumos Maxima ve Lumos Solem büyülerini bitirmek için Asa Söndürme Büyüsü (Wand-Extinguishing Charm) olan Nox kullanılır. Nox Latince kökenlidir ve anlamı gecedir. Aynı zamanda Yunan mitolojisindeki gece tanrıçası Nyx’tende türemiştir.

Patronus Büyüsü — The Patronus Charm:

Güçlü bir savunma büyüsü olan Patronus Büyüsü son derece karışık ve zordur. Expecto Patronum diyerek yapılan bu büyü pozitif enerji kalkanı oluşturarak Ruh Emicileri (Dementors) ve Cansararları* (Lethifolds) etkisiz hale getirir. Patronus Latince baba, yasal koruyucu anlamını taşır. Expecto — expect — beklemek, ummak anlamındadır.

Patronus iki şekilde ortaya çıkar. Birincisi kalkan biçimindedir, ikincisi büyüyü yapan kişinin karakterine uygun olarak biçimlenen bir hayvan şeklindedir. Kişilerin Patronus’ları çok nadirde olsa zamanla değişebilir ve Dumbledore’un Anka Kuşu gibi fantastikte olabilir.

Kimin, ne zaman keşfettiği bilinmemekle birlikte antik çağdan bu yana kullanılmaktadır.

*Cansarar etobur ve son derece tehlikeli bir fantastik canavardır.

Çağırma Büyüsü — The Summoning Charm:

Obje çağırma büyüsüdür ve en eski büyülerden biridir. Canlılarda veya hortkuluklarda işe yaramaz. Accio diyerek kişinin istediği objeyi zihninde doğru bir biçimde canlandırması ile uzak ve yakın objelerin kişiye gelmesini sağlar. Accio Latince çağırmak anlamını taşır.

Bazıları kişisel eşyalarını herkesin çağıramaması için bu büyüyü engelleyecek büyüler keşfetmek istese de henüz bulunamamıştır.

Kilit Açma Büyüsü — The Unlocking Charm:

Özel büyüler ile korunmamış kilitli kapıları ve pencereleri açmakta kullanılan, Alohomora diyerek gerçekleştirilen bu büyü bir Batı Afrika lehçesinde hırsızların dostu anlamı taşır. Kimin, ne zaman icat ettiği bilinmese de İngiltere’ye 17. Yüzyılda Eldon Elsrickle ile gelmiştir. Eldon, İngiltere’deki tüm muggleların ve büyücülerin evlerini durmaksızın soyduktan sonra 17. Yüzyılda Blagdon Blay Alohomora için bir karşı büyü icat ederek Eldon’un muhteşem günlerine son vermiştir.

Havaya Yükseltme Büyüsü — The Levitation Charm:

Bu büyü objelerin uçmasını sağlayan ya da objeleri havaya kaldırmaya yarayan, Wingardium Leviosa (“gar” bastırarak ve uzun bir şekilde) diyerek gerçekleştirilen büyüdür. 16. Yüzyılda Jarleth Hobart tarafından icat edilmiştir. İcadını büyük bir gösteriye çeviren Hobart, insanları büyüsünü sergilemek için davet etmiştir, konuşmasının ardından büyüyü başarıyla yapmıştır fakat üç dakika havada durmasına karşı hareket etmediği için insanlar Hobart’ı yuhalamaya başlamıştır. Çaresiz büyücü çeşitli hareketler yapmaya çalışsa da (kulaç atmak gibi) hava da ilerleyememesini üzerindeki ağır kıyafetlere bağlayarak hava da soyunmaya başlamıştır. Ama Hobart’ı havada tutan şey üzerindeki kıyafetlere uygulanan havaya yükseltme büyüsüdür, Hobart’ın kendisi değil. Sonuç olarak Hobart yere sert ve çıplak bir iniş yapmış, 16 kemiğini kırmıştır.

Wingardium bileşik bir kelimedir. İngilizce wing; kanat, aynı zamanda uçmak için anlamı taşırken Latin kökenli arduus; yüksek ya da arduum; dik yer anlamı taşır. Leviosa muhtemelen Latince yüksel anlamı taşıyan levo kelimesinden türemiştir. Birleştirildiğinde yüksel, yükseğe kaldır anlamına gelmektedir.

Şimdilik Exhilaro!

Görüşmek üzere…