Kahraman Girişimcilere Küçük Tavsiyeler

Sen girişimcisin büyük düşün :)

Yaklaşık son iki yılımı kendi girişim ofisimi açmak üzere çalışarak geçirdim diyebilirim. İlk etabına 2015 Ağustosunda başladığım bu serüveni, 2016 Kasım ‘ında ofisi tutarak yarı kurumsal hale getirebildim.

Geceleriniz saymazsak, iki yıl gibi bir sürenin sadece gündüzleri bile gerçekten uzundu ve yorucuydu. Bu süreçte deneyimlediğim iyi ve kötü çok şey oldu. Bu konularda birkaç tavsiye verebileceğimi umuyorum.

Hadi başlayalım.

Önemli olan hedefe varmak mı ? Yoksa sürekli yürümek mi ?

Kendi yolunuzda yürüyecekseniz bilmelisiniz ki kuralları ve kaideleri sadece siz belirliyorsunuz. Bahaneniz olamaz. Herşeyin tek sorumlusu sizsiniz. Yükünüz ağır. Sorumluluklarınızı boşlayamazsınız. Bu nedenle kendinize birkaç soru yöneltin ve cevaplarını samimi olarak verin(acımasız bir samimiyet gerekli).

Motivasyonunuz var mı ? Kendi kendinizi demoralize eder misiniz ?

Dirayetli misiniz ? Maçı çevirmek için son dakikaya kadar koşmayı sever misiniz ?

Ömrünüzün sonuna kadar aynı işi mi yapacaksınız ?

Kar/Zarar Hesabı Yaptınız Mı ?

Çoğu girişimci işlerinin harika olduğunu, piyasaya çıktıklarında mükemmel sonuçlar olacağını sanırlar. Hepimiz böyle olsun isteriz ama birçoğumuz ekonomik sorunlarla baş etmeyi bilmeyiz. Bu sorun, işe başlamadan önce normaldir ama işler başlayınca normal karşılanmaz. Bu nedenle;

Basitte olsa bir kar/zarar tablosu oluşturmadan işinize başlamayın. En azından cebinizden ne kadar para çıkacağı +- %10 ‘luk bir sapma payı ile bilmelisiniz. Gelirleriniz kısmında bahsetmiyorum çünkü gider kalemleriniz her koşulda gidecektir ama gelir kalemlerinizin tutması çaba ister. Burada tüm planınızı giderleriniz üzerinde kurgulayın. Başabaş noktasını ne zaman yakalayacağınızı belirleyin. İşinizin harika olacağını bilseniz dahi bunu yapın.

Bir A4 sayfası alın ve en kısa yol olan bir yıllık ekonomik planınızı yapın. Kağıdı iki parçaya bölün ve sol tarafa sabit/değişken giderlerinizi yazın, sağ tarafa da gerçekleşmesi muhtemelen olan gelir kalemlerinizi yazın. Bunu ay ay yaparsanız önünüzü daha net görürsünüz. Sonra giderlerle gelirlerinizin başabaş olduğu zamanı bulun. Diyelim ki altı ay sonra 50.000 TL gideriniz ve 52.000 TL ‘de geliriniz olacak. İşte o zamandan sonra stabiliteyi yakalarsanız güzel günler görebilirsiniz. Ama şunu unutmayın, benim gibi 0(sıfır) sermaye ile iş yapmaya başlayacaksanız, bir de üstüne kira/kredi/fatura gibi kişisel giderleriniz varsa, başabaş noktasına gelene kadar cebinizden biraz daha fazla para çıkacaktır.

Bu nedenle kendi kişisel harcamalarınızı da kar/zarar tablonuza yazmayı unutmayınız.

Son olarak giderlerinizin üzerine %10 ‘luk bir sapma payını ilave edin.

İş Planı Yaptınız Mı ?

İş planı nedir ki diyen girişime hevesliler var aramızda. Girişimci iseniz zaten biraz makro/mikro ekonomi, satış/pazarlama teknikleri vs. bilginiz olması gerekiyor. Eğer yoksa siz girişimci değil girişime heveslisiniz ve lütfen işe başlamadan önce bunların birazını öğreniniz. EUR/USD paritesinde baz döviz hangisi, karşıt döviz hangisi gibi temel bir soruya verecek cevabınız olmalı.

  1. İş adamları/kadınları ile konuşacaksanız, hedefi olan cümleleriniz olmadan kimseye güven veremezsiniz ve kimseyi tavlayamazsınız.
  2. İş planınız yoksa, hiçbirşeyiniz yok demektir. 1. adıma konu olan kişilere anlatacak birşey bulamazsınız.

İş planından kastım şudur;

a. İş akış şeması

b. Kısa, orta ve uzun vadeli iyimser senaryolar

c. Rekabet gücünüz

d. Hizmet/Ürün reklamlarınız

e. İşe başladıktan sonra ürününüze/hizmetinize olan tepkilerin raporları

d. Kısa, orta ve uzun vadeli kötümser senaryolar

e. Kötümser senaryoların önlemleri

f. Çıkış noktası

Burada en önemli gördüğüm d, e ve f maddeleridir. Bunların neler olacağınız bilmezseniz sonuçları hiç iç açıcı olmayacaktır. Büyük borçlarınız ve hayal kırıklıklarınız olabilir. Bu nedenle başınıza gelecek tüm kötü senaryoların bir özetini ve önlemlerinizi kar/zarar tablonuzu tuttuğunuz A4 sayfasının arkasına maddeler halinde not edin. Her kötü durum maddesine karşılık bir önlem maddesi ekleyin ve kötü durumlar olduğunda gecikmeden önlemlerinizi uygulayın.

Eğer yazdığınız kötü durum senaryolarının %50 ‘si gerçekleştiyse yavaşça çıkış noktasını kontrol etmeye başlayın.

Önce Para Sonra Hizmet

Mümkünse paranızı cebinize koymadan işe başlamayın. Bu bir hizmet ise önce hizmet anlaşmanızı yapın, eğer ürün ise üretimden tüketime kadar olan tedarik ve satış zinciri kurgulayın. Ben Amasya ‘lı olduğum için elmadan örnek vereyim.

Diyelim siz devletin tarım teşvikleri ile bir elma bahçesi yapacaksınız, fikir güzel, teşvik devletten. Ama satacağınız bir yer yok ise tonlarca elmayı ne yapacağınızı bilmelisiniz. Önce satacağınız hal/manav/market gibi yerleri belirleyin. Kaç kg/ton üreteceğinizi ve ne kadarını satacağınızı hesaplayın. Daha sonra elma işine girin.

Eğer hizmet satıyorsanız lütfen sözleşmenizi hazırlayın. Hizmet satışı, talep olduğunda gerçekleşen bir satış olduğu için, sizden hizmet talep eden kişinin karşısına sözleşmeniz ile gidin. Hizmet almak isteyen kişi bundan caydığında zararı size olur. Önlemlerinizi alın.

Eğer bir proje/ürün hazırlayacaksanız işe başlamadan önce paranızın bir bölümünü talep edin, bu sizin güvencenizdir. Hizmet alımlarında işin başında ya da ortasında caymalar çok görülür.

Yukardaki tüm senaryolar için işin tutarına göre hareket edin. Örneğin;

  1. Tek seferlik bir iş ise önce %70, teslimde %30,
  2. Sürüm yapan bir iş ise önce %50, teslimde %50 ya da üç eşit taksit(ilk taksit, siz New Project demeden önce hesabınızda olmalı)

Sonuç

İşinizi yeni kurduğunuzu unutmayın. Bu nedenle yukarda bahsedilen senaryoların haricinde görmediğiniz birçok kör nokta olabilir, temkinli olun. Sanki yağmur ormanında yaşayan küçük bir canlısınız ve her an yırtıcılar tarafında yenilme ihtimaliniz var. Arkanızda da gözünüz olsun.

İşe yeni başlayan kişilerin arkalarında gözleri pek olmuyor ama daha sonra refleks geliştiriyorsunuz. Merak etmeyin düşe kalka bunları da öğreneceksiniz.

Unutmayın, para kaybından daha önemli şeyler vardır, örneğin prestij. Prestij kaybına yol açacak işleri daha iyi planlayın, riski yüksek ve kötü durum senaryoları fazla ise işiniz daha zorludur.

Yukarda söylediğim şeyleri yapmanız sonucu değiştirmez, önünüzü görmenizi sağlar. Sürprizler her zaman vardır. Bazen ummadığınız anda iyi ya da kötü bir çok sürpriz ile karşılaşabilirsiniz.

Manevi çöküşlerden kaçının. İşlerin sarpa sarmasının sizi demoralize etmesine izin vermeyin. Lazımsa ağlayın, küfredin. Bir şekilde kötü enerjinizi dağıtın. Daha sonra bunu sizi kamçılayan birşey olarak kullanın ve masanıza oturup tekrar plan yapın. Unutmayın hepimiz aynı yolun yolcusuyuz ve benzer şeyleri farklı zamanlarda/mekanlarda yaşıyoruz.

Güzel görünün, güzel konuşun. Kendinize saygınızı kaybetmeyin. Eğer almanız gerekiyorsa bir gömleğe çok para verin, Fiat ‘a değil Opel ‘e binin. Fakat asla savruk harcamalar yapmayın. Para konusunda, savruklukla titizlik atbaşı gider, birbirine karıştırmayın. Sadece biraz standardınız olsun. İnsanlar sizi hep iyi hatırlasın.

Girişimcinin birinci sermayesi vitrinidir.