Haluk Erkut
Nov 3 · 3 min read

SÜREÇ 4 : İş bölümü yaklaşımı terkedildi mi ?

Kısacası : “ İş bölümü. Hala varmış gibi görünüyor olabilir. Ama aslında terkedildi. Sebebi de açık. Organizasyonların büyümesine. Ayak uyduramadı. Performansa engel oldu.”

İş bölümü anlayışı adım adım terkedildi. Ama bu durum. Kolay kabul edilmedi. Bu noktaya kolay gelinmedi. İşbölümünden vazgeçmek. Yeni arayışlara girmek. Hiç de kolay olmadı. Ne de olsa. İşbölümü uzunca bir süredir. Verimlilik demekti… Peki! Bu neden oldu?

İş bölümü yapılanması. Organizasyonu. Yatay ve dikey eksenlerle bölüyor. İşleri kümeleyerek. Bir anlamda. Uzmanlık ve sorumluluk kutuları oluşturuyordu. Ama bunu yaparken de. İşlerin doğal akışını. Engelliyor ve yavaşlatıyor. İşlerin beklediği. Sıraya girdiği duraklar oluşturuyordu.

Bu parçalanmışlığı aşmak amacıyla. Önceleri. Teknik anlamda. Yatayda “koordinasyon”. Dikeyde de “delegasyon” sistemleri ile çözümler üretildi. Davranışsal anlamda da. İşbirliğini özendiren kurallar getirildi. Sonralarda ise. “Kar merkezi” vb tanımlarla anılan. Organizasyonu yönetilebilir ölçekte. Parçalara ayırmaya odaklanan. Bağımsız işbölümü öbekleri kurulmaya yönelindi. Buna. “ Küçülerek büyüme” denildi. Bu adlandırma bile. Aslında. Varılan noktayı çok açık bir biçimde açıklıyordu.

Durum şuydu. Şirketler büyümek istiyorlardı. Yaşanılan rekabet ortamı bunu gerektiriyordu. “Sürekli olarak büyümek”. Ama. Büyüklük yönetilemiyordu. İş bölümü yaklaşımıyla. Büyüklük bir noktaya kadar. Optimum bir ölçeğe kadar. Yönetilebiliyordu. Bu nokta aşıldığında. Performans düşüyordu. Yani şirketler. “Yaşamak için büyümek zorundaydılar. Performans üretmek için ise. Küçük kalmak zorundaydılar.” Çelişki buradaydı. İş bölümü yaklaşımı ise. Optimum bir ölçekte. Büyümesi sınırlanmış organizasyonlarda . Performans sağlarken. Bu sınır aşılıp. Büyüme sürdürüldüğünde. Yetersiz kalıyor. Ve performansı engelleyip. Düşürüyordu.

Sonuç olarak. Sürekli büyüme. İş bölümü yapılanması. İyi performans. Bu üçlü bir arada olamıyordu… İş dünyası Yaşamak için büyümeye. Kazanmak için de. İyi iş sonuçlarına ihtiyaç duyduğundan. Yani. Büyümek’ ten ve performans’ tan vazgeçilemeyeceğine göre. Değişecek olan şey. İş bölümü yaklaşımı idi….

İş dünyası tıkanmıştı. Şartlar hazırdı. İhtiyaç açıktı. Karar da verilmişti. İş bölümünden vazgeçilecekti. Ama. Yerine ne koyulacaktı? Çözüm henüz yoktu. Tam da bu noktada. Şu akla gelebilir. Batı iş dünyası. Neden doğuda gelişen yaklaşımı. Bir çözüm olarak kullanmadı? Yani “Toplam Kalite” yi. Kullanmaz olur mu! Tabii ki kullandı. Faydalandı da. Ancak. Doğuda gelişen. Toplam Kalite paradigması. Tüm cazibesine. Tüm faydasına rağmen. Batı iş dünyasının. Kurumsal yaklaşımlarına. İş yapma kültür ve tarzına uygun değildi. Ne kadar etkili olursa olsun. Doğunun. “Adım adım. Sürekli. Ve küçük iyileştirmeleri”. Batının. “ Hızlı. Anlık. Ve büyük sıçrama” beklentilerine. Bir cevap oluşturmuyordu… Batı dünyası. Cevabı. Yani verimliliği daha çok. Bilgisayarların gücüyle bulacağına inanıyordu.

Cevap da çözüm de. Zaten. Bir bilgisayar bilimcisinden geldi.

Bir matematikçi. Bir elektrik mühendisi. Ve bir bilgisayar bilimcisi olan. Michael Hammer’ ın. 1988 yılında. Harvard Business Review dergisinde yayınlanan makalesi. Yeni yaklaşımın ne olacağı ile ilgili. İlk ipuçlarını veriyordu.

Bilgi teknolojisini ne kadar etkin kullanırsan kullan, iş süreçlerini düzeltmeden bir sonuç alamazsın.” Eğer ki performans istiyorsan. “Süreçleri ip gibi gergin hale getirmelisin. Yani süreçleri gereksiz, boş faaliyetlerden arındırmalısın”.

Özetle mesaj şu idi. İş bölümünü bırakıyorsan. Süreçlere dönmelisin. Süreçlere dönüyorsan da. Onları iyileştirmeyi. Bilgisayarlarla otomatikleştirmeyi bırak. Onları önce “Yok et! Sonra da sıfırdan tasarla!

Süreç’ in yeni hikayesi böyle başladı…

Haluk Erkut

Written by

Temel yönetim, stratejik yönetim, insan yönetimi, organizasyon gibi geleneksel ve yeni yönetimle ilgili konularda araştırma ve uygulama çalışmaları yapmaktadır.

Welcome to a place where words matter. On Medium, smart voices and original ideas take center stage - with no ads in sight. Watch
Follow all the topics you care about, and we’ll deliver the best stories for you to your homepage and inbox. Explore
Get unlimited access to the best stories on Medium — and support writers while you’re at it. Just $5/month. Upgrade