Emotie in beeld
De ‘Skrik’ van Edvard
De Schreeuw van Edvard Munch is een psychisch zelfportret dat dateert uit 1893. Tentoongesteld in het Nationaal Museum voor Schone Kunsten in Oslo, kan het tot op de dag van vandaag nog steeds mensen aangrijpen.
Het schilderij is gebaseerd op een eigen traumatische ervaring van Edvard Munch. Op een avond kwam Munch op de afgebeelde brug terecht met zijn vrienden. Hij werd zo aangegrepen door het landschap en de ondergaande zon dat hij een onmachtig en depressief gevoel kreeg. Deze emotie komt ook bij veel mensen naar boven wanneer ze dit schilderij bekijken. Vaak gepaard met angst en een bedrukt gevoel. Munch was een voorloper van het expressionisme, een stijl die emoties wil weergeven. Dit kan verklaren waarom het zo pakkend kan zijn voor ons.
Munch schilderde De Schreeuw in een periode na een pijnlijke liefdesverhouding met een getrouwde vrouw. Toen de relatie definitief voorbij was, creëerde hij deze ontzette, tot wanhoop gedreven figuur. Het thema van het portret kan volgens experten ook in verband gebracht worden met de zelfmoord van Munchs vriend en collega-kunstenaar Kalle Løchen. Hoe dan ook drukt het schilderij kwelling en leed uit, uit het leven van Edvard. Tijdens zijn beleving op de brug, hoorde en voelde hij het landschap rondom hem schreeuwen. Hij koos dus voor kronkelende penseelstreken die de geluidsgolven van de omgeving weergeven. Het idee dat de figuur zelf schreeuwt, is dus een foute opvatting. Het wezen bedekt zijn oren als reactie op de schreeuwen rondom hem. Munch heeft bewust voor een combinatie van felle en zachte kleuren gekozen om het effect van deze golven de versterken.
Bij de eerste tentoonstelling in Berlijn, werd het schilderij Wanhoop genoemd. Deze benaming leunt sterk aan bij de gevoelens die het portret oproept. Naast onmacht, depressie, angst en een bedrukt gevoel is dus ook wanhoop een sterke emotie die kenmerkend is voor dit werk. Pas later ging Munch het De Schreeuw noemen.
Hanne De Tant