Eos nedir? Blockchain Dünyasında Değişimler,Ethereum ve EOS karşılaştırması

Kripto para ve blokchain (blok zinciri) teknolojisinde çok yeni olanlar için, öncelikle bir blockchain’in ne olduğunu anlamak en önemli konudur. Blockchain, merkezi olmayan bir sistemdir, merkeziyetsiz defterler kümesi de diyebiliriz. Bir defter, örneğin, her bir hesapta ne kadar kripto para birimi tutulur gibi bir sorunun cevabıdır. Blockchain teknolojisi, merkezi olmayan defterlerin durumunu nasıl güncelleyeceğini belirleyen bir uzlaşma mekanizması (consensus algoritmasını) da içinde barındırır.

Nick Szabo isimli bir şifreleme uzmanı, 1994 yılında, akıllı sözleşmeleri (aynı zamanda kendi kendini yürüten sözleşmeler olarak da adlandırılır) uygulamak için merkezi olmayan bir defter sistemi kullanılabileceğini fark etti. Szabo aslında sözleşme hukuku uygulamalarını internet üzerinden yabancılarla çalışan elektronik ticaret protokolleri tasarımına çevirmek için smart-contract fikrini ortaya attı.

Smart-contracts (akıllı sözleşmeler) sayesinde bir aracı hizmete ihtiyaç duymadan para ya da bir mülkün şeffaf bir şekilde aktarılması ve takas edilmesi sağlanabilir. Geleneksel sözleşmelerde olduğu gibi tüm yükümlülükler ve olası cezalar bu akıllı sözleşme platformunda da vardır fakat bu yükümlülükler ve cezalar otomatik olarak uygulanır. Akıllı sözleşme platformları üzerinde merkezi olmayan uygulamalar geliştirilip blockchain ağı üzerine yüklenebilir. Ethereum şu anda merkezi olmayan smart-contract uygulamaları için en büyük ve en başarılı platform olarak bilinmektedir. Fakat yeni çıkan EOS platformu, Ethereum ağının karşılaştığı zorlukların birçoğunu çözebilmektedir.

EOS ve Ethereum ağı arasındaki temel farklılıklardan biri, ağların ardındaki tasarım felsefesidir. Ethereum ağı neredeyse tüm potansiyel uygulamalar için özel olarak nötr bir platform olarak tasarlanmıştır. Ethereum Design Rationale belgesinde belirtildiği gibi: Ethereum’un “hiçbir özelliği” yoktur, “protokolün iç kısımlarında bile çok yaygın yüksek seviyeli kullanım durumları” yoktur ve yüksek seviyeli yaygın kullanımlar için bir altyapı sunma fikrini reddeder. Bu yaklaşımın tersine, EOS, birçok farklı uygulamanın, aynı tip işlevleri gerektirdiğini ve birçok uygulama için gerekli olan kriptografi ve uygulama işlevlerini sağlamayı amaçlamaktadır. Bu felsefe ile EOS, genelleştirilmiş rol tabanlı izinler, arayüz geliştirme için bir web araç takımı, kendi kendini tanımlayan arayüzler, kendi kendini tanımlayan veritabanı şemaları ve bildirimsel bir izin planı sunmaktadır. EOS tarafında sağlanan bu işlevselliklerin, özellikle kullanıcı hesabı oluşturma ve yönetimini basitleştirmek ve deklaratif izinler ve hesap kurtarma gibi güvenlik sorunları için güçlü olduğu gözlemlenmektedir. Eos, merkezi olmayan uygulamaları (Dapps) destekleyen bir kripto platformudur. Geliştiricilerin bu Dapps’ları geliştirmesini kolaylaştırmak için tasarlanmıştır. Eos’a bu yüzden Etherium katili denebilir. Çünkü EOS ağını kullanmak Etherium’dan daha kolay ve farklıdır. Yani EOS üzerinde merkezi olmayan uygulamalarla etkileşim kurmak için akıllı sözleşmelere gereksiniminiz kalmayacaktır. Bu da kullanıcıların bu etkileşimler için artık para ödemeleri gerekmediği anlamına gelir. Yazmak / yaymak için haklı olarak para harcamak istemiyorsunuz. EOS’ta, veritabanı yönetimi, hesap yönetimi ve diğer hizmetler gibi platformda temel hizmetler sunarak geliştiricilerin kodu daha basit şekilde yazmasını sağlayan bir platform sunar. Ethereum’da, tüm bu standart / temel özellikler için bu kodun tamamını yeniden yazmak zorunda kalacaksınız. EOS bunu Ethereum’a karşı bir silah olarak kullanmaktadır.

EOS ve Ethereum arasındaki en büyük fark Consensus (Uzlaşma) Algoritmalarının farklı olmasıdır. Ethereum Proof of Work consensus algoritması kullanırken, Eos Delegated Proof Of Stake uzlaşma mekanızmasını tercih etmektedir.Ethereum un arkasındaki proof of work konseptinde grafik kartlarıyla kayıt defterlerinin güncellenmesi ve işlemlerin doğrulanması yapılır. Ethereum blockchain in de oluşturulan uygulamalara ait DAO kritik bir hata / hack / başarısızlık yaşadığında DAO hack’inin bir “özellik” olduğunu, bir başarısızlık olmadığını ve kullanıcıların kodu daha dikkatli yazmaları ve daha sorumlu olmaları gerektiğini söylerler Eos da DAO bazlı bir hata olduğunda bunu düzeltmek için bir mekanizma vardır ve olumsuz bir durumda bir hard fork a ihtiyaç yoktur. EOS un kurucusu olan blok zinciri mühendisi olan Daniel Larimel Proof Of Work uzlaşma algoritmasına göre mining algoritmalarında çok fazla enerji harcanmış olduğunu fark etti. Bunun dışında Ethereum ağının içinde dev maden havuzlarının olduğunu, Ethereum madenciliğinin gün geçtikçe artacağını ve merkezleşeceğini de düşünerek, dağıtık ve yüksek işlem hızı olan bir sistem kurmak istedi. Ethereum’un tasarlandığı proje ve kullanmış olduğu sistem nedeniyle çok yavaş olduğunu farketti. Çok az enerji harcayan, çok daha hızlı ve aynı zamanda çok yüksek derecede güvenli yeni bir sistem bulmaya ve kurmaya karar verdi.Bu yeni sistemi de Delegated Proof of Steake yani kısaca (DPOS) olarak adlandırdı. Ethereum şu an proof of work uzlaşma algoritmasıyla saniyede 30 işleme onay verebilirken, EOS şu an saniyede duruma göre 10000 tps işleme onay verebilen bir blockchaindir. Ethereum daki yüksek işlem maliyetleri (miner fee’lerin yüksek olması) ve kötü işlem hızları Ethereum’un kritik zayıf yönleridir, bu nedenle bu özellikler, EOS’u blok zincir uygulama geliştirmek için, iddialı bir konuma taşıyor.

EOS trafiği yavaşlatan denial-of-service (DOS) tipi ataklara karşı daha güvenli bir altyapısı vardır. Ethereum ağında, madencilerin tercihli olarak blok zincirine eklemek için yüksek ücretli işlemleri seçtikleri iyi bilinmektedir. Ağda sonlu bant genişliği ve bilgi işlem gücü bulunduğundan, ağın birçok yüksek ücretli işlemle istenmeyen bir senaryoyu gerçekleştirmesi kolaydır, zengin aktörlerin yüksek ücretli işlemlerle scam yapmak suretiyle tüm ağı potansiyel olarak dondurduğu bir senaryo oluşabilir ve bu da birçok düşük ücretli meşru işlemlerin uzun süre gerçekleşmemesi sonucunu doğurabilir. EOS ağında Uygulama bazlı saldırılar olabilir fakat ağ başlangıçta uygulama için maximum belirli bir trafik kullanabilme yetisi verdiğinden spam saldırılara karşı tüm ağ etkilenmemiş olur.

Eos, ethereum a göre avantajlı birçok yönü olsa da, kendi platformunda bir altcoin oluşturup uygulama geliştirme özelliği henüz çok yeni olması nedeniyle piyasada yer elde etmesi biraz zaman alacağa benziyor.