Wat als Hitler had gewonnen?

Nationalisme kan iets moois zijn wanneer elk land zijn eigen ploeg naar de finale van het EK of het songfestival juicht. Het krijgt echter een hele bittere nasmaak als we naar de oorlogen kijken die daar uit voort zijn gekomen. Tussen 1912 en 1960 werden in nationale, etnische en racistische zuiveringen ruim 36 miljoen Midden-Europeanen uit hun woonplaatsen verdreven, van wie er 9 miljoen omkwamen.

Bernard Wasserstein schrijft in zijn boek Barbarij en beschaving, dat ook bij de woelingen in Europa rond 1914, etnische verschillen de oorzaak waren. “Op etniciteit gebaseerde solidariteit en vijandschap beantwoorden, om redenen die verborgen liggen in de menselijke ziel, aan een aantal van de meest diepgewortelde en instinctieve sociale gevoelens van onze soort.”

Dromen

Net als elk land was ook Duitsland daar gevoelig voor. De meningen zijn verdeeld over het feit dat het Septemberprogramma de oorzaak was van de eerste wereldoorlog, of dat het een reactie was op het uitbreken ervan, in elk geval laat het duidelijk zien wat Duitsland wilde. Duitsland wilde Frankrijk, België, Nederland, Denemarken, Oostenrijk-Hongarije en Polen onderdeel maken van een door Duitsland geleidde douane-unie. Rusland moest teruggedrongen worden naar het oosten en de Duitsers wensten een koloniaal rijk in Afrika.

Het lijkt een vruchtbare voedingsbodem voor de ideeën van Hitler en zijn volgers een paar decennia later; Europa moet gegermaniseerd worden. Dat proces is tegengehouden, Duitsland werd teruggedrongen voor het al haar plannen uit kon voeren, maar als Hitler had gewonnen had Europa er vandaag de dag heel anders uitgezien.

Koloniën

Hitler en zijn mannen hadden heel wat ideeën over de toekomst van Europa onder de noemer ‘de Nieuwe Orde’. Duitsland zou op den duur namelijk te klein zijn voor zijn bevolking en Hitler wilde een koloniaal wereldrijk voor de Duitsers, net als de Engelsen en de Fransen dat hadden. Echter niet zo ver als waar de andere koloniën zich bevonden. Zijn idee was om koloniën te stichten in Europa zelf, zodat het Duitse rijk oppermachtig zou zijn. De Duitsers hadden immers ‘Lebensraum’ (leefruimte) nodig.

De leider van de SS, Heinrich Himmler, had grootse plannen voor het gebied ten oosten van Duitsland onder de naam Generalplan Ost (GPO). Deze gebieden moesten door de Duitsers bevolkt kunnen worden, en dus moesten de ruim 45 miljoen Slavische inwoners verbannen worden. De Duitsers die er al woonden, moesten worden aangevuld met nieuwe migrerende boeren uit het westen. Zij zouden de goede gronden van onder andere Oekraïne gaan bewerken om zo de ‘graanschuur van het rijk’ te vormen, waarmee de Duitse bevolking gevoed kon worden. Ook ondersteunde Duitsland de migratie van Duitse kolonisten, want met extra land, grondstoffen en goedkope arbeid zouden ze geheel zelfvoorzienend kunnen zijn.

Vernietiging

De bestaande Slavische steden moesten verdwijnen en de bevolking zou opgeruimd worden, waarschijnlijk door middel van vernietigingskampen of deportatie naar Siberië. In plaats daarvan zouden er plaatselijke burchten ontstaan, waarover SS’ers of ex-officieren zouden heersen. Onderaan deze maatschappelijke ladder zouden de overige Poolse of Russische boeren en arbeiders staan met net genoeg voedsel en zorg om te kunnen werken voor hun Germaanse meesters.

Generalplan Ost moest voltooid worden binnen dertig jaar en Himmler streefde er naar een bevolkingsaantal van ongeveer 300 miljoen Duitsers te hebben tegen het jaar 2000.

Gebiedsuitbreiding in de directe omgeving was het makkelijkst. Raciale puurheid, wat de Duitsers wilden, was mogelijk door verdrijving en massamoord. Bepaalde ‘asociale elementen’ moesten opgeruimd worden; onverbeterlijke misdadigers, zigeuners, zwervers en gehandicapten. Voor de Joden hadden ze een speciaal plan: Het Madagaskarplan. Al veel eerder, in 1902, werd er over nagedacht om Joden naar Madagaskar te laten emigreren. Pas rond 1940 kwam het idee onder de Duitse aandacht.

Madagaskar

Het plan was dat er ten minste 1,5 miljoen Joden uit het oosten van het Duitse rijk, naar Madagaskar gedeporteerd moesten worden en dat dit uiteindelijk met alle Europese Joden zou gebeuren. Het was niet de bedoeling dat ze daar veel macht zouden krijgen. Madagaskar moest een Duitse kolonie worden en zou als een politiestaat door de SS geregeerd worden.

In februari 1941 werd het Madagaskarplan als onhaalbaar beschouwd en kwam het idee op om de Joden fysiek te vernietigen, dit gebeurde al tijdens Operatie Barbarossa in juni van dat jaar. In september waren er proefvergassingen in Auswitch en in december 1941 begonnen de Duitsers met het grootschalig vergassen van de Joden.

De Holocaust

Het rijk ging over op de Endlosung der Judenfrage, wat niets minder betekende dan de uitroeiing van de Joodse bevolking van Europa oftewel: de Holocaust. Philip Jenkins schrijft in zijn boek Gods Wereld Deel: “Door de massamoorden en pogroms van de jaren veertig is de joodse bevolking van Europa gedecimeerd, en veel van de overlevenden emigreerden naar Israël. In 1900 woonde 80 procent van de Joden in Europa, nu nog slechts 11 procent.”

De enige bevolkingsgroep die mocht blijven bestaan was de Ariër; de Übermensch. Het begrip Übermensch werd vaker gebruikt in het verleden, maar Frederich Nietzsche gaf er een diepe betekenis aan: iemand die zichzelf durft los te maken van het systeem en op zichzelf steunt, zonder het vertrouwen op god(en) of wat dan ook. Zijn idee over deze mens was heel anders dan dat wat de Duitsers ervan hebben gemaakt. Dat is de schuld van de zus van Nietzsche.

Verraad van Nietzsche

Elizabeth Nietzsche zette het Nietzsche Archive op, toen bleek dat er na het krankzinnig worden van haar broer vraag kwam naar zijn werk. Ze had een anti-semitische achtergrond door haar inmiddels overleden man. Toen ze in geldnood kwam aan het eind van de jaren 20, wist ze in contact te komen met de NSDAP, die een grote sponsor werd van het Nietzsche Archive.

Het duurde niet lang tot Hitler zelf in contact kwam met het werk van Nietzsche. Net als Mussolini, de heerser van Italië, zag ook hij de propagandawaarde van sommige uitspraken in. Hij misbruikte Nietzsches theorieën, met als treurigste voorbeeld het concept van de Übermensch. Bij Nietzsche was dit geen raszuivere Ariër, maar een soort eindvorm in de menselijke evolutie die nog moest komen. In zijn boek Morgenrood schrijft hij: “Wij leven tussen een verleden, dat een dwazere en eigenzinnigere smaak had dan wij, en een toekomst, die misschien een uitgelezener smaak zal hebben, — wij leven te zeer in het midden.” Heel iets anders dus dan het idee van Hitler, die opzoek ging naar biologische, raciale kenmerken.

Het Arische ras

Hitler wilde een Duitsland voor de Übermensch, voor het Arische ras. Het Arische ras wat bedoeld wordt door de nazi’s is een ras wat enkele duizenden jaren voor het begin van onze jaartelling Europa vanuit het oosten bevolkte. Hitler schreef in zijn boek Mein kampf: “Hij die lichamelijk en geestelijk niet gezond en waardig is, heeft het recht niet om zijn lijden over te brengen op zijn kinderen.”

Als tegenpool van de Ariërs, werd in vroegere theorieën gesproken van het minderwaardig beschouwde Semitische ras. Dit zijn volken die semitische talen spreken zoals Hebreeuws en Arabisch. Helena Blavatsky, stichtster van de Theosofische Vereniging, kende het Arische ras zo’n hoog beschavingsgehalte toe dat zij het ras als wortelras van de beschaving omschreef. Bij deze ideeën sloten de nazi’s zich aan.

Roofwouden

Naast dat Hitler een rijk vol Übermenschen wilde, wilde hij een omgeving die stamt uit de mythische verhalen van de Ariër. Niet alleen de mensen moesten germaniseren, ook het land. Een documentaire van National Geographic Channel legt de plannen uit en vertelt over Białowieża, een gebied dat toentertijd onderdeel was van Polen. Het zou deel worden van het Duitse rijk en hier werd door middel van extreem geweld de originele bevolking vermoord of naar een vernietigingskamp gestuurd. 20000 levens moesten wijken voor dit Duitse oerbos; het nieuwe Germania.

Naast dat het land gegermaniseerd moest worden, moest ook het dierenrijk eenzelfde verandering ondergaan. De Duitsers hadden oerdieren nodig om op te jagen zoals in de mythische verhalen van de Ariërs gebeurde. Het plan kwam van Lutz en Heinz Heck, twee broers en beide zoologen, en werd gesteund door Heinrich Himmler en Herman Goring, de rijksmaarschalk en rijksjagermeester van het rijk en na Hitler de machtigste man in het rijk.

Biologische manipulatie

De broeders Heck gingen aan de slag om te kijken of zij de ultieme oeros uit het verleden konden terughalen. Dat waren zogenaamde Germaanse beesten en ze wilden de grootte en het agressieve gedrag van de oude soorten terugbrengen door het selectief kruizen van moderne koeien.

Gelukkig was het nazirijk een stuk minder gestructureerd dan de plannen doen geloven. Mark Mazower schrijft in zijn boek Hitlers wereldrijk dat de nationaal-socialistische praktijk werd beheerst door een alles doordringend onderling wantrouwen. Iedereen hield iedereen in de gaten. Iedereen werkte iedereen tegen en tegelijk probeerden ze allemaal in de smaak te vallen bij de man die niets deed om de chaos in de hand te houden en bij voorkeur iedereen tegen elkaar uitspeelde. En dat is zo maar beter ook.

Europa onder Hitler

Het lijkt erop dat we, wanneer Hitler had gewonnen, als Europa een eind terug waren gegaan in de tijd. Nederland als een land vol Ariërs, want een oer-Hollander voldoet aan de eisen van Hitler, in burchten onder leiding van en SS’er of een ex-officier. Natuurlijk moest Europa wel geheel Joodvrij zijn. De Duitse regering zal alles in het werk hebben gesteld om zeker te weten dat er geen Joods bloed meer stroomt door het Duitse rijk.

Eten zouden Europeanen van hun eigen land en de hele familie hielp mee in het agrarische bedrijf om de eindjes aan elkaar te kunnen knopen. Inwoners met een goede naam of de juiste banden, mochten jagen in de speciaal aangelegde mythische wouden met mythische wezens. Wouden waarvoor Slavische volken moesten blijven wijken, want Poolse en Russische boeren en arbeiders zouden altijd onderaan de maatschappelijke ladder blijven staan.

Goebbels, minister van propaganda in nazi-Duitsland, voegt aan dit rijtje in zijn artikel Das Jahr 2000 toe: “In het jaar 2000 zal Duitsland niet bezet zijn door zijn vijanden. De Duitse natie zal de intellectuele leider zijn van de beschaafde mensheid.” Het eerste punt is waar. Het tweede wat overdreven, en dat is uiteindelijk maar beter ook.


Bronnen:

Boeken:

Wasserstein, Bernard (2007). Barbarij en beschaving. Amsterdam: Nieuw Amsterdam Uitgevers, blz. 56
Nietzsche, Friedrich (2009). Morgenrood, blz. 164. Amsterdam
Jenkins, Philip (2010). Gods Werelddeel, blz 70. Amsterdam

Artikelen:

Lange, Samuel de (2005). De natiestaat als racistische beul. Trouw, 29 januari 2005
Bossema, Wim (2009) Mark Mazower, Hitlers wereldrijk. De Volkskrant, 19 juni 2009
Blokker, Jan (2008) De dromen van het Herrenvolk. NRC boeken, 25 juli 2008
Nuijsenberg, Peter van (2010) Hitlers Rijk was chaos. Trouw, 16 januari 2010

Sites:

Joods Amsterdam. Vernietigingskamp Auswitch. Geraadpleegd op 4 november 2015, van http://www.joodsamsterdam.nl/gesoorlogauschwitz2.htm

Overig:
Danen, Bram (2015) Mitteleuropa, Duits imperialisme op het Europese continent. Universiteit Leiden
National Geographic Channel, Hitler’s Jurassic Monsters (2014)

Like what you read? Give Annemieke Heller a round of applause.

From a quick cheer to a standing ovation, clap to show how much you enjoyed this story.