De toekomst van het onderwijs

Henk Kooy
Henk Kooy
Sep 2, 2018 · 3 min read

Het is niet alleen logisch, maar ook begrijpelijk dat de mensen in het primair onderwijs actie voeren. Het zou echter meer moeten gaan om verlaging van de werkdruk dan om verhoging van het salaris.

Het is ook logisch dat veel jongeren niet voor dit prachtige beroep kiezen. Het imago is slecht. De klaagcultuur is groot. Het takenpakket is fors. Uit eigen ervaring (40 jaar onderwijs) weet ik hoeveel oekazes (wetten, regels) er door het ministerie van onderwijs de afgelopen veertig jaar letterlijk over het ‘veld’ zijn uitgestort. De waslijst is schier oneindig. De basisvorming, tweede fase/studiehuis, het VMBO, de fusiegolf, de schaalvergroting, de lumpsum financieringen, de HOS nota, het weer samen naar school, het leerlingvolgsysteem, Engels in het basisonderwijs, kinderen met een rugzakje, het competentiegericht leren of het nieuwe leren.

Het is slechts een kleine greep. Men heeft een grote strategische fout gemaakt door veertig jaar lang het onderwijspersoneel bij deze beleidsmaatregelen voortdurend te passeren in plaats van te consulteren. Nieuw beleid kreeg nauwelijks tijd om zich in de praktijk te bewijzen of men kreeg onvoldoende middelen en tijd om dat nieuwe beleid bij te stellen. (budgettair neutraal, heette dat) De laatste minister die een onderwijsvisie had, was minister van Kemenade. Zijn opvolgers waren hoofdzakelijk rekenmeesters die fors op het onderwijs hebben bezuinigd. De politiek is per definitie ongeduldig, heeft geen (lange termijn) visie op mens en maatschappij en wil vaak voor een dubbeltje op de eerste rij zitten. Geen cent te veel!

Nog steeds maken de stencilmachines in Zoetermeer overuren. Ieder kabinet wil immers zijn sociaal-maatschappelijke visie vertaald zien in onderwijstermen. Gevolg: steeds meer taken. Aan de andere kant zou het onderwijsveld ook vaker ‘nee’ moeten verkopen. Saillant detail: leerkrachten gaan minder werken, juist omdat de werkdruk steeds groter wordt. (Amsterdam wil in dit verband parttimers juist langer laten werken!) Evenals in tal van andere sectoren, zoals bij de politie en in de zorg, wordt de professionaliteit van de medewerkers in twijfel getrokken. Gevolg: steeds meer controle, steeds meer regels, steeds minder autonomie.

Het is bovendien een misvatting om te veronderstellen dat leerkrachten zich niet voortdurend bijscholen. Gelukkig heb ik de laatste zestien van mijn loopbaan als leerkracht in het Vrije Schoolonderwijs gewerkt. Hoewel de lange arm van het ministerie van onderwijs (lees: de politiek) hier ook zichtbaar is geweest, komt de autonomie van de leerkracht er ten volle tot zijn recht. Men is echt leraar én opvoeder en men mag, volgens het leerplan, naar eigen inzichten lesgeven!

Over vrijheid gesproken. Het onderwijs in Nederland is een sector waar juist de autonomie van de leerkrachten stelselmatig door de overheid is ingeperkt. Bij advocaten of notarissen was dat nooit gebeurd en zeker niet bij arbeiders in de Rotterdamse haven! De voortdurende regelgeving (lees: bemoeizucht) heeft gezorgd voor boosheid die nu door middel van een staking zichtbaar wordt. Het is de bekende druppel over de emmer.

Bovendien komen er in het onderwijs altijd taken bij. En ze moeten allemaal uit hetzelfde of krimpende budget worden bekostigd. Over dat laatste: het is duidelijk dat de bezuinigingen op het onderwijs van de afgelopen decennia funest zijn geweest. Het is te hopen dat de extra gelden die nu vanuit Den Haag zijn toegezegd aan het primair onderwijs, geoormerkt zijn en daar terecht komen waar de nood het hoogst is!

Op die manier kan het imago van het onderwijs enigszins worden gerepareerd en hopelijk is het dan weer een uitdaging voor jongeren en de zogenaamde late roepingen of zij-instromers om met hart en ziel voor het onderwijs te kiezen, want het is en blijft een prachtig beroep (roep-ing?) om de groei en ontwikkeling te volgen van jonge mensen op weg naar volwassenheid.

Henk Kooy

    Henk Kooy

    Written by

    Henk Kooy

    Journalist bij Aavisie, tekstredacteur, interviewer. Schrijver van teksten, verhalen, gedichten en literaire thriller Het pamflet, blogger.

    Welcome to a place where words matter. On Medium, smart voices and original ideas take center stage - with no ads in sight. Watch
    Follow all the topics you care about, and we’ll deliver the best stories for you to your homepage and inbox. Explore
    Get unlimited access to the best stories on Medium — and support writers while you’re at it. Just $5/month. Upgrade