SOÁNG TỘ LÀ GÌ HẢ MẸ (1) ?

Soáng tộ hay được biết tới với cái tên sáng tạo là cái từ thường gặp nhất trong ngành quảng cáo. Từ nơi khởi nguồn của mọi ý tưởng- phòng sáng tạo cho tới những người chẳng hề có chuyên môn gì về nó nhưng là người quan trọng nhất vì là bầu sữa của agency- client. Sáng tạo, chiều tạo, nhưng đôi khi bất chợt hỏi, ủa vậy sáng tạo là gì mà người người nhà nhà đều sân si với nó, bao cuộc bể dâu, đánh lộn, cạnh khóe nhau cuối cùng cũng xoay quanh 2 chữ cao sang này.

Với thâm niên dày dạn 6 tháng tuổi nghề copywriter, làm thì vừa đủ nhưng cũng cất công đào bới, tìm tòi, lục lọi thì tôi cũng có một định nghĩa cho riêng bản thân mình.

Đầu tiên, sáng tạo chẳng phải là thứ gì đó quá cao sang. Nhiều người cứ nghĩ rằng sáng tạo phải là thứ gì đó ghê gớm lắm, phải tạo ra một mới thì mới được gọi là sáng tạo. Nếu vậy chắc dân trong ngành sáng tạo này ra đường thành homeless hết. Vì chẳng có ai đủ khả năng để ngày viết ra chục cái brochure hoặc những copy vô tiền khoán hậu, lưu danh thiên cổ vì là độc nhất được. Sáng tạo đơn giản chỉ cần thay đổi cách nhìn, khiến cho nó thú vị hơn. Đôi khi chỉ những thay đổi nho nhỏ như vậy mà khiến người ta lên đỉnh và cũng không thiếu những thứ hoàn toàn mới nhưng người nhìn chỉ cầu mong được sống chết với cái thằng làm ra cái billboard chết tiệt này. Đơn giản hơn về sáng tạo là tối về nhà thử đổi tư thế, địa điểm hành sự, đảm bảo bạn sẽ có sự thăng hoa bất ngờ trong… giấc ngủ. Sáng tạo là phải lạ, nhưng mới tới mức dị biệt thì chẳng gọi là sáng tạo mà là tối tạo.

Sáng tạo cũng cần phải học. Rất nhiều người cho rằng sáng tạo thì cần gì học, vì bản thân nghĩ ra cơ mà, nó đâu phải là kiến thức thì cần học. Đó chính xác là suy nghĩ của tôi khi bước vào ngành này 6 tháng trước, đi ưỡng ngực, đầu hường 90 độ, nhưng lâu lâu vẫn liếc ngang nhìn dọc xem có đứa nào nhìn mình không, và bản thân rất tự tin vào khả năng sáng tạo của mình. Một, hai, ba dự án, bắt đầu hụt hơi dần dần, các ý tưởng ra chậm hơn, câu chữ cũng bắt đầu vơi bớt và tới một ngày tôi thật sự cảm thấy đuối. Ngành sáng tạo không phải nghệ thuật, nó là ngành công nghiệp, mà đã là công nghiệp thì cần sự chuyên nghiệp. Chẳng ai chờ đợi để bạn ngồi hết ngày này qua tháng khác, tìm nàng thơ idea đang lởn vởn đâu đó ở bar, pub hoặc quán café. Nơi đó nghiệt ngã với hàng đống deadline, những chàng marketer Việt Kiều mặt đẹp như tượng khắc nhưng sẵn sàng ném cái đống bạn vừa thức mấy đêm để đẽo gọt từng chữ vào thùng rác kèm với câu nói làm nhiều cô sướng đến hoang dại, làm lại lần nữa nha em. Những giấc mơ về một cuộc cách mạng cho ngành quảng cáo nước nhà khi tôi mới tiếp xúc với ánh hào quang của nghề được xếp lại, suy nghĩ thực tế hơn, hiểu rằng mình phải đọc phải học rất nhiều và nghĩ xa hơn. Tới một lúc nào đó, nếu còn muốn sống bằng cái nghề “cà” não lấy tiền này, tôi phải có một quãng thời gian nghỉ ngơi, để đi học, để tăng thêm kiến thức, vốn sống. Sáng tạo là thế giới của những sinh vật não phải nhưng chỉ có những sinh vật đều cả hai não mới đi được đường dài với nghề, một copywriter huyền thoại ở Việt Nam, người cùng quê với tôi sau mấy năm lăn lộn, có tất cả vinh quang, tiền bạc và sự trọng vọng đã quyết định bỏ nghề vì mắc bệnh trầm cảm.

Sáng tạo mang tính cá nhân và cũng chỉ là tương đối, nó tùy theo mắt của người nhìn. Những cuộc brainstorm để chiến đấu cho idea của mình luôn là câu chuyện không có hồi kết. Có giai thoại kể rằng thậm chí một anh art director đã phi lên bàn, quyết ăn thua đủ với cái đứa dám vừa mở miệng chê đứa con thứ bao nhiêu anh cũng chẳng nhớ của dự án này sau khi mấy đứa trước đều bị chém không thương tiếc. Thôi thì hãy tâm niệm câu này “one man’s meat is another man’s posion” cho nó nhẹ nhàng và hãy tập mỉm cười lẩm nhẩm “đừng tuyệt vọng, tôi ơi, đừng tuyệt vọng” khi đứa con sáng tạo của mình đang nằm chỏng chơ trong sọt rác sau cuộc họp.

Sau một hồi chém gió, cưa bom tóm lại sáng tạo cũng đơn giản là một nghề, và trong thế giới đó, đôi khi cũng cần thông cảm, đừng nặng lời làm chi cho tổn thương nhau. Còn cứ kiểu vùi dập hoa dập liễu cho sướng cái tôi mình một phút giây, thì biết đâu chừng, trong một ngày đẹp trời, một chàng copywriter hiền lành, đẹp trai nào đó lại lỡ tay “sáng”(2) cái “tộ”(3) vào đầu trong khi nước mắt vẫn lăn dài trên gương mặt thanh tú.

(1): theo cách đọc của người Quảng Nam- Đà Nẵng, có nghĩa là sáng tạo

(2): ném một thứ gì đó

(3): nồi làm bằng đất, mùa lạnh mà có một tộ cá kho ăn với cơm trắng chắc ngon hú hồn

<Bài viết thể hiện ý kiến chủ quan của một con cừu non chuẩn bị làm mồi cho cáo>

gcܜ/?,

Show your support

Clapping shows how much you appreciated ndhien’s story.