Blockchain Ağları Pazarlarla Değiştirecek

Aşağıdaki yazı, geçtiğimiz günlerde Twitter’da Naval Ravikant tarafından bir tweet flood olarak paylaşılmıştı. Kendisinin de izniyle bu etkileyici flood’un çevirisini paylaşıyorum, blockchain’i anlamak açısından çok faydalı olduğunu söyleyebilirim. Her bir paragraf bir tweet olacak şekilde çevirdim, umuyorum ki okuması kolay olacaktır, orjinal tweet’e aşağıdan ulaşabilirsiniz.

Orjinal: Blockchains will replace networks with markets.


Blockchainler ağları pazarlarla değiştirecek.

İnsanoğlu ağlar kuran, ağa bağlı yaşayan bir tür. Genetik sınırların ötesinde ağlar kurabilen ilk tür olmasından dolayı da dünyayı elinde tutan bir tür.

Bu ağlar varolmadıkları durumda tek başımıza hareket edeceğimiz anlarda işbirliğiyle hareket etmemize izin veriyor. Ardından ise bu işbirliğinin meyvelerini ağın parçalarına dağıtıyor.

Örtüşen ağlar toplumumuzu yaratıyor ve organize ediyor. Bu ağları hepimizi bağlayan fiziksel, dijital ve bilişsel yollar olarak nitelendirebiliriz.

Para bir ağdır. Din bir ağdır. Şirketler birer ağdır. Yollar bir ağdır. Elektrik bir ağdır…

Ağlar belli kurallar ölçüsünde organize edilmek zorundadır. Bu kuralların varlığından ve hilecilerin var oluşundan dolayı, bu kurallara uyulduğundan emin olunmasını sağlayacak yöneticilere ihtiyaç bulunur.

Ağlar “ağ etkisi” denilen bir duruma da sahiptir. Herhangi bir ağa yeni bir katılımcı eklemek ağın değerini bütün katılımcılar için arttırır.

Bu nedenden dolayı, ağ etkileri kazanan her şeyi alır durumu yaratır. Liderliği elinde tutan ağ var olan tek ağa dönüşme eğilimi gösterir.

Ve bu durumdan dolayı, bu ağların yöneticileri toplumun en güçlü insanları haline dönüşür.

Bazı ağlar krallar ve rahiplerce yönetilir. Bu krallar ve rahipler neyin para, neyin kanun, neyin kutsal ve neyin yanlış olduğuna karar verirler. Yönetme erki dışarıdan gelenlere kapalıdır ve güce dayanır.

Çoğu ağ şirketlerce sürdürülür. Sosyal ağlar, arama ağları, telefon, televizyon ağları… Kapalıdır ancak ilk durumda yetenek ve vasıflara dayalı bir sistem vardır (meritokrasi).

Bazı ağlar elit kesim tarafından sürdürülür. Üniversite ağı, medikal ağlar, bankacılık ağları… Yarı açık, yarı meritokrat bir yapıya sahip oldukları söylenebilir.

Bir kısım ağlar ise halkça yürütülür. Demokrasi, internet, komünler gibi. Açıktır ancak meritokratik değildir. Ayrıca ciddi manada verimsizdir.

Diktatörlükler savaş zamanlarında demokrasilerden daha verimlidir. İnternet ve fiziksel komünler kötü kullanım ve spam ile dolup taşmaktadır.

20. yüzyıl yeni bir tür ağ yarattı — pazar ağları. Açık ve meritokrat.

Herhangi bir pazardaki değer (merit) kaynakların adanmasıyla tespit edilir. Kaynak ise paradır, donmuş ve ticareti yapılabilir para olarak düşünülebilir.

Pazar ağları öyle büyüktür ki titanlar olarak görülebilir. Kredi pazarları, hisse pazarları, emtia pazarları, para pazarları… Ülkeleri parçalayabilirler.

Pazar ağları paranın adanabildiği yerlerde çalışırlar, öteki türlü halk ağlarından farklı değildirler. Yapılabilecekler sınırlıdır.

Şimdiye kadar.

Blockchain değerli(meritorious) katılımcıların açık bir ağda para ve yönetici olmaksızın yönetim yapabilmesini sağlayan yeni bir icattır.

Değer tabanlı, kurcalamaya dayanıklı, açık, oylama sistemleri olarak nitelendirilebilirler.

Değerli katılımcılar ağı ilerletmek için çalışan katılımcılardır.

Toplum nasıl toplumun isteklerini karşıladığında sana para veriyorsa, blockchainler ağın isteklerini karşılaman halinde sana coin (bitcoin, ether gibi) verir.

Şunu belirtmekte fayda var, blockchainler kendi coin’leriyle ödeme yaparlar, finansal pazarların ortak parasıyla (dolar) değil.

Blockchainler coin ile ödeme yapar ancak coin sadece tamamlanan işi takip etmeye yarar. Ve farklı blockchainler farklı işler isterler.

Bitcoin ledger’ın (ana defter, bütün işlemlerin tutulduğu yapı) güvenliğini sağlamak için ödeme yapar. Ethereum hesaplamaların işlenmesi ve doğrulanması için ödeme yapar.

Blockchainler demokrasi ve internetin açıklığı ile pazarların değeriyle (merit) birleştirir.

Bir blockchain için değer güvenlik, hesaplama, tahmin, dikkat, ağ genişliği, güç, depolama alanı, yayılım, içerik vb. olabilir.

Blockchainler pazar modelini daha önce uymadığı noktalara uyumlu kılmaktadır.

Blockchainlerin açık ve değer tabanlı pazarları daha önce krallar, şirketler, aristokrasiler, halklar tarafından sürdürülen ağları yerinden edebilir.

Bütün bunlar ışığında, coin’i olmayan bir blockchain yaratmak parası olmayan bir pazar yaratmak kadar saçmadır.

Aynı şekilde herhangi bir kral, şirket, elit kesim, halk tarafından kontrol edilen bir blockchain yaratmak saçmadır.

Blockchainler ağların yönetimi için bizlere yeni yollar sağlamaktadır. Bankacılık, oy, arama, sosyal medya, telefon ve enerji ağları vb. için.

Kralların, rahiplerin, elitlerin, şirketlerin ve halkların yönetmediği, ancak yönetimi sağlanan ağlar sağlar. Bu ağları yönetenler ağa değer sağlayan herkestir.

Blockchain tabanlı pazar ağları hali hazırda var olan ağları yerinden edecektir. Önce yavaşça, ve sonrasında bir anda. Önce bir konuda, ve sonrasında pek çok konuda.

En nihayetinde, ulus devletler hatta devletler de sadece pek çok ağdan oluşan bir ağdan ibarettir.

Satoshi Nakomoto ve onun omuzlarında durduğu devlere teşekkürler.