Hakan Ünal
Nov 2 · 3 min read

Eyvah ! Çocuğum üstün zekalı mı ?

Çocuğumuzun üstün, parlak ya da normal olup olmadığını anlamak sadece gözlemleyerek anlaşılabilecek bir durum değildir. Uzman psikologlar tarafından tanılama işlemi yapılması ile birlikte aileden hatta bazen öğretmenden çocuk hakkında detaylı bilgi almak daha sağlıklı bir sonuç elde etmemizi sağlar. Amaç; çocuğum üstün zekalı mı diye merakı gidermek değil, böyle bir durum varsa yaşıtlarına göre farklılık gösteren birçok ihtiyaçlarını belirleyerek ileriki hayatı için ona en doğru yolu göstermeyi hedeflemek olmalıdır.

Testler çok küçük yaşlardan itibaren yapılsa da zekanın büyük bir kısmı 6 yaştan sonra oluştuğu için 6 yaş ve sonrası yaptırmak çok daha sağlıklı sonuç almanızı sağlar. Testler bazen soru cevap şeklinde, bazen ise materyaller aracılığıyla yapılır.Test sonucunda ortaya çıkan IQ skoru aile ile paylaşılmaz , danışman çocuğun genel zihinsel durumunu, güçlü ve zayıf yönlerini, gözlemlerini paylaşır ve ailenin bilmesi ve uygulaması gereken adımlarla ilgili rehberlik sağlar ve yazılı olarak aile değerlendirme raporunu kendilerine iletir. Skorlu sonuçlar sadece ailenin izniyle kurumlar arasında ihtiyaç durumunda paylaşılır. Bir diğer önemli ve unutulmaması gereken konu ise ailenin testi bir amaç değil, bir araç olarak görüp yaptırmasıdır. Sonuç üstün, parlak ya da normal; ne çıkarsa çıksın her türlü etiketlemeden kaçınılmalı, çocuğun ihtiyacına yönelik bir program hazırlanmalıdır. Testlerin raporları ve sonuçları mahrem bilgiler olduğu unutulmamalıdır.

Üstün zekalı çocuklara hangi test yapılır?

Ülkemizde 6- 16 yaş grubundaki çoçuklara WISC-R çocuk zeka testi uygulanmaktadır. David Wescler tarafından 1939 yılında hazırlan test, önce yetişkinler için hazırlanmış ve sonradan çocuklara göre düzenlenmiştir.

WISC-R. testi her ilçede yer alan Rehberlik ve Araştırma Merkezindeki uzmanlar. tarafından ücretsiz olarak uygulanmakta olup resmi geçerliliği olan tek rapordur. Raporu özel psikologlar ve üniversitelerde vermelerine rağmen bu kurumların resmi geçerliliği bulunmamaktadır.

Üstün zekalı çocukların genel ve duygusal özellikleri nelerdir?

Üstün zekalı çocuklar yaşıtlarına göre fiziksel gelişimleri daha hızlıdır,12 aylıkken konuşabilir normalden daha az uyurlar, güçlü hafızaya sahiptirler, meraklıdırlar, hiperaktif değillerdir ama daha hareketlidirler. Yüksek düzeyde soyut düşünürler, hızlı ve kolay öğrenirler, hedeflerine ulaşmada kararlı ve mücadelecidirler. Öğrenmekten zevk alırlar, empati duyguları gelişmiştir ve ileri derecede hayal gücüne sahiptirler. Yalnız oynamayı tercih ederler,keşfetmekten hoşlanırlar, maceraya atılabilirler, gürültüden rahatsız olur ve tepki gösterebilirler.

Eğer çocuğunuz üstün zekalı ise;

1) Çocuğunuzun farklı deneyimler yaşamasını sağlayın;

Yüksek zekalı çocuklar motivasyonlarını korumak için genellikle yeniliğe ihtiyaç duyarlar.Yeni hayat tecrübeleri edinmelerini sağlamak çocukların zorluklarla başa çıkabilmesi için gerekli olan bireysel güvenini geliştirir.

2) Yetenek ve ilgilerini besleyin;

İster yeni bir spor dalı, bir müzik enstrümanı ya da tiyatro kursu olsun, çocuklarınıza erken yaşlarda yeteneklerini keşfetme fırsatı vermek, onlara zorlukları yenme gücü gibi önemli beceriler kazandırır.Ama onları “olmadıkları bir şey olmaya zorlamayın”.

3) Çocuğunuzun entelektüel ve duygusal ihtiyaçlarına cevap verin;

Öğrenmenin merkezinde merak yatar.Çocuklar özellikle okula başlamadan önce çok fazla soru sorar. Sorularıyla bazen sabrınızı zorlasalar da, cevap vermeniz gelişimleri için çok önemlidir.Ne kadar çok “neden”, “nasıl” diye sorarlarsa, okulda da o kadar başarılı olacaklardır.

4) Çabalarını övün, hünerlerini değil;

Sonuçları değil, öğrenme sürecini överek, çocukların “gelişim odaklı” bir düşünce yapısı geliştirmelerine yardım edin.Çocuklar olaylara verecekleri tepkileri ebeveynlerinden öğrenir.Yani ister yeni bir dil öğrenmek, ister bisiklete binmek olsun, öğrenme isteği, özendirilmesi gereken olumlu bir beceridir.

5) Başarısızlık korkulacak bir şey değildir;

Hatalara, öğrenme yolundaki tuğlalar gözüyle bakılmalıdır.Hatalardan ders alabilmek, gelişim yolunda bir fırsat olarak görülmelidir. Çünkü çocuklar bu sayede bir sonraki sorunla nasıl daha iyi baş edebileceklerini öğrenebilirler.

6) Etiketlerden sakının;

Etiketler sadece çocuğunuzu diğer çocuklardan ayrı tutmaya yarar. Bu da onun zorbalığa maruz kalma ihtimalini artırır ve sizi hayal kırıklığına uğratmamak için üzerinde çok büyük bir baskı oluşturur.

7) Çocuğunuzun ihtiyaçlarını karşılamak için öğretmenleri ile birlikte çalışın;

Zeki öğrenciler genellikle daha zorlayıcı ders materyallerine, daha fazla desteğe ya da kendi hızlarında öğrenme özgürlüğüne ihtiyaç duyar.Onların bu gibi ihtiyaçlarını karşılamak için mevcut eğitim sisteminin biraz dışına çıkmak gerekebilir.

Çoçuğunuz ne kadar üstün zekalı olursa olsun onun bir çocuk olduğu ve farklı yeteneklere sahip bu çocukların özel eğitime ihtiyacı olduğu unutulmamalıdır.

Hakan Ünal

Written by

Bankalararası Kart Merkezi A.Ş Troy Ürün Yöneticisi

Welcome to a place where words matter. On Medium, smart voices and original ideas take center stage - with no ads in sight. Watch
Follow all the topics you care about, and we’ll deliver the best stories for you to your homepage and inbox. Explore
Get unlimited access to the best stories on Medium — and support writers while you’re at it. Just $5/month. Upgrade