Kullanıcı arayüzü tasarımı ve insanın arayüzü benzerliği
Yazılım nedir ? Sorusu sorulsa ne cevap veririm diye düşünüyorum. Hemen cevap veremiyorum çünkü ben yazılım ile büyüdüm. Daha ilkokuldayken commodore64 ile tanıştım. Oyun oynamanız için hazır kartuşlar vs. yanında sayfalarca kod yazıp çalıştırmanız da mümkündü. Hiç anlamadan ne olduğunu bilmeden yazmayla başladım yazılıma. Düşüncemin bir parçası oldu. Hiç düşünmedim yazılım nedir diye? Benim için ircde chat yapmaktan çok kodlarla yapılan değişiklikler önemliydi. İnternette zaten herşey kodlamayla oluyordu. Php ile internette değişken internet sayfaları düzenleyip hafızasında tuttuğu verilere göre işlemler yapıp sabah öğle akşam farklı etkileşimler verebiliyorduk. Böyle büyüdüm ben. Yazılım nedir diye sormadım o benim parçamdı.
Yazılım nedir sorusuna, Elektronik müh. okuyup. Telekom firmaları altyapılarında çalışan kompleks etkileşimli sistemler tasarlayıp devreye aldıktan çok sonraları düşünüp cevap buldum.
Yazılımla yaptığımız herşey otomatikleştirmektir. Büyük adam rahmetli steve jobsun playboy dergisine verdiği mülakatta güzelce anlattığı gibi saniyede 1milyondan fazla kere yapılabilecek işleri yapabilene elektronik cihazlara insanın yapacağı işleri çok hızlı yaptırmaktır. Süreçleri otomatize etmektir. İnsanın yapacağı herşeyi otomatize etmek için bir araçtır. Makinelerin icadından bugüne elektronik bize işte bu makineleri çok daha hızlı çalıştırıp bizim yerimize yapabilecekleri işleri yaptırmak için makinelere ne yapacağını söylemektir yazılım.
İnternet sayfaları da bir yazılım olduğuna göre, bunlar neyi otomatize etmekteler? İnsan yerine cevap vermeyi, kimi zaman bir yardım masasında bir danışmanı kimi zaman size yardım eden bir sekreteri kimi zaman dükkana girdiğinizde size yardım eden bir satış danışmanını otomatize etmektedirler. Bir insanın cevap vereceği gibi cevap vermesi yanlış yaptığınızda uyarması sizin istediğiniz sorulara cevap vermesini sağlayacak bir sistemle bir insanı otomatize etmektedirler.
Bu yazılım projelerinde de en ince işçilik kısmı insanla etkileşime geçeceği arayüz tasarımı kısmıdır. Yazılım Arayüzün tasarımı görsel olarak ve etkileşim olarak iki kısımdır. Görsel arayüz tıpkı bizim yüzümüz gibi kulağımızın şekli tenimizin rengi, makyajımız gibi görsel tasarımı içerir. Etkileşim tasarımı ise bu insanın yerine otomatize ettiğimiz yeni varlığın insana vereceği cevapları tasarlamaktır. En başta arayüzü gördüğünüz anda sizi nasıl karşılamalı. Ancak cevap verebileceği şekilde soruları sormanız için insanı yönlendirmesi vs. Hatalı girdiğinizde sizi uyarması nazik olması yada olmaması vs. Etkileşim tasarımı ile aslında duygularımıza hitap edecek bizi üzmeyecek, sinirlendirmeyecek bizi aptal yerine koymayacak bizi doğru dürüst yönlendirip bize istediğimiz bilgiyi verecek veremezse de onu bildirecek bir sistem tasarlarız.
İnsan olarak kendimizi bu konuda tasarlayabilir miyiz? Yönlendirebilir miyiz? Kontrol edemediğimiz ani tepkilerimizi bir arayüz tasarlar gibi tasarlayamaz mıyız? Bir insanla karşılaştığımızda bize yanlış veri girdiğinde yanlış soru sorduğunda anlamadığımızda bir arayüzü tasarladığımız gibi üzmeyecek sinirlendirmeyecek bir tepki tasarlayamaz mıyız? İçten gelen dürtülerimizi bu şekilde kontrol edip yönlendirebilir miyiz?
Zannediyorum bu konuda tasarladığımız sistemlere çok benziyoruz. Hatalı veri girişinde açık kalmış bir nokta varsa komple çalışamaz hale gelen, sıfırdan yeniden başlatmadan çalışmayan yazılımlar gibi patlayan insanlar var veya bir müddet soğumadan kendine gelemeyen insanlar, ne yaparsanız yapın takılı kaldığı hatadan ileri gidemeyen insanlar. İnsanın kodlarını çözerseniz bu hata mesajlarına dikkat edip hata vermesine sebep olmadan yaşayabilirsiniz yada tam tersi bazı hata kodlarından yararlanıp sistemin iç dinamiklerinden aslında gizli kalması gereken bilgileri çalan insanlar gibi bu kodları kullanıp manipüle edebilir veya gizli bilgileri alabilir kullanabilirsiniz. İnsan ve insanın yaptığı sistemler birbirine çok benziyor değil mi?
