Onbekend is onbemind: De wondere wereld van lolita

Het woord lolita doet bij veel mensen geen belletje rinkelen. Degenen die er al van gehoord hebben denken vaak aan de roman van Vladimir Nabokov. Het verhaal over de seksuele relatie tussen de oude man en het jonge meisje, en de zedige en extravagante kledingstijl konden nochtans niet sterker verschillen.

“Lolita geeft mij de mogelijkheid om mij op een speciale manier mooi te voelen. Het is een manier om eens te ontsnappen aan het dagelijks leven. Voor veel mensen is het een modestijl. Ze dragen het dagelijks. Voor mij is het meer iets speciaals en uitzonderlijk.”

Agnes Van De Genachte, gothic lolita, leerde lolita kennen via anime en manga (de Japanse tegenhangers van animatiefilms en stripverhalen). Ze wist eerst niet dat er mensen waren die de kleren ook in de echte wereld droegen. Op haar zestiende kwam ze via een forum over Japan in contact met mensen die lolita dragen. Het was een wereld die voor haar open ging.

Lolita?

De kledingstijl lolita ontstond als ‘street fashion’ in het gebied rond het treinstation Harajuku in Japan. De kledij wordt sterk beïnvloed door twee stijlen: de achttiende — eeuwse Rococo periode in Frankrijk en het Victoriaans tijdperk in Engeland en Ierland. Het is extravagante kledij met veel franjes, kant en korsetten.

Zowel mannen als vrouwen dragen lolita. Mannelijke lolita’s worden ook weleens brolitas genoemd. Brolitas kleden zich net zoals de vrouwen in jurken en rokken. De mannen die zich daar niet comfortabel genoeg bij voelen kiezen voor andere en meer masculiene vormen van kledij. Zo heb je stijlen genaamd ouji, aristract of dandy, die elk aansluiten bij lolita, maar van broeken en shorts gebruik maken.

Het sociale aspect van lolita

Net zoals punkers en rockers bepaalde kleren combineren met een bepaalde levensstijl gaat lolita verder dan enkel kledij. Het is een subcultuur waar zowel offline als online een sterke gemeenschap aan verbonden is. Lolita’s gaan uit van de filosofie ‘mooi leven’. Dat gaat vaak hand in hand met bakken, naaien en borduren. Ze streven naar het schattige en elegante.

“Het sociale aspect is heel belangrijk. De vrienden, de sfeer en de gezelligheid die eruit voortkomen. Je gaat mij niet snel alleen zien rondlopen in lolita. Voor mij is het meer samen zot doen met mijn vrienden in veel te chique en mooie kleren.”

De leden van de lolitagemeenschap organiseren verschillende activiteiten. Het zijn dingen die je normaal ook zou doen, maar dan in andere kleren. Zo gaan ze bijvoorbeeld samen naar de cinema, maken ze een Halloweenwandeling of houden ze een ‘tea party’.

In december vond er in Nederland nog een ‘tea party’ plaats: een bijeenkomst waarbij mensen in lolitakledij iets drinken, hapjes eten en spelletjes spelen. In België zijn er niet zo veel activiteiten meer. De eens actieve gemeenschap is dood aan het bloeden. Belgische lolita’s trekken naar Duitsland, Nederland of Frankrijk om daar ‘tea parties’ en andere activiteiten bij te wonen.

Vroeger was er een forum van de Belgische gemeenschap. Door de afname van activiteiten werd het forum omgezet naar een facebookgroep. De langzame ondergang van de gemeenschap in België zorgt ervoor dat er ook daar steeds minder activiteit is.

De internationale lolita gemeenschap is online anders wel sterk vertegenwoordigd. Niet alleen bij de tweedehandsmarkt, maar ook via verschillende YouTube kanalen. Mensen delen er informatie uit over het samenstellen van outfits, tonen hun aankopen en vloggen over hun leven. Lolita’s over heel de wereld laten zich zo door elkaar inspireren.

Niet alle lolita’s zien het als een levensstijl. Sommige mensen zoals Agnes zien het meer als kledij om zich mooi aan te kleden. Niet te verwarren met verkleden. De snelste manier om lolita’s te beledigen is door te zeggen dat ze een kostuum aanhebben. Het zijn geen cosplayers: ze doen niet alsof ze iemand anders zijn. Ze zijn zichzelf, maar dan in speciale kleren. “Je kan het vergelijken met naar een bal gaan in een chique prinsessenkleed.”

Persoonlijke stijl speelt een belangrijke rol. Er zijn een aantal richtlijnen die gevolgd moeten worden, maar die hangen sterk samen met de verschillende substijlen. Zolang je binnen het concept lolita blijft heb je een grote vrijheid. Zelfexpressie maakt een belangrijk onderdeel uit van de kledingstijl. “Veel mensen vinden het beter als je zelf combineert en je creativiteit laat zien, dan als je een volledige set koopt en draagt. Een belangrijk onderdeel van de stijl is juist de moeite doen om de perfecte outfit samen te stellen. Het mag natuurlijk wel, maar iedereen ziet dat je het gewoon gekocht en aangedaan hebt. Dat is niet hetzelfde.”

Er zijn een aantal basiselementen die terugkomen in de meeste ‘coordinates’, zoals outfits weleens genoemd worden in de lolitagemeenschap. Lolita is over het algemeen een zeer zedige kledingstijl. Er wordt weinig huid getoond: bloesjes en jurken bedekken op zijn minst de schouders en zelfs de benen zijn vaak volledig of grotendeels bedekt. De onderkant van de benen door het dragen van lange sokken. De bovenkant door de knielange klokvormige rokken. Het volume van de jurken en rokken wordt verkregen door het dragen van een petticoat (onderrok). Pruiken, hoofddeksels en accessoires maken de outfit af.

De gewoontes en populariteit van substijlen kunnen soms snel en drastisch veranderen. De laatste jaren zijn petticoats bijvoorbeeld veel populairder geworden, omdat ze een extra dimensie geven aan de rok. Vroeger werden die amper gedragen. Ook ‘bloomers’ hebben een transformatie ondergaan. Dat zijn shortachtige onderbroeken die gedragen worden om het echte ondergoed uit zicht te houden. Een beetje zoals dansers shortjes dragen, maar dan veel losser, met franjes en kant. Het is een tijd mode geweest om ‘bloomers’ te dragen die zo lang waren dat ze vanonder de rok uitkwamen. Vandaag de dag wordt dat eerder oubollig gevonden.

Het is belangrijk voor lolita’s dat ze op de hoogte zijn van de laatste modetrends. Bij de Belgische lolitagemeenschap zijn ze hier niet zo strikt in. Er heerst een besef dat er andere prioriteiten zijn dan elke maand honderden euro’s spenderen aan kleren. In de Verenigde Staten, en in mindere mate in Nederland en Duitsland, wordt iets vaker neergekeken op mensen die geen kleren dragen die het laatste jaar uitgebracht werden.

“Je kan natuurlijk wel fouten maken. Bijvoorbeeld kattenoren en belletjes rond de nek dragen. Dat is gewoon geen lolita. Bij ons mag je doen wat je wil, zolang het binnen de stijl past.”

Mooie prijskaartjes

Lolita kan een erg dure kledingstijl zijn. Er zijn merken zoals Angelic Pretty waar een jurk gemakkelijk tweehonderd euro kost. Dat zorgt voor een instapdrempel. Veel ouders laten niet toe dat hun tienerkinderen jurken en rokken van honderden euro’s kopen. Ook de kousen en bloezen kosten veel geld. Een bloes kan je 150 euro en een paar kousen 40 euro kosten. “Mijn eerste nieuwe merkjurk kocht ik een jaar nadat ik met lolita begon. Daarvoor had ik in Japan al een tweetal tweedehands merkjurken gekocht. Je kan die daar in tweedehandswinkels kopen voor vijftig euro.”

“Als de eerste kennismaking van je ouders met lolita is: ‘mama en papa, ik wil een rok van tweehonderd euro online kopen’, en die zien hoe speciaal die kledij is, dan mag je het als kind of jongere vergeten. Het heeft bij mij ook even geduurd voor ik mijn ouders kon overtuigen.”

De goedkopere winkels zoals Bodyline worden vaak als opstap gebruikt. Daar kost een rok maar tien of twintig euro. Dat is de prijs die je in winkels zoals H&M gemakkelijk voor een rok mag neertellen. Ouders zijn sneller geneigd hun kinderen toestemming te geven om die goedkopere stukken aan te schaffen. Het prijsverschil vertaalt zich echter wel in een kwaliteitsverschil.Met geld dat ik spaarde van verjaardagen en vakantiewerk kocht ik iets duurdere kleren. Die zijn echt wel mooier en de stof is van hogere kwaliteit.

“Bodyline is een goed startmerk. Ook om je ouders in te wijden. Ik kreeg mijn ouders uiteindelijk zo ver dat ze me een jurk van twintig euro lieten bestellen. Toen ze merkten dat het allemaal nog meeviel, stonden ze er veel opener tegenover.”

Eens lolita’s merkkledij hebben gekocht, gaan ze moeilijker terug naar de goedkopere kledingstukken. Het verschil in de kwaliteit van de kledij is daarvoor te groot. Op die manier groeien mensen na verloop van tijd uit de goedkopere Bodyline stukken richting de kwaliteitsvolle merken. Sommige mensen gaan daar redelijk ver in: “Vroeger zag ik af en toe berichten van mensen die kleren verkochten, omdat ze hun huur anders niet konden betalen. Dat zijn mensen die hun prioriteiten uit het oog zijn verloren. Dan ben je toch fout bezig.”

Het bloedbad van online kopen

Japanse winkels hebben meestal Engelse webpagina’s, waardoor er online besteld kan worden. Bij de Chinese lolitamerken is dat niet altijd mogelijk. Je kan dan gebruik maken van een ‘Shopping Service’. Dat is een internetdienst waarbij andere mensen kleren voor je kopen. Je contacteert hen via internet. Zij kopen dan ofwel online of in de winkel de gewenste kleren aan en sturen ze op. Hiervoor vragen ze ongeveer tien procent van de prijs van het product. Op die manier kan je vanuit Europa kleren aankopen waar je anders niet aangeraakt.

De release van een reeks kleren wordt op voorhand aangekondigd op de website van de merken. Lolita’s die interesse hebben in de kledingstukken moeten er snel bij zijn. Ze noemen het dan ook weleens een bloedbad. Van sommige jurken zijn er maar een twintig of dertigtal exemplaren gemaakt per kleur. De kans is dus reëel dat alles binnen enkele minuten uitverkocht is.

“Ik koop niet graag sets omdat het bij alle onderdelen stressen is. Er is niets stommer dan eindigen met sokken en een strik, maar zonder jurk. Er zijn mensen die daar wel heel ‘die hard’ in zijn. Dan heb je tien minuten stress. Als je geluk hebt en snel genoeg bent dan kan je een set kopen. Het is een beetje zoals je concert- of festivaltickets koopt.”

Als een bepaalde print erg gewild is maken sommige mensen gebruik van een ‘Shopping Service’ als back — up. Als ze zelf de gewenste kleren niet te pakken krijgen bestaat de kans dat hun ‘Shopping Service’ daar wel in geslaagd is. En omgekeerd. Het risico op een dubbelkoop nemen ze er graag bij. “Als je weet dat iets populair is betaal je het eerst dubbel, maar je kan het achteraf toch doorverkopen. Zeker als de etiketjes er nog aanhangen en het heel populaire kleren zijn. Je kan die dan een maand later verkopen voor 200 euro meer.”

Europese lolitawinkels

Binnen Europa zijn er slechts een paar winkels die lolita verkopen. In België is er geen enkele, omdat de afzetmarkt te klein is. In onze buurlanden zijn er wel winkels. In Parijs is bijvoorbeeld een winkel van het merk Baby, The Starshine Bright. Er is echter maar een beperkt aanbod in de fysieke winkels en de populaire stukken verkopen heel snel uit.

“Er zijn hier en daar mensen die hun eigen kledinglijnen verkopen of officiële verdeler zijn van een merk. In Nederland heb je bijvoorbeeld Summer Tales Boutique. Zij verkopen kleren die ze zelf maken en zijn vertegenwoordiger van het merk Innocent World.”

De tweedehandsmarkt

Zowel binnen Europa als erbuiten worden kleren doorverkocht. Vooral vanuit de Verenigde Staten kan je veel kleren tweedehands kopen. Websites zoals Lace Market draaien enorm goed. Als je te traag was om iets aan te kopen bij de release, kan je die kleren misschien een paar maanden later op zo’n website aankopen.

In landen waar nog een sterke lolita gemeenschap aanwezig is worden ook fysieke tweedehandsmarktjes georganiseerd. “Ik bezocht een paar jaar geleden zo’n markt in Nederland. Het nadeel daarvan is dat je het publiek niet in de hand hebt. Het is niet omdat er niemand is die een deftige prijs wil betalen dat jij je prijs gaat verlagen.”

De meeste lolita’s gaan dan ook zorgzaam om met hun kleren. Niet alleen omdat ze zoveel waard zijn, maar ook omdat stukken in goede staat relatief gemakkelijk door te verkopen zijn. Afhankelijk van de staat en de populariteit van de kleren kunnen ze er soms zelfs meer geld voor vragen dan ze zelf betaald hebben. “Sommige kledingstukken zijn zo populair dat je er bijna om het even welke prijs op kan plakken. Andere dingen krijg je nog niet aan de straatstenen verkocht. Er zijn een paar prints die zo populair en zeldzaam zijn dat je er gemakkelijk 1000 euro voor kan vragen.”

“Ik heb ook rokken hangen waarvoor ik gemakkelijk 400 euro kan krijgen, terwijl ik er maar 200 voor betaald heb.”

Het is moeilijk om te voorspellen welke kleren zo populair gaan worden. Een van de kleedjes waar nu 1000 euro voor gevraagd wordt, een zwart — wit jurk met een poort print op, raakte oorspronkelijk niet verkocht. Het merk, Moi- Même — Moité, moest de jurk Iron Gate afprijzen om ze weg te krijgen. Nu tien jaar later zijn er mensen die er 1000 euro voor overhebben. Het kan dus dat lolita’s na een aantal jaar merken dat ze heel wat geld kunnen verdienen aan stukken die ze in hun kast hebben hangen. “Het is beetje een investering. Bijna zoals een huis kopen soms.”

Goedkope Chinese ‘rip — offs’

Na een tijdje gaan kledingstukken zich bij mensen settelen. Het wordt dan bijna onmogelijk om nog een originele versie te kopen. Sommige mensen richten zich dan tot namaakversies. Goedkope Chinese ‘rip — offs’. Een groot deel van de internationale lolita gemeenschap is ertegen. Zij vinden dat de tekeningen van anderen niet zomaar gekopieerd mogen worden.

De iets zwaardere lolita’s kunnen zich iets gemakkelijker vinden in namaak. Zij passen namelijk niet altijd in alle jurken. Er wordt gebruik gemaakt van het ‘one size principe’, maar die zijn vaak te klein voor mensen die iets dikker zijn. “Binnen de gemeenschap is er discussie over of dat het kopen van namaak rechtvaardigt. Er zijn bijvoorbeeld heel wat Chinese merken die originele kleren maken op maat. Mensen moeten het er wel voor overhebben om meer moeite te doen. Namaak vind je gewoon op Facebook. De Chinese niet — namaak kan je alleen via een ‘Shopping Service’ kopen.”

Onbekend is onbemind

Lolita’s krijgen vaak met commentaar af te rekenen van mensen die de kledingstijl niet begrijpen. Voorbijgangers vragen of ze verkleed zijn of zien hen aan voor cosplayers. Begrijpelijk, vindt Agnes. Moest ze nog nooit van lolita gehoord hebben, dan zou ze een knalroze jurk en pruik met cupcakejes aan ook een vreemd zicht vinden.

Ondertussen kunnen we verder kijken dan die eerste gedachte. We weten dat het een subcultuur is met eigen gebruiken en klederdracht. We weten dat het niets te maken heeft met oude mannen en veel te jonge meisjes. Kom je op straat een groep lolita’s tegen, knik ze dan eens vriendelijk toe. Uiteindelijk zijn ze ook maar onderweg in hun veel te chique en mooie kleren.