Sesimi Duyan Var Mı? (İstanbul) — 2
Daha önce de dediğim gibi “beklenen büyük İstanbul depremi” konusunda bir kaç yazı yazmak istiyorum. Çünkü konu kısa bir yazıda değerlendirilemeyecek kadar büyük ve ciddi. Bu yazıda beklenen büyük istanbul depreminin olası boyutları hakkında bir derleme yapmaya çalışacağım.

Giriş
Sizlere okumak veya paylaşmak istemeyeceğiniz. Eğer okursanız unutmak isteyeceğiniz, gerçek olmamasını dileyeceğiniz bir yazı hazırladım. Biraz uzun bir yazı oldu ve canınızı da biraz sıkacak. Ama gerçeklerden kaçamayız. Gerçekleri bilmek durumu anlamak için oldukça önemli…
Bakan’ın Söylemleri ve Rakamlar
Hakan Çelik isimli vatandaş CNN Türk kanalında bir program sunuyor. 26.08.2017 Cumartesi tarihli Hafta Sonu isimli programın konuğu Çevre ve Şehircilik Bakanı Mehmet Özhaseki. Programın bu yazıda beni ilgilendiren bölümü “beklenen büyük İstanbul depremi”.
Biraz rakamlar ile konuşalım… Bizzat sayın bakanın canlı yayında verdiği rakamlar…
100 Yıllık Tablo
Türkiye’de son yüz yılda büyüklüğü 6.0 ve üzerinde deprem sayısı 56. Can kaybı 83 bin civarında. Ekonomik maliyet yaklaşık 100 Milyar Dolar. Bugünün parasıyla 350 Milyar TL.
Ekonomik Veriler
İstanbul’da bulunan bağımsız birim sayısı yaklaşık 4 milyon 700 bin. Bağımsız birim sadece konut demek değil. İş yeri, ev, depo vs… Riskli birim sayısı 600 bin. Yani 7.0'dan büyük olası bir deprem durumunda İstanbul’da yıkılabilir olarak belirlenmiş birim sayısı 600 BİN. (Programın ilerleyen bir bölümünde ise 99 depreminden sonra bina yönetmeliği değişmeden önce yapılan birim sayısını 2 Milyon olarak veriyor. Bunu tam anlayamasam da belirtmiş olayım.)
Bu 600 bin birimin yıkılması durumunda oluşacak ekonomik zararı kaba taslak hesaplıyor sayın bakan. Bunu yaparken 100 metrekarelik olduklarını varsayalım, ve 100 metrekarenin inşaat maliyetini de yaklaşık 150 Bin TL alalım diyor. Ortaya çıkan maliyet 300 Milyar TL. Son derece iyimser bir hesaplama ile bile maliyet 300 Milyar TL. Gerçekten bundan çok daha fazla olacağına emin olsak bile 300 Milyar kabul edelim. Son yüz yılda oluşan depremlerin faturası ile eşit bir ekonomik fatura…
Bu 300 Milyar TL, eğer İstanbul bomboş bir toprak olsa, üzerine mevcut 600 Bin bağımsız birimi inşa etmek ve içine insanlar yerleşecek olsa oluşacak yapı, eşya, altyapı gibi temel maliyete dayalı ortaya koyulmuş kaba bir hesaptır.
Yine ekonomik olarak bakarsak Türkiye’nin 341 Milyar Dolar’lık dış ticaret hacminin %56'sını; milli gelirin %27'sini; ihracatın da %43'ünü İstanbul tek başına oluşturmaktadır. Etki alanı da hesaba katıldığında ekonomik olarak İstanbul Türkiye’nin %50'si, Marmara Bölgesi Türkiye’nin %70'idir.
Hayati Veriler
Can kaybı için bakan söylemek istemese dahi ne yazık ki yaklaşık tahmin milyonun üzerinde. 600 birimin içinde ortalama 2 kişi yaşasa 1 Milyon 200 Bin kişi yapar. 3 kişi ortalama deseniz 1 Milyon 800 Bin kişi yapar. Bu sayı anlık olarak depremin oluşturacağı yıkımın yaklaşık faturası. Deprem anından sonra oluşabilecek kayıplara daha sonra değinmeye çalışacağım.
Önceki yazıda da söyledim. Yaklaşık nüfusu 20–25 Milyon olan bir şehirde, 1 Milyon’dan fazla kişi bir anda ölürse ne olur? Bu ülkede yaşayan herkes en az 1 akrabasını, bir arkadaşını, bir dostunu/tanıdığını kaybeder. Ülke genelinde oluşacak psikolojiyi tahmin etmek için azıcık düşünün…
İstanbul Çevresi
Bu arada 7.0 büyüklüğünden fazla olması beklenen bu depremin, yaklaşık 100 km çapında bir etki alanı olacağını da belirtmek gerek. Yani İstanbul için rakamları konuşurken, bunların üzerine Tekirdağ, İzmit, Yalova, Bursa, Balıkesir, Çanakkale verilerinin de eklenmesi gerektiğini aklımızın bir kenarında tutalım.
Deprem Sonrası
Depremden hemen sonrası ile başlayan ve oldukça uzun bir zaman dilimini ifade eden süreç…
Neler olacak neler yaşanacak bu konuda tahminden öte fikir yürütmek zor. Rakamlarla ve kaynaklarla konuşmak neredeyse imkansız. O yüzden bu bölümü kişisel hayal gücünüze bırakıyorum.
Daha önceki yazımda söylediğim gibi; 17 Ağustos Depremi’nden hemen sonra deprem bölgesine kamyonlarla giderek profesyonel yağmalamalar yapıldığını, ölen insanların bileziklerinin çalındığını, dağıtılan yardımların çalındığını ve benzeri olayları göz önünde bulundurursanız sanırım hayal kurmanız daha kolay olacak…
Ayrıca mutlaka deprem sonrasına ilişkin tahmini bir senaryo olarak “https://eksisozluk.com/entry/25899966” adresindeki yazıyı okuyun. Okumaya doyamadım derseniz bir de bu var: https://eksisozluk.com/entry/13464509
Okuma Tavsiyesi
Alakasız Not: Bakanın İzmit/Gölcük/Adapazarı depreminde hayatını kaybedenler için şehit demesi üzücü oldu biraz. Bunu da ayrıca belirtmek istedim…
