Otomasyon Şimdi de Fast Food Çalışanlarına Karşı

Daha yeni kendi kendine giden tırlar ve bu tırların tır şöförlerinin istihdamına olabilecek olumsuz etkilerinden bahsetmişken ) şimdi de fast food restoranlarında otomasyon fırsatları ve çalışanlar için tehditler baş gösterdi.

San Francisco’da Momentum Machines firması tarafından inşaatı başlanan yeni burger restoranı dünyada bir ilk olacak. Saatte 400 burgeri pişirip, üzerine malzemeleri ve sosları döken daha sonra da ekmekleri koyup paketleyen otomatik robot, bu restoranın belkemiğini oluşturacak.

Başta fotoğrafını gördüğünüz hamburger işte Momentum Machines’in otomatik robotu tarafından insan eli değmeden hazırlandı. Restorana gelen ziyaretçiler bilgisayar ekranlarından istedikleri kadar kişiselleştirebildikleri hamburgerlerini sipariş verebilecek ve çok kısa sürede hamburgerleri afiyetle yiyebilecek. Makine yorulmayacak, öğle arası vermeyecek, çalışanların bir şeylere sinirlenip yiyeceklere zarar verdiği ve skandallara yol açan olumsuz olayları yaşatmayacak. Tabii ki restoranda çöpleri boşaltmak ve hesabın ödenmesinde yardımcı olacak çalışanlar olsa da yemek hazırlama kısmında görev alanları büyük tehlikeler bekliyor.

Bir diğer benzer yiyecek de pizza. Dünyaca ünlü oyun firması Zynga Studios’un eski yöneticisi Alex Garden tarafından kurulan Zume Pizza’da iki tane robot pizzaların hazırlanmasında kullanılıyor. Martha pizzanın sosunu eşit dağıtıyor ve Bruno da malzemeleri tamamlanmış pizzanın pişmesi için fırına yerleştiriyor. Zume Pizza’da pizzaların hazırlanması için insan gücüne hala ciddi oranda ihtiyaç duyuluyor ama ilk sinyaller bazı görevlerin robotlara devredildiğini gösteriyor.

Zume’yi aslında diğerlerinden ayıran en büyük özelliği pizzaları hazırlayan bu iki robot değil. Pizza teslimatı için kullanılan kamyonetlerde 56 tane mini fırın var ve sağlık konularında onay alınabilirse siz siparişi verdiğinizde pizzanız önceden hazırlanacak ama size siparişinizi getiren kamyonette pişirilecek. Böylece alıştığımız pişmiş ve yolda soğumakta olan pizza teslimatı yerine bize getirilirken pişirilen pizzayı daha da sıcak sıcak yiyebileceğiz. Sistem tamamen otomasyona çevrildiğinde pizza hamurunu hazırlayan, sosu yayan, malzemeleri döken ve pişiren tüm çalışanlar yerine bu makinalar çalışıyor olacak.

Görünen o ki farklı fast food kategorilerinde çalışanların masraf kalemlerini kısmak için otomatik robotları devreye alan girişimler önümüzdeki yıllarda çok daha sık karşımıza çıkacak. Bu da her alanda olduğu gibi restoran işletmeciliğinde de robotların istilası anlamına geliyor. Otomasyon hamburger, pizza derken hot dog, patates kızartması, kızarmış tavuk ve sonrasında da tatlı olarak pasta gibi ürünlerin üretiminde çalışan binlerce kişi için ciddi risk oluşturacak.

Ülkemizde benzer şekilde otomatik döner kesme robotları 2012’lerde haber olmuştu ancak o dönemden sonra çok büyük bir yayılım henüz gerçekleşmedi. Belki de işletmecilerimiz sadece döner ustalarının işini kısmi olarak devralan bu robotları yeteri kadar karlı görmediler. Ancak yine de teknolojiyi adapte etme konusunda ticari anlamda çok hızlı hareket edebilen ülkemizde bir anda robotlar tarafından hazırlanan yemekleri yer hale geleceğiz diye tahminde bulunabiliriz.

Otomasyona geçen işletmelerde kendilerine daha fazla ihtiyaç duyulmadığı için işini kaybetme riski taşıyan çalışanların olabileceği daha bir çok başka sektör var diyebiliriz:

· Kargo taşımacılığında çalışan şubelerde paketleme ve kargolama yapan çalışanların yerini robotlar alabilir.

· Marketlerde kendi kendine ödeme alan kasaların sayısı gittikçe artabilir ve kasiyerler sıkıntı yaşayabilir.

· Yufka, mantı, sarma gibi el emeği gerektiren yiyeceklerin hazırlanmasında işi tamamıyla robotlar devralabilir.

· İçinde insan çalışmayan, dokunmatik ekranlardan istenilen kitabın sipariş verildiği ve otomatik bantlardan ilgili kitabın isteyenin karşısına getirildiği kitapçılar gelecek dönemde dükkanlarını açabilir. Bu sadece kitapçı değil züccaciyeciden hırdavatçıya başka alanlarda da bizzat yaşanabilir.

· Yüz tanıma sistemi ve kafanın şeklini tanıyarak ona göre istenilen model seçildiğinde otomatik kesime başlayan berber robotlar saçımızı traş edebilir.

· Ayakkabı tamiratı, terzilik gibi gibi alanlarda bu görevleri robotlar üstlenebilir.

Örnekleri çoğaltmak mümkün. Ancak el hünerine önem verilen ülkemizde lezzeti tutturmada ya da saç keserken muhabbet açmada robotlar işin ustaları kadar maharetli olamazlarsa bizim için pek tercih edilmeyeceklerdir diye düşünebiliriz.