Yiyeceğin Tazeliğini Gösteren Paketler

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) verilerine göre her sene 600 milyon insan gıda zehirlenmesi yaşıyor ve bunlarından 420.000’i maalesef hayatını kaybediyor. Bu zehirlenmelerin %40’ı ne yazık ki 5 yaşın altındaki çocuklarda gerçekleşiyor ve her sene 125.000 çocuk bu yüzden yaşamını yitiriyor. İshalden kansere 200’den fazla hastalığa yol açan gıda zehirlenmelerine; bakteriler, virüsler, parazitler ve kimyasallar neden oluyor. Hijyenik koşullarda hazırlanmayan yiyecekler, tüketim zamanı geçmiş hazır gıdalar gibi farklı sebeplerden kaynaklanan bu zehirlenmeler dünyada olduğu gibi ülkemizde de tehlike arz ediyor.

Satın aldığımız gıdaların büyük bir kısmı paketli ürünlerden oluşuyor ve kimi zaman ürünlerin kullanım zamanlarının geçtiğini ya da kötü saklama koşulları yüzünden bozulduklarını fark edemeyebiliyoruz. Bu durum da gıda kökenli hastalıklara davetiye çıkarıyor. Gıdaların tazeliğine göre uyarı veren akıllı paketleme çözümleri bu alanda bizleri rahatlatacak gibi görünüyor.

2009 yılında Rhode Island Üniversitesi akademisyenleri ve SIRA Technologies firması temsilcileri özel bir barkod sistemi geliştirdiler. Normalde görünmeyen bir mürekkeple kaplı olan bu barkodların yapıştırıldığı süt gibi ürünler bozulmaya başladığında otomatik olarak görünmez mürekkep görünür hale geliyor ve normalde barkodun üzerini kaplayarak satın alma esnasına okunamaz hale geliyor. Böylece kullanıcılar da farkında olmadıkları bozuk ürünleri hiç alamamış oluyorlar.

2014’e geldiğimizde ise Çinli bilim adamları gıda paketlerine yapıştırılabilecek ufak kare şeklinde etiketler ürettiler. Mısır tanesi büyüklüğündeki jelimsi yapıdaki bu etiketler; altın, gümüş, C Vitamini, öd ağacı ve laktik asit gibi bileşenlerden oluşuyor. Üstelik her bir etiket bir peninin ellide birinden daha az maliyetle üretilebiliyor. Normalde içindeki altından ötürü kırmızı renkli olan bu etiketler, yapıştırıldıkları şişedeki sütün tazeliğine göre önce portakal rengine daha sonra sarı, yeşil, mavi hatta mora dönüyor. Bir etiket tamamen yeşil olduğunda bozulmuş demek oluyor ama portakal renkli etiket o ürünün hala toplam kullanım zamanın yarısının durduğunu gösteriyor.

Brezilyalı petrokimya firması Baskrem ise geliştirmekte olduğu yeni ürün ambalajlarını yakın zamanda duyurdu. Amerikalı ve Brezilyalı üniversitelerle iş birliği neticesinde çıkan bu ambalajlar, içindeki ürünlerin PH dengesini ölçerek olası bir gıda bozulmasını önceden haber verebiliyor. Çin örneğindeki gibi ürünün daha ne kadar kullanılabileceğini gösterdiği için daha bozulmamışken atılmasının önüne geçilebiliyor. Şimdilik prototip aşamasında olan çalışmanın üretim maliyetleri oldukça yüksek ve ticarette kullanılabilecek kadar uygun değil ama bundan sonra firma bu maliyetleri azaltmaya odaklanacağını açıklamış.

İşin bir de bozulmadan atılan ürünler boyutu var. Amerika’daki karışık etiketlendirme sisteminden ötürü milyarlarca dolarlık gıda ürünü hala kullanılabilir vaziyetteyken endişeli tüketiciler tarafından çöpe atılıyor. Bu tarz uyarı sistemleri sayesinde gıdaların daha kullanılabilir olduğu ya da artık kullanılamaz olduğundan emin olan tüketiciler onları daha verimli bir şekilde tüketebilecekler. Böylece doğal kaynaklar sayesinde üretilen ürünlerin gereksiz tüketiminin bir nebze önüne geçilebilecek.

İçindeki ürünün bozulma seviyesini göstermese de gıda kökenli hastalıkların önlenmesini sağlayan çevreci ambalaj çalışmaları da var. Litvanya’da yer alan Kaunas Teknik Üniversitesi’ndeki araştırmacıların geliştirdiği doğada çözülebilir gıda ambalajları, içindeki karanfil yağı ve gümüş molekülleri sayesinde hiç olmadığı kadar antioksidan ve anti-bakteriyel bir ortam sağlıyor. Böylece ambalajların koruyuculuğu artırılıyor. Öte yandan ambalajların 2 yıl içinde tamamen doğada çözülmesi de hedeflenmiş. Şimdi ticari üretim için çalışmalar yapılıyor.

Gıdaların tazelik durumunu anlamak için yapılan araştırmalar sadece onların paketlerine ve ambalajlarına odaklanmış değil. Çeşitli tarama cihazlarının, tutuldukları maddelerin bileşkesini analiz ederek kullanıcılara bilgi verdiği projelere daha önce bloğumuzda yer vermiştik. SciO’nun o dönemde kendi tarama aygıtı vardı. Şimdi ise Çinli elektronik firması Changdong’un yeni telefon modeli H2’de, teknoloji telefona yüklü olarak gelecek. Böylece telefonunuzu tanımlı gıdalara tuttuğunuzda ne kadar bozulmuş olduğunu ya da ne kadar şekerli olduğunu tespit edebileceksiniz. Ayrıca ilaçlarınıza tuttuğunuzda sahte ilaç kullanıp kullanmadığınızı ya da şarabınızın gerçek alkol oranını ölçebileceksiniz. H2 modellerinin bu sene sonunda ortalama bir fiyatla Çin’de pazara sunulması bekleniyor.

Gıda zehirlenmelerinden kaynaklanan hastalıkların önüne geçilmesinde teknoloji ve bireylerin bilinçli tutumu çok büyük rol oynayacak gibi duruyor.

One clap, two clap, three clap, forty?

By clapping more or less, you can signal to us which stories really stand out.