John Maynard Keynes

Zarys sytuacji na świecie za czasów Kaynesa: 
29.października.1929 roku po pęknięciu bańki spekulacyjnej, nastąpiła gwałtowna i głęboka bessa na giełdzie nowojorskiej. Niemal natychmiastową reakcją ludzi było wzięcie kredytów, aby wykupić akcje, w nadziei na zwyżkę kursów, co uniemożliwił krach na giełdzie. Nastąpiła recesja, ustał obrót pieniężny, wiele instytucji ogłosiło upadłość, co zachwiało wiarę w wyjście z tej sytuacji.

John Maynard Keynes
(1883–1946, Cambridge)
Jeden z ważniejszych jednostek w dziejach ekonomii, żyjący w czasie trwania depresji gospodarczej lat 30-tych XX wieku. Początkowo odrzucony, po latach nareszcie doceniony. Człowiek, którego działania były kluczowe dla wizji wyjścia z kryzysu gospodarczego. Bezlitosny, krytykujący istniejące działania oraz podważający tezę Adama Smitha na temat ‚niewidzialnej ręki rynku’ przypisując państwu aktywną rolę w kształtowaniu gospodarki.

Keynes jako aktywny ekonomista oraz polityk skupiał się na panującym kryzysie, podkreślając, że taka sytuacja na rynku jest dla niego niezrozumiała. Uczony był zdania, że oszczędności oraz kredyty są powiązane, więc powinny się uzupełniać utrzymując rynek w stanie równowagi. Nawet pomimo obniżenia się stóp procentowych oraz braku zainteresowania ‘tanimi’ kredytami ze strony przedsiębiorstw, ekonomista wciąż był przekonany, że niskie stopy procentowe powinny mocno zachęcić do inwestycji, jednakże dotychczasowe teorie makroekonomiczne nie potrafiły uformować żadnej metody, która pozwoliłaby zrozumieć powstały stan rzeczy.

Dodatkowo interesował się zmianami produktu całkowitego, ponieważ starał się znaleźć sposób, aby zmniejszyć bezrobocie. Analizę zaczął od znalezienia czterech składowych pożądanej wielkości produktu gospodarczego: wydatki konsumpcyjne, planowane wydatki na inwestycje, a także eksport netto. Odkrył, że osiągniemy idealny stan gospodarczy (równowagę), gdy zapotrzebowanie będzie równe ilości dostarczanego produktu.
Propozycje Keynesa dotyczyły również wprowadzenia progresji podatkowej nierówności w majątku i dochodzie mogą być usuwane przez opodatkowanie podatkami bezpośrednimi (dochodowym i spadkowym) grup zamożniejszych, przy jednoczesnym zwiększaniu świadcze społecznych na rzecz grup biedniejszych oraz tych, które dopiero rozpoczynają działalność.

Aturo zwiększył czujność na wagę jaką pełni popyt twierdząc, że Bezrobocie bierze się stąd, że ludzie za dużo chcą. Chcą zatrzymać pieniądze, które zarobili” . 
Zwrócił uwagę na to, że podaż jest zależna od popytu, przedsiębiorstwa produkuje, kiedy jest pewny, że dany towar znajdzie swojego właściciela. W momencie gdy jet to niepewne, produkcja staje się nieopłacalna oraz zwalnia tempo, co powoduje zastój gospodarczy.

Wprowadza również do ekonomii aspekt psychologiczny. Inwestor inwestuje jedynie w momencie, kiedy spodziewa się zysków, dlatego, gdy następuje zastój, kolej na wkroczenie państwa i obniżenie stóp procentowych lub promowanie programów inwestycyjnych. Jako pierwszy głosił, że państwo może zadłużyć się, jeżeli po jakimś czasie przyniesie mu to profity oraz unormuje zadłużenie.
Keynes zakładał, że w okresie złej koniunktury państwo musi podjąć wymienione działania, nie zwracając uwagi na deficyt budżetowy, który zostanie wyrównany w okresie późniejszym, lepszej koniunktury.
Dodatkowo popierał program robót publicznych a także podważał złudne nadzieje ekonomistów na zapewnienie stałej równowagi gospodarczej. Głosił, że deficyt budżetowy jest pożądany, ponieważ może być wykorzystywany do wspierania gospodarki dodatkową siłą nabywczą, a co za tym idzie, do pobudzenia produkcji oraz wzrostu zatrudnienia. W dobie hiperinflacji oraz zatrważająco wysokiego bezrobocia wiara w samoczynne środki przywracające równowagę były bardzo złudne, a wizja okresu po kryzysie niepokojąca. Natomiast utrzymująca się produkcja na niskim poziomie nie wskazywała na poprawę sytuacji gospodarczej.

Kolejnym ważnym krokiem Keynesa była riposta, którą posłużył się w rozmowie z kolegami. Autor wyśmiał ich teorię, która głosiła, że gospodarka w długim okresie się ustabilizuje. 
Według Keynesa Długi okres błędnie opisuje stan rzeczy. W długim okresie wszyscy jesteśmy martwi”.

Gdy społeczeństwo zaczęło tracić nadzieje na zażegnanie kryzysu, Keynes oświadczył, iż znalazł wyjście z tej sytuacji i swoimi przemyśleniami podzielił się w największym dziele życia “Ogólna teoria zatrudnienia, procentu i pieniądza” (1936).

W trakcie tworzenia pracy zapewniał, iż jego praca zrewolucjonizuje sposób myślenia odnośnie problemów ekonomicznych.
 Książka zakwestionowała przyjęte wcześniej w ekonomii klasycznej koncepcje wprowadzając nowe, które miały doprowadzić do unormowania gospodarki. 
Rozwinęło się podejście keynesowskie, co doprowadziło do tego, że stał się jednym z najbardziej znanych i najczęściej badanych ekonomistów historii nowożytnej.

W 1936 roku za sprawą teorii Keynes’a dokonano przełomu ekonomicznego, co pozwoliło optymistyczniej spojrzeć na przyszłość. Wskazanie nowych schematów działań pozytywnie wpłynęło na rynki i zapobiegło pogorszeniu sytuacji. Ekonomista twierdzeniem, że rynek jest niedoskonały i potrzebna jest interwencja państwa, a co za tym idzie, wydatków rządu, pomógł rozwinąć się naszej gospodarce, natomiast jego teoria stała się punktem wyjścia dla nowoczesnej teorii i polityki makroekonomicznej.

Bibliografia:
 1. Rene Luchinger, 12 Ikon ekonomii od SMITHA do STIGLITZA, Wydawnictwo Studio Emka
 2. Mishkin Frederic S., Ekonomika Pieniądza, Bankowości i Rynków Finansowych, Wydawnictwo Naukowe PWN
 3. Samuelson Paul, Nordhaus William D., Ekonomia 1, Wydawnictwo Naukowe PWN


Originally published at iwetalaskowska.blog.pl on October 1, 2014.