Osmanlı Saraybosnası’nda İsviçreli Bir Doktor: Josef Koetschet

14 Şubat 1830’da İsviçre’nin kuzeyindeki Bern kantonunda doğan Josef Koetschet, 22 Temmuz 1896 günü Saraybosna’da hayata gözlerini yumdu. İsviçre’de doğan bu adam Osmanlı memuru olarak Saraybosna’da hizmet verdi. Çağdaşlarından farklı olarak içinde yaşadığı topluma dışarıdan bir göz olarak bakmadı. Bosna valiliği yapan Topal Osman Şerif Paşa’nın hizmetinde geçen yıllarından önce Bern’de tıp okudu. Sonra Paris, Viyana ve Heidelberg’te eğitimini tamamladı.

Osmanlı Ordusu doktorlara ihtiyaç duyuyordu ve Josef o zaman doktor olarak devlet hizmetine girdi. İstanbul’a gelip işe başladıktan sonra İşkodra’daki Garnizon Hastanesi’nin yöneticiliği tevdi edildi. Kısa zaman sonra Türk Tuna Ordusu’nda şef doktor olarak görev yaptı. Burada tanıştığı Topal Osman Şerif Paşa onun kaderinin yoldaşı olacaktı. Daha sonra Bosna Valisi olan Paşa’nın güvenini kazanarak yakın adamlarından biri haline geldi. Topal Osman Şerif Paşa çalkantılarla geçen hayatının son demlerinde yaklaşık 10 yıl boyunca Bosna valiliği yaparken onunla birlikte hizmet etti.

Topal Osman Şerif Paşa, Bosna’da ıslahat yaparken onunla birlikteydi. Hastanelerin, okulların, matbaanın kurulmasında Paşa’nın yanında yer aldı. 1866’da Müslüman yardım kuruluşunun bağışlarıyla Saraybosna’nın ilk sivil hastanesini kurdu. Paşa görev süresi dolup İstanbul’a döndüğünde o Saraybosna’da kalmaya devam etti. Avusturya-Macaristan’ın Bosna-Hersek’i işgalinden sonra da Saraybosna’da kalmaya devam etti.

Arkasından neden Saraybosna’da kaldığını anlamamıza yardımcı olacak bir kitap bıraktı. Bosna’nın son büyük veziri olarak nitelediği Osman Paşa hakkındaki kitabı ölümünün ardından 1905 yılında Viyana’da yayınlandı: “Aus Bosniens letzter Türkenzeit. Osman Pascha, der letzte grosse Wesier Bosniens und seine Nachfolger.”

Son Osmanlılardan biri olarak kabul ettiğim Josef Koetschet’i Saraybosna’ya yaptığı hizmetlerinden dolayı saygı ve minnetle anıyorum. Araştırmalarımda mezarının tam olarak nerede olduğuna dair bilgiye ulaşamadım. Bilen varsa paylaşmasını rica ederim.

BİYOGRAFİLER

https://personenlexikon.bl.ch/Josef_Koetschet

http://www.deutsche-biographie.de/sfz44060.html#top

KİTAP

Aus Bosniens letzter Türkenzeit. Osman Pascha, der letzte grosse Wesier Bosniens und seine Nachfolger.”

http://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-GK5WC0PA/8185e4b3-c38f-4e53-9d9b-e866005e43b5/PDF