Hoger opgeleid

Vorige week las ik in de Volkskrant over Erkenbrand. Een verse alt-right movement in Nederland. Volgens henzelf het intellectuele antwoord op de stompzinnige Nederlandse skinheads. Ze profileren zich als een studiegenootschap dat leuke activiteiten onderneemt. Deze herfst wandelden ze bijvoorbeeld door het bos, sportten ze samen en wisselden ze van gedachten over hoe rassen biologisch van elkaar verschillen met wetenschappelijk onderbouwing. Niks tekent een gezellige herfstavond beter dan het gezamenlijk koesteren van (indirecte) superioriteitsgevoelens.

Net als IS-strijders voorzien een groot aantal Erkenbranders een ultiem apocalyptisch eindgevecht. Daarom doen ze aan kickbox-training en dragen ze zo nu en dan een mes of gevaarlijker wapen bij zich. Ze zijn niet gespeend van racistische uitspraken en sommigen maken van nazi een geuzennaam. Thierry Baudet heeft in het verleden ooit (per ongeluk) goedkeuring gegeven aan deze groep ‘wereldontdekkende’ jongeren; tegenwoordig lijkt hij meer afstand te houden. Enfin, al met al een bijzonder uitgesproken studieclubje.

In het artikel werd genoemd dat deze jongens en meiden voornamelijk hoogopgeleid zijn. Dit was niet eenmalig of zonder veroordeling; het riekt naar ‘notabene hoogopgeleid’. Dat de media even steigeren op het moment dat een zeker opleidingsniveau bij discutabele standpunten naar boven komt is niet nieuw. De media vinden het namelijk heerlijk om te benadrukken dat er hoogopgeleiden bestaan met van de norm afwijkend gedachtegoed.

In het verleden hebben we dit meermaals zien gebeuren. Het begon toen vier anti-vaccinatie mutsen (drie vrouwen, één man) bij Pauw mochten aanschuiven. De onmisbare stempel: hoogopgeleid. Ironisch genoeg zijn het deze types die op babyshowers elkaar aansteken met dit idiote gedachtegoed. Later gebeurde het ook met Erdogans referendum. Uit de hoogopgeleide hoed werd een studerende, Ja-stemmende Turk getoverd. Ook tijdens de aanloop naar de verkiezingen in maart ontkwam de PVV er niet aan. De media hebben toen wellicht wat langer moeten zoeken, maar het lukte ze de hoogopgeleide PVV-stemmers te vinden.

Het expliciet vermelden van opleidingsniveau oogt uiterst obsessief. De tegenoverliggende zijde van het spectrum krijgt tegelijkertijd een andere behandeling. Als het journaal een straatinterview doet op de markt verschijnt er geen balkje met ‘heeft basisschool niet afgemaakt’. Voordat Johan Derksen zijn mond opent over zwarte piet wordt zijn academische titel ook niet vermeld. Het staat buiten kijf dat dit sensatiedrift van de media is. Dat zelfs deze hoogopgeleide orakels zulke denkbeelden er op na houden is bijzonder spannend om te laten zien. Kijkers zullen al snel denken: ‘Jeetje, zelfs hoogopgeleiden zeggen dit, dan zal er wel iets van waar zijn’.

Een volstrekt willekeurige Bell-curve.

Op welke manier legitimeert het hebben van een willekeurig HBO- of WO-diploma (wat hoogopgeleid zijn inhoudt) het gedachtegoed in kwestie? Vergeet niet, ook InHolland deelt deze diploma’s uit. Dit maakt het allemaal een stuk minder imposant. Als je hoort ‘Deze persoon vaccineert z’n kinderen niet, steunt Erdogan, stemt PVV en heeft een InHolland diploma’ dan denk je: ‘Ja, dat lijkt me meer dan logisch.’ De kundigheid wordt amper in twijfel getrokken: het label volstaat.

De media lijken een hoogopgeleid persoon (onbewust) onterecht op te hemelen tot iemand die het altijd bij het rechte eind heeft. Bij Pauw praat een hoogopgeleide vrouw over inenten; dit doet ze zonder arts aan tafel. Een journalist lijkt verbaasd dat Erkenbranders hoogopgeleid zijn en toch antisemiet. Ik kan er niet omheen dat de hoogopgeleide gemiddeld gezien waarschijnlijk intelligenter is dan de laagopgeleide. Dat wil niet zeggen dat ze daardoor altíjd correct zullen redeneren en de beste keuzes maken. Alsof alle Brabanders iets zinnigs kunnen zeggen over worstenbroodjes. Volgens de logica van de media kunnen hoogopgeleiden dat wel. ‘Mevrouw, u heeft uw universitair diploma op zak, zijn worstenbroodjes in uw ogen seksistisch?’

Ik voel me zowat een moslim die het vervelend vindt wanneer er bij berichtgeving over IS naar de islam wordt gekeken. Daarom lijkt het me verstandig om het label hoogopgeleid enigszins te nuanceren. Ze zijn slechts hoger opgeleid. Dat wil zeggen, hoger opgeleid dan de laagopgeleiden. Hoeveel dat voorstelt, mag u per geval zelf invullen.

One clap, two clap, three clap, forty?

By clapping more or less, you can signal to us which stories really stand out.