Voor het derde achtereenvolgende jaar help ik N8, de organisatie van de Museumnacht Amsterdam, met het redigeren van hun programmateksten. Dat betekent samenwerken met tientallen organisaties, het overzien van honderden evenementen, eindeloos veel mailtjes en schema’s in alle kleuren.

Ik werk graag voor deze organisatie vanwege hun doel: kunst en cultuur toegankelijk maken voor een jong publiek. Elk jaar dien ik dat doel een paar weken lang en zie ik hoe moeilijk het is. Er zijn inhoudelijke valkuilen (ken je de doelgroep wel?) en er zijn clichés (de photobooth, reddingsvest sinds 2008). Toch valt valt mij elk jaar een ander, terugkerend probleem op: kunstzinnige taal.

Performatieve reflecties

Veel van de deelnemende instanties zitten nog steeds vast in museaal jargon. Staan mensen in de rij voor een ? Welke moet ik echt zien? En welke wordt dit jaar het best ?

Een jong publiek is maar een deel van de uitdaging. De belangrijkste stap is soms om überhaupt te begrijpen wat een kunstenaar wil. Om antwoord te krijgen op de twee echt relevante vragen bij een promotietekst: wat is het en waarom is het er?

Precies die vraag stelde ik een producent, nadat ik na meerdere lezingen nog steeds niet snapte wat een kunstenaar van plan was. Het antwoord was een diepe zucht: ‘ik weet het óók niet!’ Hoe vertaal je iets waarvan niemand de originele taal spreekt?

Een beeld zegt meer dan 1000 woorden, maar zonder de juiste woorden worden een hoop beelden nog geen 1000 keer gezien.

Constructiefout

Als mensen niet in staat zijn om duidelijk te communiceren wat iets is of waarom het gemaakt wordt, moet je er niet gek van opkijken dat de gemiddelde bezoeker het links laat liggen. Of liever naar een expo gaat met instagramwaardige installaties. Een beeld zegt meer dan 1000 woorden, maar zonder de juiste woorden worden een hoop beelden nog geen 1000 keer gezien. Het is een constructiefout in de culturele machinekamer.

Natuurlijk heeft elk vak recht op zijn eigen jargon. Kunstenaars, politici, ze hoeven niet te praten als in een kinderboek. Maar ze vinden zo veel meer draagvlak als ze helder verwoorden wat ze doen. Natuurlijk zijn er kunstenaars die dat geen zier interesseert. Die verantwoordelijkheid ligt bij musea, theaters en andere instellingen, vanaf het moment dat zij een podium willen bieden. Het is wat ze willen en dus ook goed moeten doen. Vraag door, kom tot de kern en vertaal die naar je publiek.

Kunst kan raar, oubollig, eigenzinnig, of nooit eerder vertoond zijn. Communicatie over kunst moet dat uit de weg gaan. Als die communicatie nou iets wil overnemen van kunst, laat het dan de drang zijn om bestaande patronen te doorbreken.

Get the Medium app

A button that says 'Download on the App Store', and if clicked it will lead you to the iOS App store
A button that says 'Get it on, Google Play', and if clicked it will lead you to the Google Play store