Wat kun je doen tegen nieuwe virussen en ransomware?

Heel eerlijk? Eigenlijk niets. Je kunt de kans dat je ze krijgt zo klein mogelijk maken, maar door je gewoon op internet te begeven kun je ze net zo snel oplopen als je in de herfst buiten op straat verkouden wordt.

TL;DR

  • blijf weg van dubieuze sites
  • negeer meldingen dat er iets mis is met je computer
  • download geen appjes
  • geen usb-sticks en externe schijven van anderen in je computer
  • open nooit bestanden van anderen vanuit e-mail of chat
  • maak tenminste wekelijks automatische externe backups op een schijf en laat deze niet aan je computer hangen
  • voor de ambitieuze thuis-systeembeheerder: download een rescue cd (bijv. van Kaspersky) waarmee je elke maand je computer scant.

Het vervelende van nieuwe virussen -met name ransomware- is dat het heel ingewikkeld is om ze te verwijderen. Soms onmogelijk zonder informatie kwijt te raken. Genezen van een virus is dus heel lastig. Beste is dan ook je hele computer wissen en opnieuw installeren.

Maar, voordat je je nu opsluit in de wc met alleen pen en papier, er zijn dingen die je kunt doen waarmee je dergelijke virussen kunt voorkomen. En die zijn helemaal niet zo ingewikkeld. Maar eerst één van de belangrijkste dingen: informatie.

Hoe raak je geïnfecteerd?

Virussen hebben een voertuig nodig om zich te verspreiden. Er moet een bestand op je computer terecht komen om te kunnen functioneren. Dat bestand kan via een (bewust of onbewust) geïnfecteerde website op je computer terecht komen. Maar ook kan het bestand meeliften met andere bestanden, bijv. downloads van zogenaamd handige programmaatjes om je computer op te schonen, apps om muziek om te zetten, etc. 
Het bestand kan ook via e-mail of chat worden verstuurd. Slimme virussen kunnen de aanwezige e-mail of chat app op de computer gebruiken om zich te verspreiden naar contacten. Zo lijkt het vertrouwd.
Daarnaast kan het virus zich ook verspreiden via een netwerkverbinding of via verwisselbare media zoals usb-sticks en externe schijven die aan meerdere computers worden aangesloten.

Voorkomen

Nu we weten hoe virussen zich verspreiden kunnen we maatregelen nemen. We willen echter wel gewoon kunnen blijven werken, dus we zullen een aantal risico’s moeten nemen. Je computer permanent van het netwerk halen is een zeer goeie actie om de kans op virussen praktisch nul te maken, maar niet echt werkbaar. Aan de andere kant zullen we ook extra handelingen moeten gaan verrichten om de kans op virussen te verkleinen.

Blijf weg van dubieuze sites

Je weet het best wel. Als je op zoek gaat naar software / films / muziek waar je eigenlijk wél voor moet betalen kom je onherroepelijk uit op dubieuze sites. Zelfde met porno. Zodra het iets is dat je graag wilt, maar het is óf niet geheel legaal, óf je zou het niet snel aan je vriend(in) of vrienden laten zien is de kans heel groot dat er virussen op je liggen te wachten. Voor virusmakers uitstekend voertuigen voor verspreiding.

Negeer meldingen dat er iets mis is met je computer

Als je een bericht ziet dat je computer een virus bevat of dat er iets op het punt staat te gebeuren en je moet snel actie ondernemen; negeer dit. Tenzij je heel erg zeker weet dat je antivirus-software hebt en de melding echt vanuit deze software komt. In 90% van de gevallen is dat namelijk niet zo en is dit juist een virus dat wil dat je het download. Als je twijfelt, haal dan die neef / zoon / vriend er bij die heel goed met computers is.

Download geen “handige software”

Je wilt die ringtones op je mobiel. Je wilt dat ene Youtube videootje downloaden. Je wilt gemakkelijk al je contacten van je ene naar je andere account. Je computer is heel traag en je wordt gek en je wilt ‘m opschonen. Voor al deze “problemen” bestaan handige appjes. Maar, doe het niet. Er zitten absoluut goeie apps tussen van oprechte appbouwers. Maar zelfde als hierboven, je wilt het graag, dus je neemt meer risico. Dus, wederom een prima voertuig voor virussen en dus zullen virusbouwers deze apps besmetten, of zelf apps bouwen die pretenderen je te helpen.

Doe geen externe media in je computer

Dit is heel simpel. Vertrouw geen enkele schijf of usb stick behalve die van jezelf. Zelfs niet die van je beste vrienden. Zij kunnen ook onwetend besmet zijn. Als je toch iets nodig hebt van die stick, check ‘m dan eerst op een aparte computer waar antivirus-software op is geïnstalleerd die externe media kan checken (installeer hiervoor een aparte computer die alleen tijdens een dagelijkse update op het netwerk wordt aangesloten). Omslachtig? Zeker. Maar denk aan de mogelijke gevolgen. Stel dat jij je klant infecteert met ransomware? Of een leverancier jou hele bedrijf?

Open geen bestanden die je via e-mail of chat ontvangt

Dit is feitelijk dezelfde situatie als hierboven. Een bekende die jou iets stuurt hoeft dit zelf niet gedaan te hebben. Virusbouwers zijn slim. Ze schrijven prachtige berichtjes bij het bestand, waardoor jij denkt dat het van je contact afkomstig is. Zelfde actie als hierboven. Niet openen. Toch nodig? Dan eerst op die antivirus computer.

Laat je externe backup niet aan je computer hangen

Ik ga er vanuit dat je een externe schijf hebt voor backups. Niet? Dan neem je echt een gigantisch risico. Stel je even voor wat je zou doen als alles op je computer ineens weg zou zijn. Als in; weg weg. Nooit meer terug weg. Als je die schijf aan je computer laat hangen kan het virus zodra die is genesteld heel makkelijk ook de backups infecteren. Gevolg is dat jij niet meer terug kunt naar een schone computer.
Als je computer is geïnfecteerd met bijv. ransomware en je bestanden zijn allemaal gegijzeld is het van groot belang dat je een recente backup hebt. Het enige dat namelijk werkt om ransomware te verwijderen is je computer wissen, opnieuw installeren en de backups terug zetten. 
Dus, maak er een vast moment van. Elke maandag om 17:00 hang je die schijf er aan, laat je de backup draaien en haalt ‘m er meteen weer vanaf als ie klaar is.