Eldar í eyðimörkinni

Ketill Sigurjónsson
Oct 15 · 3 min read

Fyrir margt löngu söfnuðust upp um­fangs­mikil og þykk líf­ræn set­lög á svæði þar sem nú liggja sand­auðnir Saudi Arabíu. Á næstu tug­milljón­um ára, þeg­ar Hima­laya­fjöll­in fóru að rísa og fyrstu aparn­ir að spranga um jörð­ina, um­mynd­uð­ust þessi nið­ur­gröfnu set­lög smám sam­an í fljót­andi olíu. Enn liðu milljón­ir ára og til varð mann­apinn og loks hinn viti borni maður. Sem eftir nokkra íhug­un átt­aði sig á því að þessi um­ræddi ólyst­ugi dökki vökvi gat nýst sem afar öfl­ugt elds­neyti. Og the rest is history!

Stærsta olíusvæði heimsins, Ghawar í Saudi Arabíu, var upp­götvað árið 1948. Olíu­fram­leiðsl­an hófst nokkrum ár­um síð­ar og alla tíð síð­an hefur Ghawar ver­ið mik­il­væg­asta olíu­lind ver­ald­ar, enda skil­aði hún lengi vel um helm­ingnum af allri olíu­fram­leiðslu Saudi Arabíu. Eftir að Sád­arn­ir yfir­tóku fram­leiðsl­una úr hönd­um banda­rísku ólíu­fyrir­tækj­anna á átt­unda ára­tug lið­inn­ar ald­ar, hef­ur Ghawar ver­ið lang mikil­væg­asta upp­sprett­an að ofsa­leg­um olíu­auði yfir­stétt­ar lands­ins.

Mynd frá árdögum olíuleitar í Saudi Arabíu.

Mikil leynd hvílir um alla töl­fræði um olí­una í Ghawar, en til þessa hafa lík­lega ver­ið sótt­ar þang­að um 65 milljarð­ar tunna af olíu. Mögu­lega á eft­ir að sækja þang­að ann­að eins magn, þ.a. Ghawar skili á end­an­um um 130 milljörð­um tunna af olíu. Um þetta er þó veru­leg óvissa og hafa sum­ir spáð því að fram­leiðsl­unni í Ghawar eigi eft­ir að hnigna hratt á næstu árum. Til sam­an­burðar má nefna að öll olíu­fram­leiðsl­an á öllu norska land­grunn­inu til þessa nem­ur nálægt 25 milljörð­um tunna.

Eldarnir eftir árásina á Ghawar,

Þetta umtalaða olíu­svæði í Saudi Arabíu er ekki að­eins mik­il­væg­asta tekju­lind lands­ins, held­ur afar þýð­ing­ar­miki­ð fyrir efna­hags­líf heims­ins alls og verð­ur það senni­lega lengi enn. Og ein­mitt þess vegna fór um marga þegar dróna­árás var gerð á vinnslu­stöðvar í Ghawar nú um liðna helgi og stór hluti fram­leiðsl­unn­ar stöðv­að­ist eða a.m.k. varð fyrir skakka­föllum.

Samhliða því að geng­ið hefur á olí­una í Ghawar hafa Sád­arn­ir ráð­ist í fleiri um­fangs­mikil ólíu­verk­efni. Eitt það allra stærsta er ein­mitt í ná­grenni Ghawar og nefn­ist það Khurais. Einn­ig þar var gerð dróna­árás um helg­ina, sem mun þó hafa vald­ið litlu tjóni og ekki stór­vægi­leg­um trufl­un­um á vinnsl­unni. Rétt eins og Ghawar er Khur­ais mik­il­vægt svæði fyrir efna­hags­líf ver­ald­ar­inn­ar. Því Khurais er ein af stærstu risa­lind­um heims­ins með um 20 milljarða tunna af vinn­an­legri olíu.

Frá Ghawar og Khurais kem­ur um 50% af allri olíu­vinnslu Sádanna og þessi tvö svæði skila um 5% af allri olíu­vinnslu í heim­in­um. Það mun­ar um minna og ekk­ert annað en stór­kost­legt áfall fyrir efna­hags­líf heims­ins ef öll þessi olía hverf­ur af mark­aðnum í lengri tíma. Enda er líkl­ega hvergi jafn um­fangs­mikil öryggis­gæsla um neinn atvinnu­rekstur í heim­in­um. Það er blaut­ur draum­ur hryðju­verka­manna að skaða rekst­ur af þessu tagi og ekk­ert nýtt að reynt sé að ráð­ast á svæðið.

Einmitt vegna þeirrar stað­reyndar að þessi vinnslu­svæði standa sí­fellt frammi fyrir hryðju­verka­ógn, hafa Sád­arn­ir kom­ið sér upp veru­leg­um vara­birgð­um af olíu til að mæta mögu­legum og skyndi­leg­um áföll­um af þessu tagi. Þar að auki hafa þeir mögu­leika til að auka fram­leiðslu á öðrum vinnslu­svæð­um sínum án mikils fyrir­vara. Tímabundin vandræði við Ghawar eru því ekki endilega ávísun á olíuskort.

Miðað við þróun olíuverðs síðasta sólar­hring­inn virð­ist sem flest­ir sem höndla með olíu geri ráð fyrir að Sád­arn­ir kippi vinnsl­unni í lið­inn nokk­uð fljótt og örugg­lega. Sem er eins gott, því trygg­ur að­gang­ur að gnægð olíu­afurða er einn allra mikil­væg­asti drif­kraft­ur efna­hags­lífsins víð­ast hvar um heim­inn. Um leið átta von­andi æ fleiri sig á því, að afar mikil­vægt er að við drög­um úr ægi­valdi olí­unnar og vinn­um að metn­aði að því að auka hlut­fall end­ur­nýj­an­legrar orku!

Greinin birtist fyrst á viðskiptavef Morgunblaðsins 18. september 2019. Greinina má einnig sjá á bloggvef Morgunblaðsins.

Ketill Sigurjónsson

Written by

Hér birtast hugleiðingar um hin ýmsu málefni; einkum um orkumál. Höfundur er 2ja barna faðir, bjartsýnn um góða framtíð mannkyns með vísindin að leiðarljósi.

Welcome to a place where words matter. On Medium, smart voices and original ideas take center stage - with no ads in sight. Watch
Follow all the topics you care about, and we’ll deliver the best stories for you to your homepage and inbox. Explore
Get unlimited access to the best stories on Medium — and support writers while you’re at it. Just $5/month. Upgrade