Kullanılabilirlik Üzerine Farklı Tasarım Yaklaşımları: İnsan Merkezli Tasarım, Kullanıcı Merkezli Tasarım ve Empatik Tasarım

Image for post
Image for post
Görsel: The Steward’s Journey

İnsan merkezli tasarım (Human-centered design)

İnsan merkezli tasarım, insan faktörünü, tasarımın farklı aşamalarında diğer hedeflere göre daha yüksek bir önceliğe yerleştiren süreç olarak tanımlanabilir (Elmansy, 2017). Bu süreçte, tasarımcının sadece mevcut problemlerin çözümünü analiz etmesi ve ortaya çıkarması değil, aynı zamanda gerçek dünyada planlanan hedeflere ulaşmak için tasarlanan ürünleri veya hizmeti test etmesi ve doğrulaması gerekir. Brunel Üniversitesi, İnsan Merkezli Tasarım Enstitüsü’nden Joseph Giacomin’a ait bir araştırma makalesinde, ISO 9241–210 insan merkezi tasarım sürecinin altı özelliğini aşağıdaki şekilde tanımlanır:

  • Disiplinlerarası yetenek ve bakış açılarını benimsemek,
  • Kullanıcıları, görevleri ve ortamları net bir şekilde anlama,
  • Kullanıcı merkezli, değerlendirme odaklı tasarım,
  • Genel tüketici deneyimini göz önünde bulundurmak,
  • Tüketiciyi tasarım ve üretim sürecine dahil…


Kullanıcı Deneyimi Kavramı ve Arayüz İle İlişkisi

Kullanıcı deneyimi, sektör temsilcileri ve araştırmacılar tarafından birçok farklı anlamlarda kullanılmış, farklı açılardan tanımlanmıştır.

Image for post
Image for post
“Kullanıcı deneyimi içermeyen bir arayüz tasarımı beyin olmadan sahip olunan bir güzellik gibidir. Asla yeterli olmaz.” Ioana Adriana Teleanu, Uxgoodies

Alben, (1996) kullanıcı deneyimini, insan ve insanla etkileşime giren etkileşimli ürünler için ürünü nasıl kullandıklarının tüm yönleri: ellerinde hissetme şekli, nasıl çalıştığı, nasıl kullandıkları, nasıl hissettikleri, amaçlarını ne kadar iyi kullandıkları ve ne kadar iyi bir şekilde uyguladıkları bütün içerik olarak tanımlar. Bu tanımlamaya benzer bir tanım ‘son kullanıcının şirketin hizmetleri veya ürünleri ile olan etkileşiminin tüm yönleri’ olarak Nielsen ve Norman (2014) tarafından yapılmıştır.

Image for post
Image for post
Photo by Alvaro Reyes on Unsplash

Uluslararası Kullanıcı Deneyimi Profesyonelleri Vakfı (UXPA) tarafından bir ürünle, hizmetle veya olayla, tüm duyularımızla, zaman içinde ve hem fiziksel hem de bilişsel düzeylerde etkileşim hissi, kullanıcının bir ürünle etkileşiminin her yönü, kullanıcının algılarını oluşturan hizmet ya da şirket olarak tanımlanır. (UXPA) Ek olarak Fadel, (2014) kullanıcı deneyimini, kullanıcının yatkınlık, beklenti, ihtiyaçlar, motivasyonlar, mizah gibi duygusal durumlarının bir sonucu olarak tanımlamıştır. …


Kullanıcı Kavramı ve Kullanıcı Grupları

Bir ürünü veya hizmeti deneyimlemek, deneyimi yaşayan insanları kullanıcıya dönüştürür. Aynı veya benzer gereksinimleri, farklılıkları olan kullanıcılar farklı kullanıcı gruplarını oluşturur. Bu farklılıklar yaş, cinsiyet gibi özelliklerden olabileceği gibi gelir durumu, öğrenim durumu, evli, bekar veya çocuklu olma, genç, her türlü bedensel veya zihinsel engele sahip olmak gibi özelliklerden de olabilir.

Image for post
Image for post
Görsel: Freepik

Kullanıcı gruplarının ihtiyaç ve talepleri kullanıcı testleriyle belirlenmeye çalışılır. Kullanıcılardan elde edilen veriler, kullanılabilir ürünler geliştirmek amacıyla kullanılarak kullanıcı ihtiyaçları anlaşılmaya çalışılır.
Farklı gereksinimlere sahip kullanıcıların ortak eğilimleri kullanıcı gruplarını oluşturmaktadır. Özelde kullanıcı, genelde kullanıcı grupları düşünülerek ürün veya hizmet geliştirme sürecinde kullanılabilirliği artırmak amaçlanmaktadır. Tanımlanmış bir hedef kullanıcı grubu için eğlenceli ve kullanılabilir bir deneyim tasarlamak mümkündür (Harley, 2015).

Image for post
Image for post
Pull Down To Refresh by Ramotion

Kullanıcı profilini tanımak, arayüzü tasarlama ve geliştirme sürecini doğrudan etkileyen önemli bir unsurdur. Kullanıcıların deneyimleri, demografik özellikleri, özel ihtiyaçları, becerileri ve gereksinimleri web sitesi, mobil uygulama ve bunları oluşturan bağımsız sayfaların kullanıcı arayüzlerini tasarlama sürecinde etkilidir. …

K Soner Kaya

Get the Medium app

A button that says 'Download on the App Store', and if clicked it will lead you to the iOS App store
A button that says 'Get it on, Google Play', and if clicked it will lead you to the Google Play store