Opvangcentrum Leopoldsburg opent deuren voor buitenstaanders

‘Mét vluchtelingen praten, en niet over’

Het asielcentrum van Leopoldsburg zal op 31 oktober volledig verdwenen zijn (©LG)

In het noodopvangcentrum van Leopoldsburg gaf het Rode Kruis op donderdag 29 september de kans aan buitenstaanders om de leefwereld van vluchtelingen binnen te stappen. Het initiatief werd genomen door Bond Zonder Naam en kadert in de week van verbondenheid. Naast een rondleiding door de leefwereld van de bewoners, was er de kans om met enkele van hen in dialoog te treden. Een gouden kans om te praten mét vluchtelingen, en niet over.

Eén voor één komen ze binnengewandeld en scannen ze hun bewonerspasje aan het onthaal. Een glimlach op het gezicht. Niet gemakkelijk gezien de situatie waarin ze zich bevinden. Op 31 oktober sluit het noodopvangcentrum van Leopoldsburg. Het heeft er ongeveer één jaar gestaan. De uitstroom is dan ook volop bezig. Waar het centrum een capaciteit van 500 heeft, leven er nu nog zo’n 145 vluchtelingen. In totaal zijn er 746 bewoners geweest. ‘In het begin kwamen er alleen al bij ons in Leopoldsburg elke dag bussen met 50 personen aan. Op een bepaald moment konden beddenfabrikanten in België zelfs niet meer volgen met produceren. De nood aan goederen was dus zeker toen erg hoog. Je kunt je voorstellen dat het een hectische periode was voor ons’, zijn medewerkers van het centrum het eens.

Door te zeggen dat het echter ook hectisch is voor de bewoners, trap je een open deur in. Een deel van de 746 blijft definitief in België, een deel voorlopig, een minder groot gedeelte moet door het Dublin verdrag terug naar het land waar ze voor het eerst getraceerd werden en een klein gedeelte wordt geweigerd. Opvallend: er is ook nog een grote groep onder de 700 asielzoekers die nog van niks afweten. Zij moeten nog één van de twee interviews bij de dienst Vreemdelingenzaken afleggen alvorens hun verdict te horen. Wat wel vastligt, heel wat asielzoekers verhuizen van het ene naar het andere asielcentrum. Ook bewoners van Moorslede maken zich klaar voor een nieuw centrum waarna de opvangplaats van Leopoldsburg volledig sluit op 31 oktober. Alle units worden opgeruimd. Wel positief en zelfs historisch is dat er het afgelopen jaar geen enkele vluchteling geweigerd is moeten worden in België. Iedereen heeft een plaats gekregen, al was dit uiteraard soms geïmproviseerd.

Zakgeld

Leven in een asielcentrum is allesbehalve gemakkelijk. Met vier op één kamer, waaronder vaak twee koppels die elkaar niet kennen, of het feit dat wie minder dan 4 maanden in België verblijft, niet mag werken. Ook zijn er de menings-en cultuurverschillen en de financiële toestand voor een vluchteling. Een moeilijke opdracht voor de begeleiders van het Rode Kruis. Toch slaagden ze erin.

Naast de basisbehoeften als eten en verblijf, krijgen bewoners ook de kans deel te nemen aan activiteiten en worden ze zoveel mogelijk ingeschakeld te helpen in het centrum. Zo was er iemand met een universitair diploma Frans die lessen gaf aan andere bewoners. Ook stimuleren de begeleiders deelname aan lessen Nederlands, helpen ze kinderen met het vinden van een school en is er zelfs een soort kapsalon waarin enkele bewoners gratis de haren knippen van andere.

Dankzij onder andere een eigen geïmproviseerd kapsalon worden bewoners gestimuleerd bezig te zijn.

Wat het financiële aspect betreft, krijgen de asielzoekers wekelijks zakgeld. Volwassenen en schoolgaande kinderen boven de 12 jaar krijgen 7,40 euro per week en kinderen onder 12 jaar en niet schoolgaande kinderen krijgen 4,50 euro per week. Die bedragen zijn wettelijk vastgelegd. Wie meehelpt in het klussensysteem van het centrum kan een extra centje bijverdienen. Tot slot zijn er samenwerkingen met winkels zoals ‘t Kapstokske waar iedereen kleren kan binnenbrengen zodat de bewoners ze kunnen kopen voor spotprijzen. Het allerbelangrijkste is echter misschien nog het in gesprek treden met de asielzoekers. Hoewel de begeleiders afgesproken hebben een gezonde, maar niet te gemoedelijke band met de bewoners te hebben, staan ze altijd klaar voor een gesprek. Ook bij psychische problemen proberen de begeleiders te helpen, en wordt de persoon in kwestie eventueel doorgestuurd naar psychologische hulp.

Talenten

Naast sportactiviteiten, stimuleren de begeleiders de beoefening van sporten bij een vereniging. Sport blijkt namelijk wel populair te zijn onder de bewoners. Zo werd een voormalige Leopoldburgse asielzoeker Limburgs kampioen karate en is een huidige bewoner een uitstekend danser. Om lid te worden van een sportvereniging is er echter geld nodig. Ook hier heeft het centrum een beperkt budget van de overheid voor gekregen.

Danser Abdul Hakim Ghafuri laat enkele van zijn dansmoves zien aan de bezoekers van het centrum. (foto LG)

Financiering

Wat enkele bezoekers zich hardop afvragen, is wie dat er alles betaald. De activiteiten, de externe cateraar die het eten verzorgt, de elektriciteit, sanitair, internet, … Het Rode Kruis werkt voor de opvang van vluchtelingen in opdracht van de overheid. Zo is er telkens een terugbetaling voor de geleverde kosten aan het Rode Kruis. Hier staat wel een plafondbedrag op. De hulporganisatie krijgt 40 euro per dag per opvangplaats, uitgezonderd medische kosten. Ook zijn er enkele privéfirma’s zoals Refugee-Assist die geholpen hebben bij het helpen betalen van de basisbehoeften voor asielzoekers.

Negatieve reacties

De vluchtelingencrisis lokte echter in België ook een storm aan negatieve reacties uit. Heel wat mensen voelden zich bedreigd door nieuwe ‘vreemde’ bewoners. Gitta Weytjens, aangesteld als integratiemedewerker, vertelt echter net positieve reacties te krijgen van de buurt. ‘Er zijn mensen die vinden dat het nu op deze plek net veiliger is dan ervoor, toen deze plaats beschouwd werd als de plaats voor heel wat ouders om hun kinderen te leren rijden en het gebouw werd ook al gebruikt als jeugdcentrum.’

Het Rode Kruis vindt het dan ook belangrijk in dialoog te treden met de bevolking en goede informatie te geven aan de omwonenden. Verder heeft de organisatie dan ook stappen ondernomen om de veiligheid te garanderen. Zo komt er een drietal keer per week een wijkagent langs in het centrum om te kijken of alles rustig verloopt. Ook bestaat het team van het Rode Kruis uit voldoende leden en vrijwilligers. Zo zijn er elke nacht 4 medewerkers permanent aanwezig. Verder ligt er een gezamenlijke ruimte van medewerkers van het Rode Kruis centraal gelegen op het centrum om zo alles in de gaten te houden. Bij vechtpartijen volgen sancties. Hier zijn verschillende gradaties in. Eerst wordt er in gesprek gegaan en nog eens herhaald dat het vertoonde gedrag niet door de beugel kan. Vervolgens kan er een schriftelijke verwittiging gegeven worden en wordt er opnieuw in gesprek getreden. Bij meerdere herhalingen van agressief gedrag kan de persoon getransfereerd worden naar een ander centrum en wordt hij zo uit zijn bekende omgeving gehaald of kan hij zelfs tijdelijk uitgesloten worden van opvang in België. Al zijn waarschuwingen meestal voldoende volgens de begeleiders. Ze vertellen dat conflicten dan ook meestal ontstaan als je te maken hebt met een te groot percentage bewoners bestaande uit te weinig bevolkingsgroepen. De kans op ruzie is groter als er 2 bevolkingsgroepen zijn dan als er tussen de 30 en 35 nationaliteiten verblijven.

Samen Inburgeren

Naast sessies in asielcentra, werd er ook al het project Samen Inburgeren gelanceerd. Het initiatief wordt beheerd door het Europees Sociaal Fonds en krijgt steun van Inburgering Vlaanderen. Dit project gaat uit van inburgeringscoaching. Het opzet is om vrijwilligers en inburgeraars in duo’s minstens een half jaar samen te laten optrekken. Zo komen ze om de twee weken samen, helpen ze elkaar en wisselen ze ervaringen uit. Er is een lage instapdrempel. Zo is er geen training nodig voor de vrijwilligers.

De Bond Zonder Naam is ook hierin actief. Zo begeleidt ze zelf zo’n 50 duo’s in Antwerpen en is er een samenwerking met 4 bedrijven (Durabrik, Boss Paints, Schoenen Torfs en Mathieu Gijbels). Doel hiervan: een koppeling vinden tussen werknemers van hier en nieuwkomers om zo de integratiekansen te verhogen.

Naast dit project, lopen er uiteraard nog allerlei andere initiatieven om, na dit bewogen jaar, in dialoog te treden met nieuwkomers en migranten om eenzaamheid te verminderen, ze te helpen integreren en ervaringen uit te wisselen. Het ideale moment om de situatie waarin we ons bevinden eens positief te benaderen. De week van verbondenheid loopt nog tot en met 9 oktober. Zoals de Bond Zonder Naam het mooi verwoordt: ‘praat eens mét vluchtelingen, niet over!’

Niet alleen het asielcentrum van Leopoldsburg werd opengesteld voor bezoekers, ook Antwerpen, Gent en Poelkapelle deden mee. (© L. Gavriilakis)

LA