Early-stage rounds — Where have you been (Part 2)

Ở tình huống đặt ra trong bài trước, chúng ta thấy CEO có đề cập muốn đẩy tốc độ tăng trưởng doanh thu (revenue growth) lên 2x hàng quý, và khi giữ được tốc độ này thì việc raise fund với valuation gấp 4–5 lần là điều không khó. Thực vậy, điều này đã được kiểm chứng qua hầu hết các case thành công ở Silicon Valley, và từ lâu, cụm từ “Bootstrap first, raise money later” đã trở thành lời khuyên cửa miệng của các CEO “kỳ lân” dành cho những startup non trẻ. Tuệ Lâm cho rằng đây là một trong số những lời khuyên giá trị và đúng đắn nhất mà startup nào cũng nên cân nhắc khi gọi vốn.
Bootstrap là gì? Là start business và đẩy nhanh tốc độ scale của mình bằng chính nguồn lực nội tại nhằm tạo nền vững chắc và tránh tối đa việc pha loãng cổ phần ở những vòng sau. Để tìm hiểu thêm những unicorn bootstrap ấn tượng, mọi người có thể tham khảo bài viết trong link sau: https://www.sramanamitra.com/2015/02/18/bootstrap-first-raise-money-later/
Vậy làm thế nào để bootstrap?
Cách tốt nhất và phổ biến nhất là push doanh thu, nếu không đẩy được theo quý thì theo half, hoặc tối thiểu là theo năm. Với những business làm app thì tập trung đẩy số lượng user trước, tốc độ tăng trưởng nên tính bằng tháng, quý.
Thực ra lúc đầu phần lớn sẽ nghĩ bootstrap để gọi vốn dễ dàng hơn, nhưng một khi bootstrap được bạn sẽ thấy mình không quá cần đến funding nữa, nếu có phần lớn là để scale ở quy mô rộng hơn nhiều, hoặc chuẩn bị cho đợt bootstrap thật quan trọng tiếp theo, mà mục tiêu sau cùng là IPO.
Là founder/CEO, dù nói ra hay không, ai cũng biết bạn đều quan tâm đến việc sau cùng mình giữ được bao nhiêu % khi công ty đi đến nấc thang cao nhất: IPO. Tuệ Lâm sẽ đưa cho mọi người một vài con số sau đây để tự đối chiếu với situation hiện tại, xem mình làm đủ tốt hay chưa, và liệu mình đi được xa hay không. Vị CEO của Unicorn giữ được % shares lớn nhất hiện tại là Mark Zuckerberg với 26% cổ phần sau 5 lần gọi vốn (Lâm sẽ cung cấp thông tin đầy đủ ngay sau đây), kế tiếp là Jeff Bezos và vợ (cứ tính là 1) với 16% sau 3 lầ gọi vốn (Amazon IPO ngay sau series A), đa số CEO của những unicorn còn lại giữ được trong khoảng 10–12%, đó đã được xem như thành công vang dội vì sở hữu 10% của công ty 10 tỷ đô trở lên bạn cũng trở thành tỷ phú rồi. Tuy vậy đi được đến quãng đường ấy, hầu hết họ đều phải “bootstrap first”, số lần gọi vốn từ lúc bắt đầu đến khi IPO không quá 6 lần (tất cả các round), những round lớn chỉ để mất tối đa 20% (series A, B, C).
Dù mỗi startup và mỗi lĩnh vực sẽ có những đặc trưng khác nhau, nhưng Lâm tin rằng công thức để giữ một cap table healthy thì không khác nhau là bao. Bên cạnh việc bị pha loãng mỗi vòng, bạn còn phải tính đến ESOP và share cho những thành viên founding team khác, Lâm có thể gợi ý benchmark về % share bạn nên giữ vững cho từng vòng, với vai trò là Founder — CEO như sau:
- Sau vòng seed: 65%
- Pre-series A (nếu có): 58%
- Series A: 45%
- Series B: 35%
- Bất kỳ bridge round nào trước series tiếp theo: không để dilute quá 10%
Thực ra đi được đến đây bạn đã khá thành công rồi, con đường đến IPO không còn xa nữa, lý tưởng nhất là IPO ngay sau series B, hoặc C, những startup gọi tiếp series D, E,v..v đa phần Founder sẽ không giữ được lượng cổ phần quá 10%, giá trị của khoản đó có lẽ không đáng nói bằng việc nắm quyền điều hành công ty. Môt khi % share của bạn trước IPO không nổi 15% thì hãy chuẩn bị cho tình huống mình bị kick out bất cứ lúc nào. Nếu bạn cảm thấy thoải mái với điều đó thì okay, bạn muốn pha loãng bao nhiêu cũng được.
Dưới đây Tuệ Lâm lấy ví dụ về case của Facebook để mọi người hình dung rõ hơn:
Cách Mark Zuckerberg giữ vững được 26% equity tại Facebook
- 2004: Facebook khởi đầu với vốn từ bạn bè, gia đình của Mark
- 9/2004: Facebook đã có revenue và traction. Đây cũng là lúc Peter Thiel đầu tư của Facebook với $500k cho 10% equity, gấp 20 lần mức giá tại các startup khác vào thời điểm đó ($25k cho 10% equity). Đây chính là lý do cap table của Facebook được giữ ở trạng thái lành mạnh ngay từ đầu
Sau đó, Facebook giữ vững phong độ của mình ở các vòng follow-on
- Tháng 9 năm 2004: $500k seed, với valuation $5M
- Tháng 5 năm 2005: $12.7M Series A, với valuation $100M, Revenue Run Rate $6M
- Tháng 5 năm 2006: $27.5M Series B, với valuation $525M. Facebook trở thành chủ đề bàn tán khắp nơi, Mark được tung hô như Bill Gates thế hệ mới. Các VCs thậm chí còn nài nỉ để có thể vào Facebook.
- Tháng 10 năm 2007: $240M Series C, với valuation $15B, Revenue Run Rate $150M.

Yahoo! đã từng ngỏ ý muốn mua lại Facebook vào tháng 7 năm 2006 với mức giá $1B, khi Facebook mới được 2 tuổi và mới close series B cùng valuation $525M. Các nhà đầu tư đều muốn bán, nhưng Mark thì không. Mark đã thắng, vì anh ta vẫn giữ vững ownership, có quyền quyết định cao nhất.
Hai bài học từ Mark Zuckerberg và Facebook
- Đừng gọi quá nhiều tiền quá sớm. Việc này có thể là nước đi làm hỏng cap table một lần và mãi mãi, khó mà phục hồi được.
- Tập trung đẩy doanh thu khi gọi vốn các vòng tiếp để giảm độ pha loãng. Vấn đề “ownership” rất quan trọng, phải giữ vững quyền quyết định của mình ít nhất trước IPO. Nếu tham gia các chương trình accelerator, hãy chọn các bên không đòi hỏi equity (nếu có thể), nếu muốn equity, phải bỏ tiền.
Nội dung blog hôm nay sẽ dừng ở đây, chủ để của chuỗi blog tiếp theo sẽ là những vấn đề rất trọng tâm và cực kỳ cần thiết: Term sheet và “corporate matters”: bạn cần hiểu và deal như thế nào với từng term trong term sheet, những việc cần clean up khi tiến hành làm việc với VCs…
Cảm ơn mọi người đã dành thời gian đọc bài của Tuệ Lâm.
About Nextrans:
Nextrans là một đơn vị tư vấn tài chính và đầu tư khởi nghiệp với mục tiêu hỗ trợ phát triển các startup thực hiện được tầm nhìn của mình tại thị trường Hàn Quốc, Việt Nam và Mỹ trong suốt 15 năm qua. Tính đến thời điểm hiện tại, Nextrans đã hộ trợ 50+ công ty kêu gọi thành công $400M từ những quỹ như Bon Angels, Access Ventures, Futureplay, GSShop, KB Investment, LineVentures and Naver,…
Nextrans đã có mặt tại thị trường Việt Nam từ 2014, và đã đầu tư vào 10 startups sau khi review 600 startups. Một số cái tên trong portfolio của Nextrans là Leflair, Ecotruck, Base, Ecomobi,…

Get in touch with us:
