Bitcoin sẽ chết nếu không có… (Phần 1)

Luce Wayne
Nov 6 · 7 min read

Trong bài viết trước tôi đã đưa ra mối tương quan giữa tính ẩn danh của tiền mặt và Bitcoin, thứ còn thiếu để giúp nó có thể trở thành tiền tệ toàn cầu. Phần 2 này chúng ta cùng đi sâu vào một trong những đặc tính quan trọng của tiền tệ có liên quan đến tính ẩn danh mà Bitcoin còn thiếu.

Những đặc tính cơ bản của tiền tệ.

  • Phương tiện trao đổi (medium of exchange): là thuộc tính của tiền làm cho mọi người sẵn sàng chấp nhận nó trong quá trình trao đổi hàng hóa và dịch vụ.
  • Đơn vị tính toán (unit of account) là thuộc tính hay chức năng của tiền cho phép mọi người sử dụng nó để tính toán và ghi chép giá trị của hàng hóa, dịch vụ, tài sản và các giao dịch tài chính. Đơn vị tính toán có thể mang hình thức một vật cụ thể, ví dụ những đồng tiền do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam phát hành, hoặc một tài sản vô hình nằm trong sổ sách kế toán.
  • Dễ đang cầm, xách, mang theo được (Portable) Đây là đặc tính giúp loài người chuyển từ thanh toán bằng vàng bạc, kim loại hiếm sang tiền giấy do việc vận chuyển và chuyển tiền tiện lợi và dễ dàng hơn.
  • Tính bền (Durable) Vàng, bạc, kim loại hiếm đều có tính bền và giữ được đặc tính vật lý cao trong mọi điều kiện về thời gian. Tiền giấy do chính phủ phát hành cũng có tính bền khó rách, dẻo dai hơn những không thể giữ được lâu theo thời gian.
  • Tính chia nhỏ được (Divisible) Vàng, bạc, kim loại, và tiền giấy đều có thể chia nhỏ thành các đơn vị bé hơn để thanh toán cho các giao dịch phù hợp.
  • Lưu trữ giá trị (Store of Value) Vàng bạc đều có khả năng lưu trữ giá trị trong suốt toàn bộ lịch sử loài người do giá trị nội tại của nó (hiếm, lấp lánh làm trang sức, bền dẻo, tốn năng lượng sức lao động và vật chất để khai thác). Đây là đặc tính mà tiền giấy không có khi nguồn cung là vô hạn, dễ dàng được in ra và không được bảo trợ bởi bất kỳ thứ gì ngoài niềm tin.
  • Thay thế được cho nhau hay còn được gọi là tính linh hoạt (Fungible) là khả năng của một hàng hóa hoặc tài sản (vàng bạc, tiền giấy…) được hoán đổi với các hàng hóa hoặc tài sản riêng lẻ khác cùng loại. Các tài sản có thể thay thế được cho nhau và đơn giản hóa các quá trình trao đổi và trao đổi, tính fungibility có nghĩa là giá trị tương đương giữa các tài sản cùng loại.

Đó là 7 đặc tính cơ bản nhất của bất kỳ loại tiền tệ nào cần phải có để được đưa vào lưu thông. Chúng ta đang thấy Fiat money (tiền giấy của chính phủ) đang mất dần giá trị do mất đặc tính Lưu trữ giá trị của tiền tệ kể từ khi bị bãi bỏ bản vị vàng vào năm 1971. Chúng ta đang tiến đến một giải pháp mới đó chính là Cryptocurrency và đại diện đó chính là Bitcoin.

Nhưng…

Điều mà Bitcoin không làm được như USD đó chính là khả năng dùng để hít Cocain.

Bạn tin được điều đó không?

Hình ảnh chỉ mang tính minh họa.

Ở đây chúng ta đều muốn hướng tới khả năng Bitcoin đủ mạnh và đủ điều kiện được công nhận trở thành tiền tệ trong tương lai. Khi mà các chính phủ và các tổ chức tài chính công nhận và đưa nó vào khuôn khổ pháp lý để quản lý. Điều gì xảy ra đối với các địa chỉ ví có liên quan đến các giao dịch bất hợp pháp trước đó và cả sau này như trộm hack Bitcoin trên các sàn (Mt.Gox, Binance…) các địa chỉ liên quan đến các giao dịch ma túy trên Silk Road mà FBI đã đánh sập và lưu trữ lại thông tin.
Tất cả các địa chỉ liên quan đến hoạt động bất hợp pháp (thông tin về balance, transaction…) đều được track và theo dõi được.

Điều gì xảy ra khi sau này Bitcoin tại các ví đó không được chấp nhận do dính líu đến các hoạt động tội phạm. Khi đã vào khuôn khổ pháp lý thì các tổ chức tài chính, các công ty và ngay đến cá nhân đều không muốn mình dính đến tiền bẩn.

Điều đó dẫn tới khả năng Bitcoin bị mất đi tính linh hoạt hay thay thế (Fungible) của tiền tệ.

Hãy cùng đào sâu hơn về đặc tính quan trọng này.

Một ví dụ để bạn có thể dễ hiểu về tính thay thế của tiền tệ.
VD bạn có tờ 500K VDN và đem đến cửa hàng thanh toán, người bán hàng cầm tờ tiền và soi số Seri, họ thấy có số 49 hay 53 hay số gì đó trên tờ tiền họ cho là đen, hay không thích. Họ không chấp nhận tờ tiền của bạn. Điều đó là không thể vì đó là bất hợp pháp, người bán hàng buộc phải chấp nhận tờ tiền của bạn. Họ không thể nói với bạn rằng họ không thích số seri trên đó nên không chấp nhận, hay chấp nhận nhưng bạn chỉ mua được món hàng trị giá còn 450K hay 400K.

Thêm một VD khác. Các bạn đều biết tất cả các quốc gia đều cấm các giao dịch có liên quan tới ma túy hay tội phạm. Một ngày nào đó bạn mở cửa hàng bán tạp hóa, giả sử bạn có một chiếc máy kiểm tra tiền giấy, khách hàng đến mua và thanh toán tiền. Cỗ máy phát hiện ra tờ tiền 100 USD có dính Coca-in do ai đó cuốn để hít “bột mỳ” trước đó.
Bạn sẽ chấp nhận nó? hay bạn báo chính phủ, hay bạn chấp nhận nhưng giá trị của nó không còn là 100 USD nữa mà chỉ còn 90 USD?

Điều này là không xảy ra trong thực tế, vì chúng ta không có cỗ máy đó, và nếu có chúng ta sẽ vẫn chấp nhận với 100% giá trị của nó do tính riêng tư của tiền mặt, không ai biết được giao dịch trước đó của đồng tiền đó liên quan đến thứ gì. Tờ 100 USD sẽ vẫn có giá trị thay thế và ngang với hàng nghìn tờ 100 USD khác. Tờ 1 USD có giá trị ngang 1 USD khi tính riêng tư của nó được đảm bảo. Đó chính là tính linh hoạt khi các tờ tiền đều có giá trị thay thế ngang nhau trong mọi trường hợp.

Tin hay không thì có một thực tế là một số lượng lớn tiền mặt USD có dính tới Coca-in do người ta dùng nó cuốn lại để hít. Nhưng không ai quan tâm tới điều đó. Tính linh hoạt (fungibility) hay thay thế của nó vẫn được đảm bảo bởi tính riêng tư.

Thực tế chính hệ thống ngân hàng đã giúp cho các hoạt động bất hợp pháp và tiền bẩn quay trở lại thị trường chính thống bằng cách rửa tiền.

Quay trở với Bitcoin.

Bitcoin bị đánh cắp từ các sàn giao dịch hoặc có liên quan đến các hoạt động bị chính phủ coi là bất hợp pháp như Silk Road… đều được track và theo dõi dù nó có được thực hiện qua hàng ngàn các giao dịch khác nhau, từ người này sang người kia… Ngày nào đó “Bitcoin bẩn” từ các ví được đánh cắp từ Mt.Gox thực hiện các giao dịch mua bán trên thị trường chính thống, không ai dám chắc “Bitcoin bẩn” từ các ví đó sẽ được người ta coi là “Bitcoin thông thường” tại các ví bình thường. Trường hợp xấu là có thể nó sẽ không được chấp nhận, các sàn giao dịch hiện tại đều cho các ví đó vào backlist và không muốn có các giao dịch liên quan.

Bitcoin bị đánh cắp khỏi các sàn giao dịch đều bị Track.

Bạn sẽ chấp nhận “Bitcoin bẩn” từ các ví đó? Hay mua nhưng giá trị của nó sẽ thấp hơn thị trường 5–10% hay thậm chí 50%?
Có thể khi đó 1BTC tại các ví đó có giá trị khác với 1BTC tại các ví thông thường, hay 1BTC không còn là 1BTC nữa.

Sự thiếu đi tính riêng tư của Bitcoin như tiền mặt hiện tại có khả năng dẫn đến mất đi tính linh hoạt của tiền tệ là như vậy.

Vậy quay trở lại với bài viết ở phần 1, PRIVACY sẽ là thứ giúp người dân tránh được khỏi sự kiểm duyệt và bảo vệ người dân trong một xã hội không tiền mặt.

Và trong bài viết phần 2 này thì nó sẽ là thứ giúp Bitcoin có được tính linh hoạt của tiền tệ, nếu nó muốn đi xa hơn nữa với lịch sử nhân loại.

Trong tương lai chúng ta sẽ có hai khả năng:

  • Privacy sẽ là thứ vô cùng có giá trị với các coin có khả năng Private mạnh. Sẽ không ai trong số các bạn muốn show số tiền trong tài khoản, mức lương, các giao dịch… cá nhân của mình cho toàn dân thiên hạ.
  • Các coin không có khả năng Private như Bitcoin và các coin khác, muốn trở thành tiền tệ sẽ phải đưa ra các phương án hỗ trợ cho khả năng Private của các coin đó để đảm bảo tính linh hoạt của tiền tệ.

Cuối cùng PRIVACY là điều thuộc về mỗi cá nhân, tổ chức nhưng hầu hết mọi người đều chưa nhận ra điều đó, không chỉ riêng về về mặt tài chính mà còn là về mặt xã hội.

Cảm ơn các bạn đã đọc bài.

Luce Wayne

Written by

“Mọi thứ đều kết nối với nhau. Và các bài viết của tôi cũng vậy” - Luce.

Welcome to a place where words matter. On Medium, smart voices and original ideas take center stage - with no ads in sight. Watch
Follow all the topics you care about, and we’ll deliver the best stories for you to your homepage and inbox. Explore
Get unlimited access to the best stories on Medium — and support writers while you’re at it. Just $5/month. Upgrade