ZZP, weg ermee
Ronald Mulder
4015

Label juist of onjuist, wenselijk of onwenselijk, nodig of onnodig, dat is volgens mij minder relevant. De kleine zelfstandigen, freelancers of 1-pitters, ze zullen uiteindelijk allemaal dergelijk stempel krijgen. De één valt namelijk ‘duidelijk’ in de categorie zelfstandig ondernemer, maar bij de ander is er simpelweg sprake van een verkapt loondienstverband.

Als een ondernemer personeel in dienst heeft, is het veelal duidelijker dat iemand zelfstandig is. Verder maakt het voor de Belastingdienst volgens mij niet zoveel uit ‘wat’ je doet, maar dus veel meer ‘hoe’ je dat doet: loondienstverband of volledig zelfstandig. Daarom werkt men formeel ook niet met allerlei labels c.q. stempels, maar één set aan ‘makkelijke’ regels.

In welke subcategorie een zelfstandig ondernemer ook valt, hij of zij moet gewoon kunnen aantonen dat ie ook echt volledig zelfstandig is en als zodanig autonoom kan handelen (lees: eigen keuzes maakt). Wat er nu nog veel gebeurt, is dat werkgevers in het huidige economisch klimaat, de voorkeur geven aan flexibele schil met ‘human resources’; relatief veel professionals beschikbaar, uurtarieven stevig onder druk en ook een verminderd risico. De machtsverhouding is zoek en daarmee ook de volledige zelfstandigheid, met uiteindelijk negatieve gevolgen (lees: het financieel risico wordt verlegd) voor de maatschappij als geheel.

Het urencriterium is daarom ook niet de enige set aan richtlijnen die de Belastingdienst hanteert, om de ‘geoormerkten’ bij twijfel te laten aantonen, dat zij echt zelfstandig werken en bijpassende, onafhankelijke keuzes maken. Helaas is dat door de crisis (of fase van herstel), dus langer niet altijd meer duidelijk. En ja, daar is de overheid zelf zeker ook debet aan geweest, door werkgevers ongestraft allerlei oneigenlijke constructies te laten optuigen en anderzijds de regels voor zelfstandigen tijdelijk te versoepelen. Dat moet nu dus kennelijk worden hersteld.

Ik dus van mening dat ‘aftrekposten’ verkapte subsidies zijn; gewoon een ander label. Ze maken onderdeel uit van een nodeloos complex ‘rondpompstelsel’ en werken onduidelijkheid in de hand… daar zou de discussie over moeten gaan. Een zelfstandige zou daar geen aanspraak op moeten willen maken, zodat ook die afhankelijkheid en de bijbehorende plicht vervalt. Dan is het zelfs niet meer relevant of je voor de statistieken zzp’er wordt genoemd. Je kiest dan binnen de samenleving voor participatie in het sociaal stelsel (inclusief vangnet) of je kiest voor volledige zelfstandigheid en dus grotere mate van onafhankelijkheid (ook wel ‘vrijheid’ genoemd). Om die keuze bewust te kunnen maken, is een economische crisis niet het meest overtuigende startpunt. Daar plukken we nu de vruchten van.