Nguyên tắc cửa sổ vỡ, những thói quen nhỏ & việc phát triển bản thân
Nguyên tắc của sổ vỡ là gì?
Nguyên tắc cửa sổ vỡ được phát hiện dựa trên một hiện tượng thực tế. Nếu trong một khu vực dân cư có những khung cửa sổ bị vỡ mà không được sửa chữa kip thời thì số cửa sổ vỡ sẽ có xu hướng tăng lên & tình hình trị an sẽ ngày càng xấu đi. Khái quát lên thì những sai lầm nhỏ nếu không được khắc phục kịp thời sẽ lan tỏa ra và khiến cho tình trạng ngày càng xấu đi.
Đã có khá nhiều thực nghiệm liên quan đến nguyên tắc trên, trong đó một trong những thực nghiệm nổi tiếng nhất là đặt 2 chiếc ô tô mới ở 2 đầu của 1 khu phố, 1 chiếc thì đập vỡ của kính, cái còn lại thì còn nguyên vẹn. Sau một thời gian thì cái có cửa sổ bị vỡ bị mất cắp trước.
Liên quan đến việc vận dụng lý thuyết trên vào thực thế có thể lấy ví dụ về việc cải thiện tình hình trị an ở thành phố New York. Thời đó New York dù đã là trung tâm tài chính của nước Mỹ, nhưng tình hình trị an vẫn vô cùng phức tạp, tỷ lệ tội phạm cao luôn nằm trong top những thành phố ở Mỹ. Vấn đề này làm đau đầu chính phủ Mỹ, họ quyết đinh cử 2 cảnh sát tài năng đến tìm cách giải quyết vấn đề này. Thay vì cách tiếp cận dùng các biện pháp mạnh, tập trung vào việc trấn áp các băng đảng tội phạm đầu sỏ nguy hiểm, họ lại tập trung vào những loại tội phạm nhỏ như vẽ bậy, nhảy tàu, trộm cắp vặt… Dù bị nhiều sự phê phán, chỉ trích nhưng qua thời gian cách làm, lối tư duy của họ đã được chính minh là hợp lý. Tỷ lệ tội phạm nhỏ giảm xuống cũng là lúc ý thức của người dân tăng lên, các loại tội phạm to cũng vì thế mà tự mất đi.
Không biết có liên quan gì không nhưng phương pháp nâng cao ý thức người dân của Singapore cũng có nhiều nét tương đồng với cách làm của thành phố New York. Họ phạt thật nặng, bắt lao động công ích và thậm chí là đánh bằng trượng như thời phong kiến đối với những tội như vẽ bậy, tè bậy, hay nhả bã kẹo cao su ở nơi công cộng. Sự nghiêm khác này đã khiến Singapore trở thành một trong những nước văn minh, sạch sẽ nhất thế giới với xuất phát điểm chỉ làm một làng chài nhỏ, với đủ loại người ấn, mã lay, trung quốc, … quen chửi tục và nhổ nước bọt khắp nơi.
Suy nghĩ thêm, thì phương pháp này giống với câu tục ngữ nhỏ cỏ phải nhổ tận gốc của Việt Nam, hay phương pháp 5W tìm ra bản chất của vấn đề. Đều hướng đến tìm ra & giải quyết tận gốc vấn đề, không phải chỉ là những biểu hiện trên bề mặt.
Thói quen nhỏ
Gần đây đi bookoff thấy có một quyển sách tiêu đề tiny habits, đang best-seller. Đã đọc qua mấy quyển sách selfhelp về chủ để này nên cũng không có hứng thú lắm, chỉ về tìm đọc review & tóm tắt trên mạng.
Thực ra chỉ cần nhìn tiêu đề mình cũng đoán ra phần nào nội dung cuốn sách, cải thiện bản thân bằng những thói quen nhỏ, làm hàng ngày, thay vì những thói quen thông thường.
Thói quen thông thưởng ở đây là những thói quen tốt, có lợi cho sức khỏe hay phát triển bản thân thường được nhắc đến trong sách hay trong list những thói quen tốt. Có thể lấy ví dụ một số thói quen như chạy bộ hàng ngày, tập gym hàng ngày, đi ngủ & thức dậy vào cùng một giờ mỗi ngày, mỗi ngày dành 1 tiếng buổi tối để đọc sách, học kiến thức mới, ăn 8 phần bụng, … Không thể phủ nhận giá trị tuyệt vời của những thói quen này, chỉ cần hình thành được 1 vài thói quen trong số những thói quen trên thôi, mình tin cũng đã có thể thay đổi cuộc đời mỗi chúng ta theo hướng hoàn toàn tích cực. Nhưng vấn đề là để hình thành được những thói quen trên không hề dễ, duy trì được nó lại càng khó hơn. Bạn phải có kỷ luật bản thân đủ tốt, phải sắp xếp lại công việc, cuộc sống hàng ngày của bạn để dành thời gian cho nó. Do phụ thuộc vào nhiều yếu tố khó kiểm soát như tình hình công việc, thời tiết, tâm trạng, sức khỏe, nên nó rất dễ bị ngắt quãng.
Do những vấn đề trên nên suy nghĩ về hình thành những thói quen nhỏ được tạo ra. Cùng có chung mục tiêu (goal) với thói quen thông thường nhưng thói quen nhỏ là những thói quen có thể dễ dàng duy trì mà không cần cố gắng, nỗ lực, có thể thực hiện dễ dàng trong mọi hoàn cảnh. Ngoài ra, với thói quen thông thường tại một thời điểm chỉ có thể tập trung hình thành một thói quen thì với thói quen nhỏ, ta có thể tiến hành nhiều thói quen cùng lúc. Lấy ví dụ về thói quen nhỏ
- Mục tiêu: Tăng cường sức khỏe -> Thói quen thông thường: Tập gym mỗi ngày/ chạy bộ 30' mỗi ngày -> Thói quen nhỏ: Đi dạo mỗi ngày/giãn cơ mỗi ngày
- Mục tiêu: Đọc sách mỗi ngày -> Thói quen thông thường: Mỗi ngày đọc sách 1h -> Thói quen nhỏ: 1 ngày đọc 10 trang sách
Thực hành những thói quen nhỏ giúp mình cảm thấy thoải mái, không bị áp lực, cảm nhận sự sảng khoái, niềm vui khi hoàn thành mục tiêu (達成感). Ngoài ra cũng không thể xem nhẹ giá trị của những thói quen này, mình đang tiến hành cùng lúc tầm 10 thói quen và nó giúp thay đổi cả sức khỏe lẫn lối tư duy của mình.
Điểm chung giữa nguyên tắc cửa sổ vỡ & thói quen nhỏ
Nguyên tắc cửa sổ vỡ và thói quen nhỏ có điểm chung đều tập trung vào những việc nhỏ, có thể thực hiện ngay và đều có thể áp dụng vào việc phát triển bản thân. Khac nhau ở chỗ một đằng là cải thiện những khiếm khuyết nhỏ, còn một đằng là tạo những thói quen tốt nhỏ. Nói chung là làm gì thì cũng nên bắt đầu từ những cái nhỏ, cụ thể, có thể control được một cách dễ dàng.