Van hartstocht naar hutspot

Waarom passie passé is

Als liefhebber van communicatie in het algemeen en taal in het bijzonder, kom ik dagelijks dingen tegen die me irriteren, tot op het bot verbazen, of zelfs spontaan scheurbuik opleveren. Vaak gaat het om platitudes of clichés die iedereen argeloos omarmt tot ze uitgewrongen en totaal opgebruikt zijn.

Zo heb je bijvoorbeeld jargon dat mij zowel intens moe als gevaarlijk agressief maakt (de ‘stukjes beleving naar de mensen toe’ en het ‘iets tegen je aan houden’), maar er zijn ook woorden die mijn ogen spontaan laten schuimen en mijn intelligentie schaamteloos roodgloeiend boos weten te maken. En in dat laatste geval: er is één woord dat vrijwel altijd de dans ontspringt als het gaat om nieuwerwetse nietsigheid, waar ik het graag even over wil hebben.

En dat is passie.

Zelden is een prachtig woord zo uitgehold geraakt als dit ooit nog zo betekenisvolle alternatief voor hartstocht. In een recent verleden was passie diep, intens, roodgloeiend, pulserend, allesverterend en heftig. Als je passie voelde, lééfde je voor iets, en ging je overal dwars door- heen om het onderwerp van je verlangen te bereiken of behagen. Passie was mooi, echt, puur en vooral héftig. Als kolkend bloed door een ruisend hart.

Maar dat is voorbij.

Want Borsato ging erover zingen. Dus het werd mainstream en kleverig als nephars. Bouquetreeks-passie, zo heet als lauwe broccoli. Hartstocht voor vermoeide Vinex-vrouwen.

En het werd zelfs nog erger, want er is een geheel nieuwe invulling van het woord ontstaan: in plaats van over hobby’s, hebben mensen het de laatste jaren over hun passie. Alsof die oersaaie vrijetijdsbesteding ineens een wonder van knetterende beleving is geworden. ‘Mijn passie? Salsadansen!’ krijg je dan. Of ‘Ik heb een enorme passie voor siertuinen’. En die mensen hébben niet alleen allerlei passies, maar zijn ook nog eens constant gepassioneerd over allerlei dingen. Niet te doen.

Passie wordt ook hemeltergend vaak en veel te makkelijk ingezet in reclame en andere vormen van (commerciële) communicatie. ‘Jansen groenvoorziening. Een passie voor planten’. Die sfeer. Of dat je een ongeïnspireerd plaatje van een totaal inwisselbaar fantasieloos automodel ziet waar dan heel triomfantelijk ‘Pure passie..’ boven staat (let op de betekenisvolle puntjes erachter). De voorbeelden zijn zó legio dat het ingewikkelder is om ze te ontwijken, dan er elke dag wel een stuk of wat tegen te komen. En elke keer opnieuw loopt er wat radeloze pus uit m’n oren.

In een vrij ver verleden hing ik wel ‘ns wat uit op een datingsite, en daar heb ik de opkomst (en ondergang) van passie in al haar vormen met eigen ogen kunnen aanschouwen. Daar begon het grote uitwonen (van het begrip,bedoel ik). Zeven op de acht vrouwen had ergens een passie voor, en was op zoek naar gepassioneerde mannen die een passie hadden. Die passie wilden ze dan weer delen. The horror.

Wacht, laat ik het even anders formuleren:

Hartstocht voor hobby’s.

Als je het zo bekijkt flikkert het ineens radeloos in elkaar.