Verslaving en depressie: oorzaak en oplossing in een notendop.

Alhoewel het totaal verschillende grootheden met hun eigen patronen zijn, hebben verslaving en depressie wel degelijk een duidelijke overeenkomst: de invloed van onze gedachten op het proces. Ik vertel je in het kort wat meer over zowel de oorzaak als het bevrijdende inzicht dat je een lichter leven kan bieden.


Bij verslaving draait het, naast genetische aanleg en de voorbeeldfunctie van je (vroege) omgeving, vooral om de verhalen in je hoofd. Middelengebruik is een reactie tégen die vaak ingewikkelde gedachten (je trekt ze niet meer en wil ze dempen), óf een onmiddellijke reactie erop (in je hoofd ontstaat de suggestie dat het een goed idee is om wat te gebruiken, en daar acteer je op, meestal uit pure ellende). Daarom is inzicht in je gedachten essentieel: als je niet meer vecht tegen alle ideeën waar je moeite mee hebt én niet meer ingaat op de vriendelijke dan wel dwangmatige suggesties om te gebruiken, heeft je verslaving geen voedingsbodem meer. Ingewikkelder is het niet.

Zien dat jij je gedachten niet bent én er ook niets mee hoeft te doen, is de eerste stap naar vrijheid.

Bij depressie werkt het net zo: je hebt aanleg voor stemmingen die veroorzaakt worden door een gebrekkige aanmaak van bepaalde fijne stofjes in je hoofd, en zorgen voor een sombere ondertoon. Die ondertoon kan op zijn beurt weer je gedachten voeden en belangrijk maken (‘waar doe ik het allemaal nog voor’, ‘niemand ziet me staan’, ‘het leven is waardeloos’), die vervolgens de ondertoon weer in stand houden en versterken. Ad infinitum.

Deze negatieve vicieuze cirkel kan makkelijk in een depressie ontaarden. Je blijft maar malen en piekeren, en omdat je totaal verstrikt lijkt te zijn in je gedachten (een bijzonder realistische illusie), voelt het leven als een duistere, enge gevangenis. Maar dat is een grote misvatting: je gedachten kunnen je namelijk onmogelijk iets doen.. als je ze negeert. Ook bij een depressie is het uiterst zinvol de werkelijke waarde van wat je allemaal denkt te leren kennen. Als je eenmaal doorziet dat je gedachten zonder jouw bemoeienis ontstaan en vaak zomaar wat doen, kun je stoppen met investeren in alles wat je denkt. Hierdoor kan de automatische identificatie met je gedachten oplossen, en word je niet meer meegesleurd door interne ramspoed en virtuele pijn.

Het is heel simpel: als je al je gedachten écht zelf kon verzinnen en construeren, zou je natuurlijk nooit kiezen voor negatieve verhalen. En toch worden we allemaal regelmatig overvallen door gedachten die ons kwellen, opfokken, afstraffen en tot diep in de nacht achtervolgen. Hoe dat kan? Denken gaat vanzelf, en dat geldt dus ook voor alle slechte shit die zogenaamd over jou gaat.

Als je eenmaal weet dat wat je denkt niks over jou zegt, en dat zelfs de meest negatieve ideeën zonder uitzondering weer verdwijnen, valt de broodnodige brandstof voor je ellende weg. Je kunt dan nog steeds de biologische trigger hebben die de depressie voorheen altijd op gang bracht (net als bij verslaving), maar die krijgt geen kans meer om zijn verwoestende werk te doen: dat ooit zo heftige ontstekingsmechanisme wordt uiteindelijk volstrekt machteloos, en zo stopt het proces vóór het goed en wel begonnen is. Als draaien aan het vuursteentje van een lege aansteker. Krttt… krtt.. krrttt…

De oplossing van je ellende is in beide gevallen hetzelfde: vertrouwd raken met de aard van je gedachten, en vooral inzien dat ze niets met jou te maken hebben en ook niet door jou gecreëerd worden. Dit inzicht is absoluut noodzakelijk, want ons gedachtensysteem heeft de lastige neiging om meer te produceren van de onderwerpen waar we heilig in geloven of weerstand aan bieden: hoe meer je van iets baalt, hoe belangrijker het voor je wordt en hoe frequenter het in je hoofd voorbij zal komen. En hoe hartstochtelijker je van een bepaald verhaal af wil, hoe sterker het zich manifesteert.

Maar als je géén weerstand meer biedt, kan alles komen en gaan, op een natuurlijke manier, en richt het gevoel dat je vroeger kapot maakte veel minder schade aan.

Het negeren of wegstoppen of anderszins vermijden van pijnlijke, lastige en ingewikkelde gedachten en emoties werkt prima op de korte termijn, maar is geen structurele oplossing. Alles wat je niet onder ogen komt (of tijdelijk weet te neutraliseren door middelengebruik), zal op een gegeven moment hard terugslaan. Zonder uitzondering. Zodra je echter leert niet meer bang te zijn voor je gedachten omdat je snapt dat ze — letterlijk — niks met je kunnen doen, verliezen ze in hoog tempo hun macht en raken verslaving en depressie en tal van andere ingewikkelde en ondermijnende zaken hun bodem kwijt. Dan word je niet meer bedwelmd door de neerbuigende, destructieve en pijnlijke aard van je gedachten. Dan ontstijg je uiteindelijk je oude beklemmende patronen, en heb je de kans om écht autonoom te worden.

Misschien ben je dan wel voor het eerst in je leven vrij.


(In mijn boek Vrij, dat op 6 februari 2016 verschijnt bij Uitgeverij Lucht, ga ik uitgebreid in op de gevangenis van onze gedachten, hoe je afrekent met vernietigende patronen en gewoontes, en de uitweg vindt naar een lichter leven.)
One clap, two clap, three clap, forty?

By clapping more or less, you can signal to us which stories really stand out.