ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ (Α ΜΕΡΟΣ)

Originally published at medstate.wordpress.com on April 6, 2015.

Η κυστική ίνωση είναι μία μονογονιδιακή κληρονομική ασθένεια, δηλαδή οφείλεται σε μετάλλαξη ενός γονιδίου,το οποίο κωδικοποιεί την πρωτείνη CFTR, εντοπίζεται στο 7 χρωμόσωμα και κληρονομείται στους απογόνους με αυτοσωμικό υπολειπόμενο τρόπο.Επομένως άτομα με κυστική ίνωση έχουν κληρονομήσει δύο μεταλλαγμένα γονίδια της CFTR,ένα από κάθε γονέα.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO) η συχνότητα εμφάνισης της ασθένειας στην Ευρώπη είναι 1 στα 2000–3000 νεογνά, στην Αμερική 1 στα 3500 νεογνά, ενώ στην Ασία η συχνότητα εμφάνισης της κυστικής ίνωσης είναι μικρότερη. Σύμφωνα με τον WHO το ποσοστό διάγνωσης της ασθένειας ανα χώρα είναι:

Οι ασθενείς με κυστική ίνωση έχουν κατά μέσο όρο περίπου 37 χρόνια ζωης ενώ μόλις το 16,4% των ασθενών περνούν τα 30 χρόνια.

Ποια είναι τα συμπτώματα της κυστικής ίνωσης;

Χαρακτηριστικό της κυστικής ίνωσης είναι η παραγωγή παχύρευστης βλέννας σε διαφορετικά όργανα του σώματος και η οποια δεν απομακρύνεται.Σαν αποτέλεσμα η βλέννα σε βάθος χρόνου δημιουργεί επιπλοκές στα παρακάτω όργανα:

  • Στους πνεύμονες παρατηρείται επίμονος βήχας εξαιτίας της παχύρρευστης βλέννας, δύσπνοια, μειωμένη ικανότητα για άσκηση, επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις των πνευμόνων, φλεγμονή και απόφραξη στους αεραγωγούς.
  • Οι ιδρωτοποιοί αδένες παράγουν πιο αλμυρό ιδρώτα,εξαιτίας της αυξημένης συγκέντρωσης χλωρίου.
  • Στο πάγκρεας, η βλέννα διαταράσσει την εξωκρινή λειτουργία,παρατηρείται απόφραξη του παγκρεατικού πόρου μέσω του οποίου εκκρίνονται στο δωδεκαδάκτυλο παγκρεατικά ένζυμα απαραίτητα στην πέψη των τροφών,παγκρεατίτιδα(φλεγμονή του παγκρέατος) και σακχαρώδης διαβήτης από την μειωμένη σύνθεση και έκκριση ινσουλίνης απο το κατεστραμμένο πάγκρεας.
  • προβλήματα στην πέψη των τροφών και στην απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών τους,υποσιτισμός,μειωμένο βάρος,μη απορρόφηση λιποδιαλυτών βιταμινών A,D,E,K
  • οστεοπόρωση και προβλήματα στα οστά λόγω μειωμένης πρόσληψης θρεπτικών συστατικών και απαραίτητων βιταμινών(κυρίως της Α)
  • στειρότητα στους άνδρες εξαιτίας απόφραξης απο την βλέννα των αγωγών που μεταφέρουν το σπέρμα
  • βλάβες στο ήπαρ που μπορεί να οδηγήσουν σε κίρρωση του ήπατος.
  • προβλήματα στην έκκριση της χολής στο δωδεκαδάκτυλο που είναι απαραίτητη για την πέψη των λιπών, πέτρες στην χολή
  • δυσκοιλιότητα εώς και απόφραξη του εντέρου που είναι επικίνδυνη για την ζωή του ασθενούς

Ποια είναι η λειτουργία της πρωτείνης CFTR;

Η πρωτείνη CFTR είναι ένα κανάλι χλωρίου που βρίσκεται στην κυτταρική μεμβράνη επιθηλιακών κυττάρων στους αεραγωγούς των πνευμόνων,στο έντερο,στο πάγκρεας,στους ιδρωτοποιούς αδένες και σε πολλά άλλα επιθηλιακά κύτταρα.Η πρωτείνη CFTR είναι διαμεμβρανική πρωτείνη,που έχει την παρακάτω δομή:

Έχει δύο περιοχές NBD (NBD1 και ΝΒD2) και μία περιοχή R.Για να ανοίξει το κανάλι χλωρίου πρώτα γίνεται η φωσφορυλίωση της περιοχής R και μετά ακολουθεί η σύνδεση μορίων ATP στις περιοχές NBD.

Η κυστική ίνωση οφείλεται στο μεταλλαγμένο γονίδιο της πρωτείνης CFTR ενώ έχουν βρεθεί περίπου 2000 μεταλλάξεις σε αυτό το γονίδιο,οι οποίες κατατάσσονται σε 6 κατηγορίες.

  • Κατηγορία 1:η μετάλλαξη οδηγεί σε πρωτείνη CFTR με διαφορετικό αριθμό αμινοξέων ή διαφορετικής σύστασης,εξαιτίας αλλαγών στην κωδική αλληλουχία του γονιδίου.
  • Κατηγορία 2: η μετάλλαξη δημιουργεί πρόβλημα στην μετα-μεταφραστική τροποποίηση της πρωτείνης.
  • Κατηγορία 3:η μετάλλαξη οδηγεί σε μειωμένη λειτουργικότητα της μεμβρανικής πρωτείνης CFTR και μειωμένη απάντηση σε μηνύματα του κυττάρου και σε μόρια αγωνιστές.
  • Κατηγορία 4:η μετάλλαξη σχετίζεται με μειωμένη αγωγιμότητα εξαιτίας προβλημάτων στην διαπεράτοτητα των ιόντων χλωρίου μέσω της CFTR.
  • Κατηγορία 5:η μετάλλαξη οδηγεί σε διαφορετικό μάτισμα με αποτέλεσμα να παράγόνται τόσο η φυσιολογική όσο και μεταλλαγμένη πρωτείνη.H ποσότητα όμως της φυσιολογικής πρωτείνης δεν επαρκεί για την φυσιολογική λειτουργία του κυττάρου.
  • Κατηγορία 6:παράγεται λειτουργική πρωτείνη αλλά είναι ασταθής και διασπάται γρήγορα.

Οι έξι παραπάνω κατηγορίες απεικονίζονται με την σειρά παρακάτω:

References

1. Medicine, I. (n.d.). HA RR I S O N ’ S.

2. Cutting, G. R. (2014). Cystic fibrosis genetics: from molecular understanding to clinical application. Nature Reviews Genetics, (November). http://doi.org/10.1038/nrg3849

3. Gibbs, W. W. (1999). Breath of fresh liquid. Scientific American, 280(2), 40–41. http://doi.org/10.1038/scientificamerican0299-40

4. Verkman, A. S., & Galietta, L. J. V. (2009). Chloride channels as drug targets. Nature Reviews. Drug Discovery, 8(2), 153–171. http://doi.org/10.1038/nrd2780

5. http://www.cftr.info

Originally published at medstate.wordpress.com on April 6, 2015.

One clap, two clap, three clap, forty?

By clapping more or less, you can signal to us which stories really stand out.