Migranten van het Zuiden

Jarenlang is het christendom de grootste religie geweest in Europa. Het is het nu nog steeds, maar gaat dat binnenkort veranderen? De islam is in opkomst, sommige mensen voorspellen dat er uiteindelijk meer moslims dan christenen wonen in Europa. Hoe zit dat? In deze longread wordt het uitgezocht.

Het is het jaar 500. Het christendom is de religie met de meeste aanhangers in Europa en heeft zich ook goed over Europa verspreidt. Het Romeinse Rijk heeft in 394 het christendom zelfs uitgeroepen tot staatsreligie. En de islam? Die is nog nergens te zien. Die ontstaat honderd jaar later, in 610. Het jaar waarin Profeet Mohammed zijn eerste openbaring, en daarmee vele volgelingen krijgt. De islam wil haar gebied vergroten en gaat op weg naar Europa. [1]

Nu ruim veertienhonderd jaar later zijn allebei de religies nog steeds te zien in Europa. Het christendom is, volgens een artikel van Trouw uit 2011, nog steeds de grootste religie. De meeste christenen wonen hier, maar dat is wel afgenomen. In 1910 was 95 procent van de Europeanen christen, honderd jaar later is dat 76 procent. Na elke eerste plaats komt een tweede en in dit geval is dat de islam; de één na grootste religie in Europa. [2]

Bron: Wikipedia

[3] In deze afbeelding is te zien hoe de islam zich heeft verspreidt in Europa. Bij de meest donkere kleur wonen meer dan 95 procent van de moslims. De witte geeft minder dan één procent aan. Hoe donkerder de kleur, hoe meer moslims er in dat land wonen. Religieuze diversiteit neemt toe, Europa is niet meer zoals in het jaar 500. Maar wat betekent dit voor Europa?

Eerste immigratiegolf

Om te kijken naar de invloed van de islam in Europa, is het essentieel om te weten waar en wanneer die toestroom vandaan is gekomen. Toen de islam haar gebied uit ging breiden in de Vroege Middeleeuwen -500 tot 1000- is het verschillende keren met Europa in aanraking gekomen. Die sporen zijn nog te zien in het zuiden van Spanje en in de Balkan. [4]

Bron: www.cmo.nl

Op de afbeelding hierboven is het Alhambra te zien. Het is een middeleeuws paleis waarin veel islamitische kunst in is verwerkt. Het paleis staat in Andalusië, Zuid-Spanje. [5]

Daarna is het rustig gebleven, tot halverwege de 20e eeuw. Wegens een personeelstekort zochten bedrijven in Groot-Brittannië, Duitsland, Frankrijk en Nederland gastarbeiders buiten Europa. Zij probeerden zoveel mogelijk arbeiders te werven vanuit hun voormalige koloniën. Groot-Brittannië vanuit West-Indië, Frankrijk vanuit de Mahgreb -het noordwestelijke deel van Afrika- , Duitsland, zonder koloniën, haalt mensen uit Turkije en het voormalige Joegoslavië en Nederland vanuit de overzeese gebieden Indonesië en Suriname, maar ook vanuit Marokko. [6]

De meeste gastarbeiders hebben een islamitische afkomst. Zij namen hun geloof natuurlijk ook mee, wat er voor zorgde dat er meer moslims in Europa kwamen. De meesten bleven hier en gingen trouwen en kregen kinderen. Die kinderen gingen dan ook weer trouwen, meestal met iemand van hun thuisland, en kregen ook weer kinderen. Die kinderen kregen de normen en waarden van de islam mee en bleven aangesloten aan de Islam, daardoor nam het aantal moslims in Europa steeds meer toe.

Tweede immigratiegolf

De tweede immigratiegolf kwam in 1990. De immigranten kwamen naar de landen die hierboven zijn genoemd, maar ook naar Noord-Europa en landen als Griekenland, Spanje, Italië en Portugal. Deze, meestal arme, mensen zijn naar Europa gekomen om werk te zoeken waarmee ze zichzelf voldoende konden onderhouden. De meeste migranten zijn eveneens moslim. Ook zij bleven in Europa wonen en sommige lieten later hun familie overkomen. [7]

Het resultaat van die immigratiestroom is dat Frankrijk nu het land is met de meeste mosliminwoners van Europa, zo’n vijf à zes miljoen.

Een voorbeeld waar naar kan worden gekeken, is Frankrijk. Toen Frankrijk gastarbeiders nodig had, zijn ze eerst bij Spanje en Italië uitgekomen. Echter, de behoefte aan arbeidskrachten werd steeds groter dat Frankrijk ook buiten Europa ging kijken. Uit hun koloniën in Noord-Afrika werden arbeidskrachten gehaald. Na de oorlog met Algerije in 1962, kwamen er nog meer mensen uit Algerije naar Frankrijk. Zij konden in fabrieken aan het werk of in de mijnen. Tussen 1963 en 1973 is het aantal immigranten in Frankrijk opgelopen naar 901.000. Het resultaat van die immigratiestroom is dat Frankrijk nu het land is met de meeste mosliminwoners van Europa, zo’n vijf à zes miljoen. [8]

Groei islam

Die twee immigratiegolven hebben voor veel moslims gezorgd in Europa. Nu zijn er meer dan vijftig miljoen moslims verspreid over Europa. En dat wordt nog meer, volgens het Amerikaans onderzoekscentrum Pew. Zij hebben dat uitgezocht en kwamen tot de conclusie dat in 2050 tien procent van de inwoners van Europa uit moslims bestaat. Nu is dat 5,9 procent. De islamitische bevolking neemt zo’n 73 procent toe over de hele wereld, tegenover 35 procent van de christelijke bevolking. Dat komt, onder andere, doordat er nu meer islamitische jongeren zijn dan christelijke jongeren. Zij krijgen kinderen, en aangezien er dus meer islamitische jongeren zijn, zullen zij ook meer kinderen krijgen. Een andere oorzaak is, is dat meer mensen zich niet meer aansluiten bij een geloof. Het christendom verliest het meeste aanhang, terwijl meer mensen zich gaan aansluiten bij de islam.

Bron: Pew Research Center

In de afbeelding hierboven is te zien hoe de verandering van religie plaats vindt tussen 2010 en 2050. Zo is te zien dat er een stijging is van 61,4 miljoen mensen die zich niet meer aansluiten bij een geloof. [9]

Minarettenverbod

De groei van de islam in Europa wordt door sommige landen als bedreigend ervaren. In Zwitserland is er eind 2009 een minarettenverbod gekomen. Minaretten zijn meestal hoge elegante torens, soms vrijstaand van de moskee maar in ieder geval hoger dan de rest van het gebouw. De minaret wordt voornamelijk gebruikt om op te roepen tot het gebed. [10]

Volgens de voorstanders werd de nationale identiteit bedreigd door de oprukkende islam, want de minaret is geen noodzakelijk onderdeel van een moskee maar staat symbool voor het opeisen van politiek-religieuze macht. De meeste politici waren tegen het verbod. Zij waren van mening dat een verbod de unieke positie van het neutrale Zwitserland zou ondermijnen, waardoor het land internationaal flinke imagoschade zou oplopen en invloed zou verliezen op het wereldtoneel.

Er is een referendum gehouden en de voorstanders hebben gewonnen: er is een verbod gekomen op de minaretten. De vier minaretten die al bij de moskeeën in het land stonden, mogen wel blijven.[11]

ITN heeft hier een videoverslag van gemaakt die hieronder is het te zien.

De toekomst

Wat gaat er in de toekomst gebeuren? Philip Jenkins geeft in zijn boek Gods Werelddeel twee toekomstperspectieven: Eurabië of vermenging. Eurabië -Eurabia in het Engels- betekent een geïslamiseerd Europa dat uiteindelijk opgaat in de Arabische wereld. Dit zou plaatsvinden omdat de Europese politiek steeds meer onder invloed van de islam komt te staan. [12]

“Anders dan de Europese joden een eeuw geleden beschikken zij namelijk over sterke banden met land en cultuur van herkomst, en oriënteren zij zich vaak sterker op hun afkomst en geloof dan op de samenleving waarin ze zijn terechtgekomen.” Dr. Pieter H. van der Plank.

Dr. Pieter H. van der Plank zegt in een interview over zijn boek Etnische zuivering in Midden-Europa: Natievorming en staatsburgerschap in de XXe eeuw het volgende: “In de nationale staten van West-Europa heeft zich een sterke homogenisering voorgedaan die ook het draagvlak heeft geleverd voor de enorme instroom van nieuwe migranten. Maar dat draagvlak begint wel te kraken, want ook de nieuwkomers zullen er deel van moeten gaan uitmaken en daartoe zijn ze niet zomaar bereid. Anders dan de Europese joden een eeuw geleden beschikken zij namelijk over sterke banden met land en cultuur van herkomst, en oriënteren zij zich vaak sterker op hun afkomst en geloof dan op de samenleving waarin ze zijn terechtgekomen.” Volgens hem blijven de immigranten sterkere banden houden met het land van herkomst, wat er voor zorgt dat ze zich minder richten op de nieuwe samenleving waarin ze leven. Dat gaat samen met het eerste toekomstperspectief van Eurabië. [13]

Volgens Jenkins is het tweede toekomstperspectief realistischer. “In feite staan zowel het christendom als de islam voor een reële uitdaging als ze in de seculiere Europese cultuur nog iets van hun traditionele karakter willen behouden. Maar in plaats van de verdwijnen, hebben beide zich aangepast aan het ‘eurosecularisme.’” Hij ziet geen islamitisch Europa in de nabije toekomst. “Historisch gezien zijn christendom en islam even vatbaar voor fanatisme, onverdraagzaamheid en politiek activisme, en niets wijst erop dat de islam een grotere immuniteit bezit voor seculariserende krachten.” [14]

Ook de Trouw beaamt Jenkins zijn standpunt: “Voorspellingen over een sterk islamiserend Europa -vaak Eurabië genoemd- komen waarschijnlijk niet uit. Net als nazaten van anders gelovige immigranten zouden Europese moslims zich aanpassen aan hun omgeving en minder kinderen krijgen.” [15]

Bronnen:

[1] https://www.tijdvakken.nl/christendom-in-de-lage-landen/

[2] http://www.trouw.nl/tr/nl/4716/Christendom/article/detail/3083515/2011/12/19/Christendom-wereldwijd-met-afstand-de-grootste-godsdienst.dhtml

[3] https://nl.wikipedia.org/wiki/Islam_in_Europa#/media/File:Islam_in_Europe-2010.svg

[4] http://www.cmo.nl/islam-nl/index.php/geschiedenis/islam-en-europa

[5] https://nl.wikipedia.org/wiki/Alhambra_(fort)

[6] Powerpoint Hoorcollege Religie: Toekomst in Europa.
http://religiousliteracyhe.org/wp-content/uploads/2011/02/Religion-in-Europe-in-the-21st-century-Professor-Grace-Davie-full-article.pdf

[7] http://www.cmo.nl/pdf/smo/EU-religies.pdf

[8] http://dare.uva.nl/cgi/arno/show.cgi?fid=118409

[9] http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projections-2010-2050/

[10] http://www.encyclo.nl/2013/begrip/minaret

[11] http://vorige.nrc.nl/buitenland/article2424964.ece/Referendum_over_minaretverbod_verdeelt_Zwitsers

[12] https://nl.wikipedia.org/wiki/Eurabi%C3%AB

[13] Reader Europese Ontwikkelingen.
Plank, Pieter H. van der en Snel, Johan (2006). ‘Democratie kan zich niet ontwikkelen in een onbegrensde ruimte’. Wapenveld, jaargang 56.

[14]Powerpoint Hoorcollege Religie: Toekomst in Europa. Jenkins, Philip (2010). Gods werelddeel; Christendom, islam en de religieuze crisis in Europa. Amsterdam: Nieuw Amsterdam.

[15] http://www.trouw.nl/tr/nl/5091/Religie/article/detail/3944008/2015/04/03/In-2070-wereldwijd-meer-moslims-dan-christenen.dhtml

One clap, two clap, three clap, forty?

By clapping more or less, you can signal to us which stories really stand out.