‘Acute daklozen worden geweigerd’

‘Je moet aan zekere condities doen om in de nachtopvang binnen te geraken’, zegt Philippe De Craene ©flickr

Daklozen krijgen een verschillende behandeling. De temperaturen duiken naar het vriespunt ’s nachts, maar niet iedereen krijgt een warm plaatsje aangeboden in de daarvoor voorziene opvang. ‘Meestal gaat het om acute daklozen die geweigerd worden in de nachtopvang’, aldus Philippe De Craene van het Daklozen Aktie Komitee (DAK).

Bij het woord dakloze denken de meesten aan een slapende of bedelende man of vrouw in het straatbeeld. ‘Toch zijn de meeste daklozen onzichtbaar’, vertelt Philippe De Craene van het Daklozen Aktie Komitee (DAK). ‘Ze nemen het openbaar vervoer of zitten in een wassalon, ze zoeken plaatsen waar het warm is en ze een beetje kunnen slapen.’ In grootsteden als Brussel of Antwerpen is het mogelijk om ‘s nachts te overnachten in de nachtopvang. ‘Dat is het laatste wat ze willen, bovendien moet je aan zekere condities doen om er binnen te geraken en de reden van wijgering wordt niet vermeld.’

In 2011 waren er 50 000 daklozen in ons land. ‘We zijn toen tot die cijfers gekomen door nattevingerwerk. Nu zijn er meer daklozen natuurlijk, maar er zijn geen cijfers. Het is van 2003 geleden dat het POD Maatschappelijke Integratie onderzoek deed, toen waren er 13 000 mensen zonder dak boven hun hoofd’, vertelt Philippe De Craene van het Daklozen Aktie Komitee (DAK).

Verslavingsproblematiek

Sommige daklozen mogen dus niet binnen in de nachtopvang. ‘Meestal gaat het om acute daklozen. Mensen die al langer dakloos zijn, worden chronische daklozen genoemd en hebben vaak ook te kampen met een verslavingsproblematiek en worden gemakkelijker binnen gelaten. Ze willen die mensen uit het straatbeeld halen in Antwerpen. Voor acute daklozen is er geen voorziening, zij moeten terecht kunnen bij vrienden of familie. Zo was er een gezin dat wist dat het dakloos ging worden. De familie klopt aan bij het OCMW, daar krijgen ze de raad mee hun meubels bij een kennis te plaatsen in afwachting van een nieuwe woonst. Eens het gezin dakloos werd, trok het opnieuw naar het OCMW waar het doodleuk de raad meekrijgt om een domicilie aan te vragen op het adres waar de meubeltjes staan’, weet De Craene.’Acute daklozen krijgen een kortstondige begeleiding, ze krijgen een lijstje mee van het OCMW maar echt hulp krijgen ze niet. Het gezin vanuit het voorbeeld zit nu muurvast. Belgen worden illegaal in hun eigen land.’

Toch loopt het niet overal zo’n vaart. ‘In Brussel heerst er een andere politiek: iedereen moet geholpen worden. De nachtopvang wordt daar verhoogd in functie van het aantal aanvragen, dit kan oplopen tot in de duizenden. In Antwerpen raken ze maximum aan 200 plaatsen.’ Mensen zonder dak boven hun hoofd, ze komen voor in alle leeftijdscategorieën, ook jongeren. ‘Die blijven wel uit het zicht, het zijn acute daklozen. Er wordt aangeraden terug naar huis te gaan, die jongeren kunnen niet op straat blijven omdat ze dan chronisch kunnen worden en een verslavingsproblematiek ontwikkelen,’ aldus De Craene.

App

Michael Lescroart is woordvoerder van Fons Duchateau, schepen van Sociale Zaken in Antwerpen. ‘Die 200 plaatsen waar De Craene op doelt zijn extra plaatsen die we vrijmaken in de winter. Zo komen we aan 500 plaatsen en kunnen we iedereen garanderen dat hij niet op straat moet slapen. We gaan zelf op zoek naar daklozen en begeleiden hen naar de nachtopvang. De politie heeft aan app om te kunnen kijken in welke opvangplaatsen nog plaatsen vrij zijn’, vertelt Lescroart.

Toch is niet iedereen welkom. ‘Mensen moeten een band hebben met Antwerpen. In Brussel sturen ze soms daklozen door, met een aanzuigeffect tot gevolg. Dan moeten we ze terugsturen en zeggen dat de verantwoordelijkheid bij Brussel ligt. Dit is de belangrijkste reden van weigering. Een andere reden is geweld. Chronische daklozen met een verslavingsproblematiek krijgen specifieke opvang. Wanneer iemand te agressief uit de hoek komt, zal hij voor een nacht geweigerd worden. Als het geweld aanhoudt, dan kan hij definitief uitgesloten worden’, aldus Lescroart.

De begeleiding gebeurt op twee niveau’s. ‘Uiteraard vragen we eerst om voor opvang te zoeken binnen het eigen netwerk en maken wij inderdaad een onderscheid tussen chronische en acute daklozen. Ze worden opgevangen op verschillende locaties. Chronische daklozen zijn een specifiekere doelgroep en kunnen niet zomaar in de reguliere winterwerking opgevangen worden. We heben het hier over mensen die niet zonder drugs kunnen leven, dus die krijgen een andere begeleiding. Ik zou niet willen dat zo iemand opgevangen wordt samen met een gezin. Het is geen voorkeursbehandeling maar wel een andere aanpak’, besluit Lescroart.