Stakende schoonmakers.

Het slavenkoor bij de DWDD

Dit artikel verscheen eerder op 1 mei 2012 als Column in Kunst Kraak

Ik werd gebeld door De Wereld Draait Door: “Zou jij het Slavenkoor van Verdi willen instuderen met de stakende schoonmakers?”

Ik legde uit dat ik componist ben, geen dirigent. Dat was niet de eerste keer. Als stadscomponist van Zaanstad kreeg ik het verzoek het kinderkoor te dirigeren tijdens de intocht van Sinterklaas. Ik heb toen voorgesteld om een experimentele klanksculptuur te ontwerpen met de kinderen. Ze zagen er toen maar vanaf.

Dit keer nam ik de opdracht aan, zonder verder te waarschuwen voor mijn componerende aard.

Eén ochtend hadden we de tijd. Zeventien zelfverzekerde schoonmakers met stuk voor stuk een totaal andere achtergrond. Vanuit alle hoeken ter wereld zijn ze in Nederland beland om letterlijk het vuile werk te doen. Ik vroeg hen waarom ze mee deden. Om hun staking te bekrachtigen. Hun stem te laten horen. Schoonmakers zijn vaak al weg als het kantoorvolk binnenkomt. Het is werk waar niemand bij stilstaat, ondankbaar, onzichtbaar.

Ik was bijzonder enthousiast — deze vaklui waren vol passie en ik mocht helpen om hun stem te laten horen aan heel televisiekijkend Nederland.

Ik ging aan het werk. Tonen maken, roepen, improviseren.

“Het is wel echt de bedoeling dat jullie het Slavenkoor gaan instuderen” zei de redacteur bezorgd toen we even pauze namen.

Ik was er niet vanuitgegaan dat het geoefende zangers waren. Ik maak vaker stukken die speciaal ontworpen zijn voor degene die het uit gaat voeren, als een maatpak. Maar net als een kleermaker misschien niet is voorbereid op een klant met drie armen, was ik wel even in de war. Een aantal van de schoonmakers had nog nooit gezongen. Ze konden best tonen maken, maar totaal niets onthouden.

Hoe je structuur krijgt in een stuk als er geen geoefende stemmen of instrumenten zijn die houvast bieden, en niemand de maat kan houden, dat heb ik op het conservatorium nooit geleerd.

Het Slavenkoor kenden ze trouwens wel, maar om een dergelijk klassiek stuk met mensen die dat nooit eerder gedaan hebben, zonder veel repetitietijd op televisie uit te voeren leek me niet de beste manier om hun actie uit te dragen voor een miljoenenpubliek. Over mijn eigen reputatie durfde ik al helemaal niet na te denken.

Het is vreselijk als amateurs iets amateuristisch doen.

Maar het is prachtig als amateurs iets doen waar ze niet voor zijn opgeleid, maar zich wel vol passie voor inzetten.

Ik vroeg me af waarom ik zelf zo blij was geworden met de ontmoeting met dit team. Dat was vanwege hun bevlogen inzet voor hun vak en hun waardigheid.

We zijn toen het gesprek verder gaan voeren, maar dan zingend. Ze hoefden niets te onthouden, maar konden gewoon nogmaals hun mening geven, hun stem laten horen.

Dat ging werken. Daar was niets amateuristisch aan. Ze stonden er als profs. Misschien niet als geschoolde zangers, maar als helemaal zichzelf, en niemand is een amateur in het zijn van zichzelf.

Oja, we hebben ook nog een stukje Slavenkoor gezongen. Een paar maten. Daarna gingen de ketenen af.

Het item met de schoonmakers is terug te zien via: http://dewerelddraaitdoor.vara.nl/media/87450

A single golf clap? Or a long standing ovation?

By clapping more or less, you can signal to us which stories really stand out.