Basit Mantık
Prof. Dr. Metin O. Kaya
Aşağıda Rolf Dobelli’nin 500 binden fazla satan kitabı Hatasız Düşünme Sanatı II kitabından 3 soru bulacaksınız. Önce hemen ilk aklınıza gelen cevabı bir yere yazın. Daha sonra da üzerinde biraz daha düşünün.
- Bir alışveriş merkezinde bir masatenisi raketiyle bir topun fiyatı birlikte 1.10 euro. Masatenisi raketi toptan bir euro daha pahalı. Masatenisi topunun fiyatı nedir?
- Bir tekstil fabrikasında beş makine tam beş dakikada beş gömlek üretiyor. 100 makinenin 100 gömlek üretmesi ne kadar sürer?
3) Bir gölette su zambağı yetişiyor. Su zambakları oldukça hızlı ürüyor, kapladıkları alan her gün iki katına çıkıyor. Göletin su zambaklarıyla tamamen kaplanması 48 gün sürüyor. Göletin yarısının kaplanması kaç gün sürer?
Bu soruların herbirinin sezgisel cevabı, bir de doğru cevabı var. Sezgisel cevaplar ilk anda aklımıza gelen cevaplardır: 0.1 euro, 100 dakika ve 24 gün. Fakat doğru cevaplar ise oldukça farklı: 0.05 euro, beş dakika ve 47 gün. Bu arada linkedin’de cevaplayan çoğu kişi bu sorulara doğru cevap verdi, hepsine tebrikler.
Cognitive Reflection Test: CRT (Bilişsel Yansıtma Testi) Shane Frederick tarafından geliştirildi ve bu testi binlerce kişiye uyguladı. Bu duruma göre 3 soruya verilen cevap ortalaması bir kaç Amerikan üniversitesi için şu şekilde verilmiş:
MIT (Boston) 2.18
Princeton 1.63
Michigan 0.83
Özellikle yöneticiler için buradan çıkarılacak dersler var. Düşünmek hissetmekten daha zahmetlidir. Akılcı şekilde tartıp biçmek, sezgilerine kapılmaktan daha fazla irade gücü ister. Kısaca sezgileriyle hareket edenler daha az ince eleyip sık dokurlar.
Bir soru daha: A noktasından B noktasına saatte 100 km hızla gidiyor ve saatte 50 km hızla geri dönüyorsunuz. Ortalama hızınız nedir? Sezgisel olarak 75 km görünüyor, siz ne dersiniz?