TRIZ-Çelişki

Prof. Dr. Metin O. Kaya

Günlük hayatımızda evimizde, işyerimizde çelişkiye çok sık rastlarız. Örneğin “Kahve güzel içimli olması için sıcak, müsterinin yanmaması için de soğuk olmalıdır” cümlesini ele alalım. Burada kahvenin hem sıcak hem de soğuk olması gerekmektedir. Ilık ara bir çözümdür ama çoğu insan ılık kahve içmek istemez. Bir kahve fincanı bu problemi halletmektedir.

Çelişkileri iki gruba ayırmak mümkündür. Birinci grupta bir özellik iyileşirken başka bir özellik kötüleşir. Örnek: Penisilin mikropları öldürürken yararlı dokulara da zarar verir. Bu tip çelişkiye teknik çelişki adı verilir. Diğer gurup çelişkide ise birbiriyle çelişen iki özelliğin aynı anda olması durumu vardır. Yukarıda ilk verdiğimiz örnek “Kahve güzel içimli olması için sıcak, müsterinin yanmaması için de soğuk olmalıdır”. Bu tip çelişkiye fiziksel çelişki adı verilir.

Fiziksel çelişkileri çözmek için ayırma prensipleri kullanılırken teknik çelişkileri çözmek için 39x39 çelişki matrisi kullanılır.

Teknik Çelişki Örnekleri

  • Penisilin mikropları öldürürken yararlı dokulara da zarar veriyor.
  • Araç motoru hızlı gitmeye imkan sağlamalı ama ısınmamalı
  • Masa, ağır yük taşıyacak kadar mukavemeti yüksek olmalı ama aynı zamanda kolay taşınabilmeli

Fiziksel Çelişki Örnekleri

  • Trafik aynı anda hem kuzeyden güneye hem de batıdan doğuya kesintisiz akmalı
  • Kahve güzel içimli olması için sıcak, müsterinin yanmaması için de soğuk olmalıdır.
  • Gözlük aynı anda hem yakını hem de uzağı görme imkanı sağlamalıdır
  • Uçağın kanat alanı hem büyük olmalı hem de uçağın hızlı gitmesi için küçük olmalıdır

Ayrılık Prensipleri

  • Zamanda ayrılık
  • Uzayda ayrılık
  • Sistemin bütünü ve parçaları arasındaki ayrılık
  • Koşula göre ayrılık

İlgili Bağlantılar

39x30 Çelişki Matrisi

TRIZ-Ayırma Prensipleri

Triz-40 Buluş Prensibi

TRIZ-Resimlerle 40 Buluş Prensibi

One clap, two clap, three clap, forty?

By clapping more or less, you can signal to us which stories really stand out.