Türk Vergi Sistemine Göre, Stoksuz E-ticaret “Dropshipping” İş Modelinin Vergilendirmesi ve Faturalandırması

Musa Toktaş
Sep 6, 2018 · 6 min read

Dropshipping, eXtended Markup Language, yani genişletilmiş işaretleme dilinin geliştirilmesiyle dünya geneline yayılan, bir e-ticaret modelidir. Satıcılar, tedarikçilerden elde ettikleri ürünlere ait XML formatındaki dosyaları kendi sitelerine yükleyip buradan alıcılara pazarlayıp satarlar. Dropshipping’in ne olduğu, nasıl kullanıldığı, altında yatan teknolojileri ve fark yaratan teknikleri bir önceki yazımızda ele almıştık. Bu yazımızda stoksuz e-ticaret modeline Türk Vergi Sistemi nasıl yaklaşıyor, Gelir Vergisi, Katma Değer Vergisi, Faturalandırma, Sevk İrsaliyesi nasıl hazırlanmalı sorularını kaynaklarıyla birlikte cevaplayacağız.

Stoksuz e-ticaret tedarikçi ve pazar konumu itibariyle dörde ayrılmaktadır; yurt içinden tedarik edip yurt içine satmak, yurt içinden tedarik edip yurt dışına satmak, yurt dışından tedarik edip yurt içine satmak,yurt dışından tedarik edip yurt dışına satmak. Uluslararası vergilendirme ilkelerine göre hizmetin veya ürünün alındığı/faydalanıldığı yere göre vergilendirme yapılır. Buna “Vergilendirmede Destinasyon İlkesidenir. Konuma göre ayırdığımız her bir stoksuz e-ticaret modelini, vergilendirme ve faturalandırma olarak ele alacağız.

Bu yazıda taraflar;

  • satıcı, e-perakendeci, dropshipper; dropshipping metoduyla ürünü satan,
  • alıcı, müşteri; satıcı’dan ürünü satın alan,
  • tedarikçi, toptancı; satıcının ürünü temin ettiği kişi, kurum veya kuruluş,

olarak belirlenmiştir.

Yurt Dışından Tedarik Edip, Yurt Dışına Satmak

Avrupa, Asya veya Amerika ülkelerinden herhangi birinde bulunan bir tedarikçiden elde ettiğiniz ürünü, küresel pazarda İnternet üzerinden satma hadisesinin vergilendirmesi ve faturalandırması;

VERGİLENDİRME

Tedarikçinin yurt dışında olduğu ve alıcının da yurt dışında olduğu ticaret modelini Gelir Vergisi, Katma Değer Vergisi yönüyle inceleyelim. Bir hizmet yurt dışından sağlanıp yurt dışına satılıyorsa yani alıcı yurt dışındaysa bu hizmet ihracına girer ve KDV’den muaftır. Şöyle ki, Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 12. Maddesinde; bir hizmetin yurt dışındaki alıcılara yönelik olduğu nu saptamak için, hizmetin yurt dışındaki alıcı için yapılmış olması ve yurt dışında kullanılması gerektiği belirtilmektedir. Dropshipping kapsamında yurt dışındaki tedarikçiye verilen aracılık hizmet yurt dışındaki alıcıya yapıldığı için KATMA DEĞER VERGİSİ KAPSAMINA GİRMEZ.

Diğer bir durum ise satıcının Gelir Vergisi mükellefiyeti ile alakalıdır. Gelir Vergisi Kanunun 7. Maddesinde; bir gelir Türkiye Cumhuriyeti içinde alıcıya sunulan hizmet/ürün vasıtasıyla elde ediliyorsa, gelir vergisine tabidir. Ancak 15.06.2012 tarihli ve 28324 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6322 sayılı Kanunun 9. Maddesinin 12. Fıkrası ile 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 10'uncu maddesine göre “Türkiye’de yerleşmiş olmayan kişilerle, işyeri, kanuni ve iş merkezi yurt dışında bulunanlara Türkiye’de verilen ve münhasıran yurt dışında yararlanılan mimarlık, mühendislik, tasarım, yazılım, tıbbi raporlama, muhasebe kaydı tutma, çağrı merkezi, ürün testi, sertifikasyon, veri saklama, veri işleme, veri analizi ve ilgili bakanlıkların görüşü alınmak suretiyle Maliye Bakanlığınca belirlenen mesleki eğitim alanlarında faaliyette bulunan hizmet işletmeleri ile ilgili bakanlığın izni ve denetimine tabi olarak eğitim ve sağlık alanında faaliyet gösteren ve Türkiye’de yerleşmiş olmayan kişilere hizmet veren işletmelerin münhasıran bu faaliyetlerinden elde ettikleri kazancın %50’sinin” Kurumlar vergisi matrahının tespitinde, kurumlar vergisi beyannamesi üzerinde ayrıca gösterilmek şartıyla, kurum kazancından indirebileceği hükme bağlanmıştır. Dropshipping kapsamında yapılan iş veri saklama, veri işleme, yazılım kapsamına girmesi dolayısıyla Kurumlar ve Gelir Vergisinden Muafiyeti konusunda Uzman görüşüne başvurulmuştur. Eğer yurt dışından yurt dışına stoksuz e-ticaret, bu kapsama giriyorsa, KDV yok, Gelir ve Kurumlar vergisinden ise “gelirini %50 aşağı kabul edilerek” vergilendirme yapılmaktadır. Aksi halde yine KDV’den muaf ve elde ettiği gelir kadar Gelir ve Kurumlar vergisine tabidir.

Dropshipping yaparken, satıcı, müşteri ve tedarikçi arasında “aracı” görevi gördüğüne dair hizmet sözleşmesi yapılırsa, aracılık hizmeti Gelir Vergisi Beyannamesinde gösterilir. Bu durumda, yapılan iş bir pazarlamacılık olduğu için Gelir ve Kurumlar Vergisine tabidir.

Diğer bir yandan e-perakendeci, pazar olarak belirlediği bir ülkede şirket açarsa oranın vergi hükümlerine tabidir. Örneğin bir Amerika’ya dropshipping yapıyorsanız Amerika’da şirket kurmanız şarttır. Amerika’ya gitmeden 300$’a şirket kurulabilmektedir. Konuyla alakalı Delaware Inc. şirketini online olarak ziyaret edebilirsiniz.

Fatura

Türkiye Cumhuriyetin’de her vatandaş eğer bir firmada veya devlette çalışıyorsa SGK, öğrenci ise ailesi üzerinden SGK veya BAĞKUR, kendi işini yapıyorsa BAĞKUR, kapsamındadır. Dropshipping, serbest ticaret kapsamında değerlendirildiği için, kişinin ya kendi şahıs şirketini kurması yada bir kuruluş kapsamında olması gerekir. Dropshipping yapan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları diğer iş kollarında faaliyet gösteren kişi, kurum ve kuruluşlar gibi, Gelir Vergisi Beyannamesi vermek zorundadır. Gelir Vergisi Beyannamesi’ndeki gelirleri fatura ile belgelemek zorunlu olunduğu için Yurt dışından alıcıya ürün satıldığı takdirde fatura kesilmesi gereklidir. Ürün maliyeti, ürünleri İnternet alıcıya ulaştırmadaki e-pazar kiraları, İnternet altyapı sistemlerine ödenen meblağ gibi bütün masraflar gider kalemi olarak gösterilebilir.

Dropshipping yaparken, satıcı, müşteri ve tedarikçi arasında “aracı” görevi gördüğüne dair hizmet sözleşmesi yapılırsa, tedarikçi satıcının adını da belirterek yazarak, satıcının sattığı fiyat üzerinden alıcıya fatura kesmek durumundadır. Nitekim hepsiburada.com gibi sitelerden yapılan alışveriş faturalarında, hepsiburada.com aracı görevi görmekle birlikte, faturada sizin hepsiburada.com üzerinden aldığınız ücret yazmakta ve tedarikçiniz ile sizin adınıza düzenlenmektedir. Satılan ürünün sevkinde matbu bulunan Sevk İrsaliyesi’de satıcı adına alıcı adıyla kesilir.

Öte yandan, dropshipping faaliyetinde bulunan kişi gelir vergisi ve kurumlar vergisi teşviğinden yararlanabilmesi için yurt dışındaki alıcısına fatura kesmesi zorunludur.

Yurt Dışından Tedarik Edip, Yurt İçine Satmak

Genelde Çin’den ürün tedarik edip, ülkemizde pazara arz etme şeklinde olan bu tür dropshipping, yukarıda verilen kaynaklar göz önüne alındığında;

  • Aracı olmak için hizmet sözleşmesi imzalanmışsa, kanun şöyle belirtmekte “Yurt dışındaki tedarikçinin satış gelirleri için Türkiye’de onun satışlarına aracılık ederek kazanç sağlayanın tedariki adına yıllık gelir vergisi beyannamesi vermesi gerekir. Ayrıca, ürün arzı Türkiye’ye olduğu için tedarikçi sattığı her ürün için fatura kesmelidir dolayısıyla KDV mükellefidir.” E-perakendecide, tedarikçiyle arasında olan “hizmet sözleşmesi” münasebetiyle yaptığı aracılık hizmet bedeli üzerinden KDV ödemek durumundadır.
  • Alıcıyı bulduktan sonra ürünü tedarik etmede, tek bir tedarikçiye bağlı kalmayan dropshipperlar, Gelir Beyannamesinde gelir göstermek için Fatura kesmeli ve Sevk İrsaliyesi belirtmelidir. Gelir vergisi ve Kurumlar vergisine tabidir. Aksi halde tarhiyata muhatap tutulur.

Yurt İçinden Tedarik Edip, Yurt İçine Satmak

Yukarıdaki mevzu bahis kanunlar göz önüne alınarak, bu yöntemle alakalı şu durumlar mevcuttur;

  • Ülkemizdeki tedarikçiler ile Hizmet Sözleşmesi Anlaşması yapmak, alırken ve satarken binecek olan Katma Değer Vergisi’ni, tedarikçiye sağlanacak aracılık hizmet bedeli üzerinden fatura edilmek suretiyle, tek celsede halledilir. Örnek olarak, Hepsiburada.com aracılık hizmeti veren bir e-pazar platformudur. Bir kahve karıştırıcısını aldığınız da karşınıza Mesafeli Satış Sözleşmesi çıkar, onaylayıp satın alma gerçekleştiğinde ise, tedarikçi tarafından tedarikçi adına alıcıya fatura kesilir. Burada Hepsiburada.com tedarikçiye bir aracılık hizmeti vermiştir. Bunun karşılığında tedarikçiye bir hizmet bedeli yansıtıp, fatura keser, ve bunu gelir beyannamesinde beyan eder. Mantığın anlaşıldığını düşünerek fazla uzatmamak adına Hizmet sözleşmesi olmadan yapılan dropshippinge geçiyorum.
  • Tedarikçi ile aranızda Hizmet Sözleşmesi olmadan yapılan dropshipping şu duruma benzer; musluk almaya nalbura gittiniz, nalburcu size katalogdan bazı ürünler gösterdi ve siz oradan bir modeli beğendiniz. Satıcı sizden o ürünün ücretini tahsil edip, toptancıdan o ürünü sizin adresinize gönderilecek şekilde kendi payını kesip, tedarikçiden satın alır. Tedarikçi ürünü nalburcuya faturalar. Bu durumda Nalburcu, alıcıya fatura keseceği için ürün fiyatına KDV yansıtır. Dolayısıyla iki defa KDV tahsil durumu vardır. Gelir Vergisi ve Kurumlar Vergisi mükellefiyeti söz konusudur.

Durumun anlaşılmasına yardımcı olması için aşağıdaki infografik hazırlanmıştır.

SONUÇ

Türkiye Cumhuriyeti Katma Değer Vergisi Kanunu, Gelir Vergisi Kanunu ve Kurumlar Vergisi Kanunu, stoksuz e-ticaret sistemini vergilendirme kapasitesine sahiptir. Bu durumun bir getirisi olarak, stoksuz e-ticaret başta olmak üzere tüm dijital gelir kaynaklarının gelir giderlerinin tutulmasında dikkatli ve titiz davranmak, Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından yapılacak geriye dönük 5 yıllık inceleme söz konusu olduğu için zaruridir.

Gelişen teknoloji ile hayatımıza giren gelir modelleri, Türk Ticareti’ne değer katmaktadır. Aynı zamanda bu durum, ülkemizde, ekonomi ve ticaretin gidişatına yön vermektedir. Bu tarz yeni gelişen iş modellerinin, iyi araştırılıp sağlam bir temele oturtularak ele alınması gerekir. Ben vergi uzmanı olmamakla birlikte bu sektörde katma değer yaratmak isteyen biri olarak bu konuda ciddi bir zaman harcadım. Detaylı bir fizibilite uygulamadan kimsenin stoksuz e-ticaret başta olmak üzere hiç bir iş modeline balıklama dalmasını tavsiye etmiyorum. Yazımda büyük oranda istifade ettiğim kaynakların başında Vergi Uzmanı Bilal Levent Ertaş’ın kişisel Blog’undaki gönderiler ve direkt olarak kanun metinleri gelmektedir. Kaynaklar bölümünde belirttiğim linklerden kendinizde inceleme ve tahlil yapabilirsiniz. BU YAZININ SİZE FAYDALI OLDUĞUNU DÜŞÜNÜYORSANIZ ALKIŞ BUTONUNA BASMAKTAN ÇEKİNMEYİNİZ 😅 Sorularınız ve Tavsiyeleriniz için sizleri yorum bölümüne davet ediyorum.

Kaynaklar;

http://yazale.com

http://bilallevent.com/drop-shipping-e-ticarettin-vergisel-boyutu.html

Gelir İdaresi Başkanlığı Droshipping Özelgesi

T.C. Katma Değer Vergisi Kanunu

T.C. Gelir Vergisi Kanunu

T.C. Kurumlar Vergisi Kanunu

T.C. 6322 sayılı Kanun

Welcome to a place where words matter. On Medium, smart voices and original ideas take center stage - with no ads in sight. Watch
Follow all the topics you care about, and we’ll deliver the best stories for you to your homepage and inbox. Explore
Get unlimited access to the best stories on Medium — and support writers while you’re at it. Just $5/month. Upgrade