Sự phát triển não bộ và hộp sọ trẻ
Não bộ có 2 giai đoạn phát triển: từ bào thai và tiếp tục phát triển đến khi trẻ 6 tuổi. Song song với sự phát triển tăng thể tích não, hộp sọ phát triển tương xứng với thể tích não để chứa não bộ đang lớn.
Phát triển từ thai nhi: từ tuần thứ 3 thai kỳ, não bộ phát triển nhanh trong 3 tháng cuối thai kỳ, tiếp tục phát triển mạnh trong 3 tháng đầu sơ sinh rồi chậm dần và kích thước giống người trưởng thành lúc 6 tuổi. Não sẽ có đủ 100 tỉ tế bào thần kinh vào lúc chào đời.
Não tăng kích thước gấp 4 lần trước tuổi đi học, đạt gần 90% thể tích như người lớn khi gần 6 tuổi. Do đó bệnh teo não không chỉ mắc phải trong bào thai mà còn có thể mắc phải sau sinh (giai đoạn từ 0–2 tuổi khi não bộ phát triển mạnh, đặc biệt 3 tháng đầu).
Những yếu tố tấn công não trong bào thai ngoài gây teo não, thường kèm bất thường cấu trúc não đi kèm. Sau sinh, cấu trúc não hầu như hoàn thiện, do đó bệnh teo não xuất hiện khi chào đời thường kèm theo cấu trúc não bình thường.
Ví dụ, trong 2 tuổi đầu, đặc biệt trong 3 tháng đầu nếu dinh dưỡng không tốt để cho trẻ suy dinh dưỡng nặng thì gây teo não (về thể tích) nhưng cấu trúc thì bình thường.
Khi não bộ phát triển, hộp sọ phải tăng kích thước tương xứng với thể tích não bộ. Thể tích não lớn thì vòng đầu lớn như trong não úng thủy. Thể tích não nhỏ thì vòng đầu cũng nhỏ.
Vòng đầu nhỏ thì phần lớn là teo não nhưng có trường hợp ngoại lệ: vòng đầu bình thường thì chưa chắc não bình thường, có thể gặp teo não trên vòng đầu kích thước bình thường. Cũng có trường hợp vòng đầu nhỏ nhưng không teo não (gặp trong tật thóp đóng sớm).
Do đó, đo vòng đầu và đánh giá não bộ qua khám thần kinh và hình ảnh học mới đánh giá toàn diện được. Nhưng dù thế nào, vòng đầu nhỏ là triệu chứng nguy hiểm báo hiệu về phát triển não bộ.
Tốc độ tăng trưởng vòng đầu bình thường tương ứng với não phát triển sau sinh tăng nhanh trong 3 tháng đầu, sau đó giảm dần và đạt như người lớn lúc 6 tuổi. Trung bình vòng đầu lúc sinh 35cm. Trong 3 tháng đầu tăng 1cm mỗi tháng, từ tháng thứ 3 đến 1 tuổi tăng 2cm mỗi 3 tháng; từ 1–3 tuổi tăng 1cm mỗi 6 tháng; từ 3–5 tuổi tăng 1cm mỗi năm.
Xem thêm