Girişimler için En Az Uğraş ile Kullanıcı Deneyimi (UX) Nasıl Geliştirilir?

M.Nezih Bilgin
Nov 6 · 5 min read

Bugüne kadar gerek birlikte çalıştığım gerek de takip ettiğim girişimlerin çok ciddi bir ikilemi bulunuyor. Özellikle son kullanıcıya yönelik (B2C) ürünü olan projelerde kullanıcı deneyimi (UX) ve müşteri deneyimi (CX) en olmazsa olmaz konuların başında geliyor. Ancak sınırlı kaynak içerisinde bu iş için profesyonel bir bütçe ayırmak ne yazık ki çoğu girişimin gücünün dışında. Bu yüzden kaliteli bir UX temel endişelerin arasında yer almıyor.

Öte yandan UX ürünün kullanımı ve akışların doğru tasarımı ile doğrudan ilgili olduğu için büyümeyi doğrudan etkiliyor. Açıkçası kimse de yatırımcıların karşısında normalde yapabileceğinin yarısı kadar büyüme ile çıkmak istemez. Her ne kadar kullanıcı deneyimi ile kullanıcı arayüzü (UI) aynı şeyler olmasa bile ikisi birbirinden tamamen bağımsız olarak da düşünemeyiz.

İyi bir kullanıcı deneyimi, kötü bir kullanıcı deneyimden çok da uzakta değildir. Küçük ince farklılıklar büyük bir etkiye sahip olabilir. — Nathanael Boehm

Bir tarafta girişimlerin iyi tasarlanmış kullanıcı deneyimi hayali ve kaynak eksiği gerçeği varken, diğer tarafta kullanıcı deneyiminin büyümenin yapı taşlarından biri olması var. Bu yüzden eldeki kısıtlarla ilk adımları kurucu ortakların atması en doğru tercihtir. Ürünün asıl sahiplerinin UX konusunda belli bir seviyeye kadar bilgi ve tecrübe sahibi olmaları diğer projelerinde de faydalı olacaktır. Bunun için temel bilgilerin dışında küçük araçlarla fark yaratabileceğiniz kısa bir liste hazırladım:

Checklist Design

Checklist Design (https://www.checklist.design/): Hangi sayfaya ne lazımdı? Örnekler üzerinden teker teker gidip notlar almak çok güzel. Ancak elimizde tecrübenin getirdiği bir yapılacaklar listesi olursa, ürünümüzün burada tavsiye edilen pratiklere uyup uymadığını kontrol edebileceğimiz bir kaynak olur. Checklist Design basit hataları yapmanızın önüne geçmenin yanı sıra dış kaynaklar ve en iyi örneklerle size büyük yardımcı oluyor.

Whimsical

Whimsical (https://whimsical.com/): Tasarım, problem tanımından sonra bir fikrin oluşması ve gelişmesi ile başlar. Sonra belli bir akış oturtursunuz, belli bir dil geliştirirsiniz, bunun iskeletini oluşturursunuz ve ancak ondan sonra bir ürün ortaya çıkarmayı başarabilirsiniz. Bu gelişme içerisinde de bir sürü revizyon ve notlar alırsınız. Whimsical bunların hepsini bir arada yapmanızı sağlayan flowchart, wireframe, mind map ve sticky notes özellikleri olan bir ürün. Teker teker alternatifleri var ama hepsini bir çatı altında bulabilmek çok zor.

Psddd.co

Psddd.co (https://psddd.co/): “İyi sanatçılar kopyalar, en iyi sanatçılar çalar” demişler. Burada çalınabilecek ve doğrudan uygulamaya konabilecek yüzlerce Photoshop ve Sketch taslağı bulunuyor. Buraya sadece bir UI kaynağı gözüyle bakmayın aynı zamanda bazı arayüzlerde sınırlı ekran kaynağı nasıl kullanılmış, renkler ile yönlendirmeler nasıl yapılıyor gibi pek çok UX püf noktası yakalayabilirsiniz.

Coolors.co

Coolors.co (https://coolors.co): Renk seçimi hiçbir zaman yabana atmamamız gereken bir konu. Ancak genelde ürünün ilk versiyonunu üzerinde düşünülmemiş, tutarsız bir renk paletiyle çıkıyoruz. Bunu yapmayalım diye çok basit arayüzü ile Coolors var. Alternatif paletleri tasarladığınız görsellere uygulayın, seçim aşamasında ise küçük bir focus grup’un seçmesine olanak verin. Basite kaçın, uçmayın:)

Color.review (https://color.review/): Dünya üzerinde 217 milyon insan farklı şekillerde görme engelli. Seçtiğiniz renkleri kullandığınız metinler ve arkaplanları arasındaki kontrast ilişkisini notlandıran bir araç olan Color Review ürününüze renk körlüğü olan insanların da kolayca kullanmasını sağlayacak geri bildirimler veriyor.

The Noun Project

The Noun Project (https://thenounproject.com/): Görsel iletişim her uygulama ve websitesinin en önemli yapıtaşıdır. İyi bir ikon ürününüzü çok iyi yerlere taşırken, kafa karıştırıcı bir ikon funnelınızı yerle bir edebilir.The Noun Project 2 milyonun üzerinde seçilmiş ve geniş bir tasarımcı kitlesi tarafından desteklenen bir ikon veritabanıdır. Burada ihtiyacınız olan her türlü görsel iletişim için en doğru ikonları bulabilirsiniz. (Alternatif: Fontawesome)

Undraw.co

Undraw (https://undraw.co/): İkonlar güçlü bir görsel iletişim dedik ancak bazen tek tek unsurlar yerine kocaman bir konsepti anlatmamız gerekebiliyor. O zaman ne yapacağız ikonlardan kukla şovu mu? Burada imdadımıza Undraw yetişiyor. Pek çok kavramı anlatan SVG formatlı illüstrasyonları istediğiniz gibi değiştirebiliyor, layerlara ayırabiliyor ve üzerinde oynama yapabiliyorsunuz. Başkasına yüzlerce ve hatta binlerce lira verip yaptıracağınız görsellere para verebilene kadar sizi epey kurtarır. Tek kelime ile muhteşem.

# Bonuslar

Üzerine kesin göz atın diyeceğim kaynaklar da aşağıda.

Gerilla UX Testleri (https://bit.ly/2PSV6GQ): UX çalışmalarının en önemli aşaması problemin doğru tanımlanması için yapılan kullanıcı araştırmalarıdır. Bunun için büyük bütçeler ve zaman harcamadan hızlıca yapacağınız metotlar mevcut. Linke göz atarak gerilla UX testleri hakkında fikir sahibi olabilirsiniz.

Designercize (https://designercize.com/): Diyelim ki ekibinize artık bir tasarımcı almaya gücünüz yetiyor ya da kendi tasarım yeteneklerinizi test etmek istiyorsunuz. Designercize’daki senaryoları use case olarak tasarımcı adayınıza gönderebilir, ortaya çıkan iş üzerinden değerlendirebilirsiniz. Tabi her görev mantıklı değil :) Öncelikle buradan bir görevi bulup seçip yapmayı deneyin bakalım ne kadar tatmin edici oluyor.

Laws of UX (https://lawsofux.com/): Temel kullanıcı deneyimi prensiplerine katılırsınız veya katılmazsınız, uygularsınız ya da uygula(ya)mazsınız size kalmış ama yılların birikimlerinin basit ve anlaşılır prensiplere indirildiği bu çekirdek külliyata biraz zamanınızı ayırmanızı aşırı tavsiye ederim.

Pidoco UX Dictionary (https://pidoco.com/en/help/ux): “Ne neydi kafam karışıyor” diyenler için biçilmiş kaftan bir sözlük. Pidoco aslında wireframing için bir araç olsa da UX sözlüğü sizin için her şeyi daha çok netleştirecektir. Sıkıştıkça veya merak ettikçe okuyunuz.

Son Söz

Profesyonel geçmişimde bu sıkıntıların hepsini hem gözlemledim hem de tecrübe ettim. 8 sene kendi dijital ajansımı yönettiğim zamandaki müşterilerimizle proje yaparken, daha sonra tamamen kullanıcı deneyimine odaklandığımdaki işimdeki projeler ve bir fintech startup’ında çalışırken yaşadıklarımın hepsi kullanıcı deneyiminin ne kadar hayati olduğunu ama bir şekilde ikinci plana attığımızda projeleri nasıl batırabildiğine şahit oldum.

Bu yüzden sorumluluğunuzdaki ürünün geleceği için ve ileride işin uzmanlarıyla doğru bir şekilde çalışabilmek için çok kolay bir şekilde öğrenebileceğiniz kullanıcı deneyimi pratiklerine belli bir zamanınızı ayırın. Ürününüz için yapabileceğiniz en iyi yatırımlardan biri olacaktır. Eğer benimle kullanıcı deneyimi ve ürün yönetimi gibi konularda muhabbet etmek isterseniz Linkedin (https://www.linkedin.com/in/mnezihbilgin) üzerinden bana her zaman ulaşabilirsiniz.

Welcome to a place where words matter. On Medium, smart voices and original ideas take center stage - with no ads in sight. Watch
Follow all the topics you care about, and we’ll deliver the best stories for you to your homepage and inbox. Explore
Get unlimited access to the best stories on Medium — and support writers while you’re at it. Just $5/month. Upgrade