Giải oan cho “Hồ ly tinh”

Trước giờ mình chả bao giờ thích cáo. Ai dở hơi mới đi thích nhân vật phản diện, nhỉ? Cáo là nhân vật phản diện, xấu xa lắm lắm luôn: điêu ngoa, xảo quyệt nè, rồi có phép thuật, đi dụ dỗ đàn ông nè, là cái loại hồ ly tinh đó! Đến giờ, dù già rồi, nhưng bị thành kiến nhiều rồi, mình vẫn không thích cáo, dù cáo đẹp, bộ lông lộng lẫy, đuôi thì cực kỳ lộng lẫy luôn. Tự hỏi tại sao cáo lại luôn được gán với cái tính từ “xảo quyệt”, không chỉ ở Việt Nam mà còn ở trên toàn thế giới luôn. Thế là phải đi tìm hiểu thôi… “Ánh sáng phương Bắc” là truyền thuyết đầu tiên mà mình thấy cáo đóng vai tốt á. Click vào đây để xem bài mình post trước đó nhé

https://medium.com/p/f8a19e13a552

Vì sao cáo lại bị gán cho là “thông minh quỷ quyệt” (cunning)?

Cáo là loài động vật “cơ hội”: cái gì ăn được là ăn (côn trùng, bò sát, chim chóc, trứng, cây cỏ). Cáo có khả năng thích nghi vô cùng tốt với mọi điều kiện, hoàn cảnh và thức ăn, kể cả nơi có người ở. Cáo sống “gần gũi” với con người (hay ăn cắp đồ ăn của con người í mà), nên con người có nhiều cơ hội để quan sát và đánh giá. Con người thật ra cũng sống 1 cách “cơ hội” như cáo vậy (đang nói về mặt thức ăn nha), nên dễ liên hệ và so sánh như thế. (Đây là câu trả lời của một chuyên gia trên Quora, và cách trả lời rất positive nhé: cunning là tốt, và “people appreciate their abilities” á).

-Không hiểu sao con người rất ghét cáo (chắc vì lý do trên). Thế nên từ xa xưa săn cáo là thú đi săn rất phổ biến và tàn bạo: Thợ săn dẫn theo 1 bầy chó săn rất dữ, đuổi theo cáo, đuổi mãi cho đến khi cáo kiệt sức, bị cả đàn chó phanh thây thì thôi. (Hiện nay thì trò này đã bị cấm nhưng săn cáo không có chó hỗ trợ thì vẫn phổ biến). Chắc vì bị săn đuổi, dồn đến đường cùng vậy nên cáo cũng phải tiến hoá thích nghi. Cáo có nhiều trick/cách để trốn, lừa thợ săn, thoắt ẩn thoắt hiện. Có lẽ vì thế nên người ta cho rằng cáo có phép thuật và ma mãnh (hồ ly tinh).

Càng tìm hiểu thì thấy cáo rất đáng yêu và thú vị nhé:

(1) Cáo mẹ rất thương và tận tuỵ lo lắng cho con. Có 1 câu chuyện khi search thì hay thấy trên mạng là: có 1 bé cáo bị kẹt trong bẫy không thoát được. Trong 2 tuần liên tục trước khi được nhà chức trách phát hiện và giải thoát, ngày nào cáo mẹ cũng đem đồ ăn đến cho cáo con chứ không bỏ rơi con. Thương chưa?

(2) Cáo thường sống và kiếm ăn một mình. Nhưng khi tới mùa sinh sản thì cáo ba luôn lo lắng, tìm kiếm đồ ăn chu cấp cho cả nhà cho đến khi con lớn. Mấy miệng ăn này không ít đâu nha, tại cáo mẹ nhiều khi đẻ tới 11 đứa con để làm 1 đội đá banh luôn đó!

(3) Cáo ba ngoài nhiệm vụ kiếm ăn còn có nhiệm vụ bảo vệ tổ nữa đó nha. Khi có ai đến gần hang, cáo ba sẽ chạy ra đánh lạc hướng, dẫn dụ mọi người đi theo bạn í, sau khi dẫn đi xa rồi thì bạn í mới núp lùm rồi quay trở lại hang canh gác tiếp đó.

(4) Thỉnh thoảng khi cáo mẹ chăm sóc các em bé thì có kèm theo 1 cô vú em. Cô này thường là 1 chị cáo chưa trưởng thành chả họ hàng gì (chắc ở dưới quê giới thiệu lên), hoặc là 1 chị cáo ở lứa đẻ trước của mẹ. Nhờ chăm sóc phụ (bao ăn ở) mà sau này cô này có kinh nghiệm để chăm sóc con ruột của mình đó nha. Thú vị, thú vị!

(5) Cáo không những có ria ở mặt mà còn có ria ở chân nữa đó. Các ria này giúp cáo tìm và định hướng đường đi đó.

(6) Cáo săn mồi bằng cách nhảy chồm lên cao vồ lấy mồi. Nhìn đẹp lắm. Mời mọi người xem clip này nha:

http://youtu.be/D2SoGHFM18I

(7) Cáo có thể cảm nhận được từ trường trái đất (Giống như cái nam châm vậy á). Khi cáo hướng về hướng Bắc, một vòng bóng trong mắt cáo (“an eye shadow”) sẽ chuyển sang màu tối hơn. Khi nhảy chồm lên bắt mồi cáo hay nhảy theo hướng đông bắc. Khả năng bắt được mồi khi cáo nhảy theo hướng này cao hơn nhiều. Nhiều giả thuyết cho rằng cáo dùng từ trường trái đất để săn mồi. Mình đọc nhiều mà vẫn không hiểu lắm. Ai giỏi thì thử search xem nhé. Đại khái là vầy: thử tưởng tượng thắt lưng bạn luôn có gắn 1 cái đèn pin chếch 1 góc 60 độ chiếu xuống đất. Khi bạn đi thì ánh sáng đèn pin sẽ chiếu xuống đất ở 1 khoảng cách nhất định. Ví dụ bạn nghe tiếng con mồi trốn dưới tuyết, bạn đi đến chỗ con mồi. Khi chỗ đèn chiếu xuống đất và chỗ phát ra tiếng con mồi trùng khớp nhau, bạn biết được rõ vị trí khoảng cách từ bạn tới con mồi. Thế là bạn chồm lên bắt mồi dù tuyết che phủ con mồi dưới đất…. Cơ chế săn mồi theo từ trường trái đất của cáo là đại khái thế.

(8) Cáo có thính giác rất nhạy bén. Cáo nghe được tiếng kim đồng hồ đeo tay nhích nhích khi ở cách xa đến hơn 36 mét lận đó. Cáo nghe được tiếng mấy bạn gặm nhấm (chuột, thỏ) ở dưới đất. Xem video clip ở trên sẽ thấy, cáo có thể vồ chụp lấy mồi dưới tuyết dù không thấy con mồi.

(9) Cáo bắc cực chịu lạnh giỏi lắm nhé: tới -70 độ C cáo mới chịu hết nỗi đó nha. Nữ hoàng băng giá chưa. Cáo là theo kiểu: “The cold never bothered me anyway!” đó!

(10) Cáo có mùi hôi. Nhưng mùi này không phải là do cáo xì hơi mà là được tiết ra từ tuyến ở đuôi cáo á nha.

(11) Cáo rất tò mò và thân thiện, cũng hay được nuôi làm thú cưng lắm nha. Giá một bạn ở Mỹ tầm cỡ $6000 thôi à (Giá để mang về nuôi, chưa kể các khoảng thú y đồ ăn thức uống khác). Tiếc là bang California không cho nuôi, chứ không mình cũng nuôi 1 bạn cáo rồi haha.

Show your support

Clapping shows how much you appreciated Tran Nguyen’s story.