IRA

Longread over de IRA (Irish Republican Army)

Enige tijd geleden hoorde ik het nummer “Sunday Bloody Sunday” van de band U2. Het nummer intrigeerde me en ik wilde meer te weten komen over de inhoud van het lied door er een longread over te schrijven. De tekst bracht mij bij de, meer dan honderd jaar geleden begonnen strijd van de IRA voor zeggenschap over heel Ierland. Ook las ik een artikel van

independent.co.uk, waarin de kop was: “Oregon shooting” “Shooter Chris Harper Mercer was reclusive 26-year-old with an interest in IRA and Nazism”. Het gedachtegoed van de IRA leeft dus voort. Maar hoe staat het er nu voor met de ‘terroristische organisatie’.

http://www.independent.co.uk/news/world/americas/oregon-shooting-shooter-chris-harper-mercer-was-reclusive-26-year-old-with-an-interest-in-ira-and-a6677696.html

Ontstaan IRA

Voordat ik verder borduur op de invloed van de IRA op dit moment wil ik jullie meenemen naar het ontstaan van deze ‘terroristische organisatie’.

De IRA (Iers Republikeins Leger) vindt zijn oorsprong in het jaar 1858 in Amerika als de Irish Republican Brotherhood. Zij speelden een grote rol bij het ontstaan van de IRA na de Paasopstand van 1916. Bij deze opstand bezette het Irish Citizen Army tal van sleutelposities in Dublin. Kansloos tegen het Engelse leger verloren de 250 manschappen van de Irish Citizen Army van de 4.500 Britse manschappen. Ook werden er 3000 verdachten gearresteerd. Na deze gebeurtenis veranderde de Ierse opinie. De Ieren werden een stuk nationalistischer. Voorheen zagen de inwoners de rebellen als onverantwoordelijke avonturiers die het nationalisme konden schaden. Maar dat veranderde na de Paasopstand. Uit de vrijgelaten verdachten ontstond de IRA.

https://nl.wikipedia.org/wiki/Ierland_(land)

Zij streefden op dat moment een eilandbrede Ierse staat na zonder banden met het Verenigd Koninkrijk. Hierbij werd geweld niet geschuwd. De bezetting van Ierland door de Britten werd onhoudbaar na het hoogtepunt van de gewelddadigheden. Met ‘The Burning of Cork” in de nacht van 11 op 12 december 1920, nadat een groep van Engelse ex-legerofficieren in een hinderlaag van Ierse nationalistische vrijheidsstrijders was gelopen, brandde de bezettingsmacht grote delen van de stad Cork plat en schoten Engelse hulptroepen inwoners zonder enige vorm van proces dood.

Na jaren van oorlog volgde er een wapenstilstand tussen de IRA en de koloniale bezetters. Het zuidelijke deel van Ierland kreeg praktische onafhankelijkheid als Ierse Vrijstaat, middels het Anglo-Iers verdrag op

6 december 1921. Noord-Ierland bleef onder bewind van de Britten. Mede omdat hier veel protestantse immigranten woonden, die loyaal waren aan Groot-Brittannië. Lange tijd ging dit goed. Tot ongeveer vijftien jaar na de Tweede Wereldoorlog. De religieuze spanningen, die er ook ten tijde van de oorlog waren, speelden weer op.

https://nl.wikipedia.org/wiki/Ierland_(land)

Tweede keer IRA in Ierland

Ik de jaren 60 ontstond er langzamerhand onder katholieken een beweging die gelijke rechten opeiste. De protestantse meerderheid zag dit als zeer bedreigend, zij reageerden met veel machtsvertoon. Hierdoor liepen de spanningen in Noord-Ierland snel op.

In Engeland groeide het idee dat de wijze waarop het protestantse bestuur zijn macht gebruikte het probleem eerder verergerde dan oploste. Om te voorkomen dat de situatie geheel uit de hand zou lopen, koos London daarom uiteindelijk voor de afschaffing van het zelfbestuur. Dit kan worden gezien als het beginpunt van ‘The Troubles in Noord-Ierland.

Religieuze spanningen waren het gevolg. De Engelsen die hun invloed wilden houden in Ierland stuurden militaire troepen om de orde te handhaven. De katholieke meerderheid juichte dit toe. Echter, zagen de extremere katholieken dit als een bezetting. De extremisten hadden hiermee een doel: de Britse troepen weg uit hun land. De Britse troepen konden het onderscheid bijna niet meer opmaken tussen gewone katholieken en de extreme tak (IRA). Wat resulteerde in, wat ook wel ‘Bloody Sunday’ wordt genoemd. Over deze dag maakte bijvoorbeeld U2 een lied, met de gelijknamige titel.

https://nl.wikipedia.org/wiki/Noord-Ierland

Het was een vreedzame demonstratie van katholieken die neergeslagen werd door het Engelse leger. Met in totaal dertien katholieke doden. Wat er precies is gebeurd is nog steeds onderwerp van onderzoek door een commissie. Maar wat wel bekend is; het was de aanleiding dat de aanhang van de Social Democratic and Labour Party geleidelijk afnam en die van de IRA verbonden partij, Sinn Féin, snel toenam. De Sinn Féin partij is een nationalistische links-georiënteerde Ierse politieke partij. Dit was het moment dat de IRA met zijn extreem-linkse strijders zijn gezicht weer liet zien.

Zoals zij ook deden ten tijde van de Eerste Wereldoorlog. Waarin zij onafhankelijkheid voor de republiek Ierland wonnen. Het land werd toen opgesplitst in de Ierse Vrijstaat en Noord-Ierland. In Noord-Ierland woonden nog veel protestanten en was, door onder andere de vele havens, het economische hart van het land. Dit gedeelte bleef dus onder Brits bewind. Ook na ‘Bloody Sunday’ bleven de Britten dus aan de macht in Noord-Ierland. Door een splitsing van de IRA in 1968 tussen de traditionele of rode IRA-leden en de provisionele of groene IRA-leden (aangesloten bij de Provisionele IRA. De zogenoemde traditionals voerden de strijd met traditionele middelen (bomaanslagen), terwijl de zogenoemde provisionals een stadsguerrilla voerden.

Geweld

De beruchtste en meest actieve tak, was de provisionele IRA, ook wel PIRA. In eerste instantie hield de PIRA zich bezig met het verdedigen van nationalistische gebieden tegen aanvallen van Loyalisten (protestantse Ieren) en de Britten. Tot het in 1971 omsloeg en De PIRA een militaire campagne begon. Met als hoofddoel: de Britten aan de onderhandelingstafel dwingen, met als eis dat zij zich terugtrekken uit Ierland. De militaire campagne ging gepaard met bomaanslagen en een flinke guerrillastrijd. De strijd, die 35 jaar heeft geduurd koste in totaal ruim 3.600 levens. De IRA wordt verantwoordelijk gehouden voor de helft van het aantal doden, onder wie: 638 leden van de Britse veiligheidsdiensten en het leger; 640 burgers (vooral protestanten); 273 politieagenten in Noord-Ierland, zes in Ierland en vijf in Engeland; 149 eigen leden, `per ongeluk’ of omdat ze als verrader werden gezien. Hieronder een overzicht van grote aanslagen.

Hieronder een lijst met de vier grootste aaslagen met de meeste doden.

· Augustus 1998: 29 doden en 300 gewonden bij bomaanslag in Omagh.

· November 1974: 21 doden en 160 gewonden bij twee aanslagen op pubs in Birmingham.

· Augustus 1979: 18 doden bij een aanslag op een legerauto in Warrenpoint; Lord Mountbatten, een neef van koningin Elizabeth, wordt bij een IRA-aanslag gedood.

· December 1997 — april 1998: 15 doden bij wederzijdse aanslagen door protestantse organisaties en splintergroepen van de IRA.

De strijd duurde voort tot eind 1998. Na deze brute aanslagen was het genoeg voor de Britse regering en gingen de beide partijen aan de onderhandelingstafel. Op 10 april 1988 werd het goede vrijdag-akkoord getekend. Een aantal punten uit dit verdrag zijn:

· Alle partijen verklaren zich gebonden aan vreedzame en democratische middelen om hun doelstellingen te bereiken.

  • Vastgelegd wordt dat de staatkundige toekomst van Noord-Ierland bepaald zal worden door de meerderheid van de Noord-Ierse bevolking.
  • Een streven om binnen twee jaar alle wapens in bezit van paramilitaire organisaties te vernietigen.
  • Hervorming van de politie in Noord-Ierland, de (Royal Ulster Constabulary), onder toezicht van een onafhankelijke commissie.

Bij punt twee hebben de partijen het niet voor elkaar gekregen om binnen twee jaar alle wapens van paramilitaire organisaties te vernietigen. Dit gebeurde pas op 26 september 2005. Toen werd aangekondigd dat de IRA haar volledige wapenarsenaal buiten gebruik had gebracht.

http://vorige.nrc.nl/article1874341.ece

Maar ook zonder wapens blijft de ideologie van de IRA in leven.

Zo werd ook duidelijk in een artikel van Zwaan Lakmaker. Zij heeft in het studiejaar 2014–2015 in Dublin gestudeerd, met een veldwerkperiode van twee maanden in Belfast. Op 11 september 2015 schreef zij het volgende:

De regering van Noord-Ierland staat op het punt om te vallen. In Dublin wordt de IRA intussen vrolijk bezongen in een stampvolle kroeg. Wat is er aan de hand?

Afgelopen weekend ervoer ik in Dublin dat het verlangen naar een verenigd Ierland, zonder invloed van Groot-Brittannië, in het zuiden van het Ierse eiland nog springlevend is. Na de belangrijkste hurling-wedstijd van het jaar. Bevond ik mij in een afgeladen kroeg. Plotseling begon de gehele pub als één man IRA-liederen te zingen. De feestvierende massa wekte de indruk dat er een behoorlijk draagvlak is voor een georganiseerde republikeinse beweging. Gisteravond is de premier van Noord-Ierland, Peter Robinson, afgetreden. De leider van de protestantse Democratische Unionistische partij stopte samen met vijf andere ministers van zijn partij. De coalitie van zijn partij met Sinn Féin bevindt zich nu in een ‘zombie’-staat, zoals The Guardian het beschrijft.

De laatste druppel was de arrestatie van Bobby Storey, woensdag. De voorzitter van het Noord-Ierse Sinn Féin wordt verdacht van betrokkenheid bij de moord op oud-IRA-lid Kevin McGuigan in augustus. Politieonderzoek naar deze afrekening heeft aan het licht gebracht dat het Iers Republikeinse Leger (IRA) zich in 2005 helemaal niet heeft opgeheven, zoals algemeen werd aangenomen. De IRA bestaat nog altijd, met een commandostructuur en in bezit van zware wapens.

Nu bevindt het Noord-Ierse parlement zich in een ernstige politieke crisis. Robinson heeft de Britse premier David Cameron herhaaldelijk gevraagd om het Noord-Ierse parlement te ontbinden, omdat hij samenwerking tussen de unionistische partijen en Sinn Féin onmogelijk acht. Probleem: deze samenwerking is verplicht volgens het Goede Vrijdagakkoord van 1998. In zowel de Republiek Ierland als Noord-Ierland is Sinn Féin een belangrijke linkse partij. Maar de banden tussen Sinn Féin en de IRA zijn al jaren onderwerp van discussie, vaak gecentreerd rondom Sinn Féins omstreden partijleider Gerry Adams. Adams, sleutelfiguur in de vredesonderhandelingen in de jaren negentig en tegenwoordig parlementslid in Dublin, blijft volhouden dat hij nooit lid van de IRA was.

Verdeelde samenleving en zuilengemeenschap

Secularisatie heeft eigenlijk niet plaatsgevonden in Noord-Ierland. Je kunt zeggen dat het land nog steeds in twee zuilen is opgedeeld. Aan de ene kant de Katholieken (Sinn Féin) en aan de andere kant de protestanten (protestantse Democratische Unionistische partij). In het Goede Vrijdag-akkoord houdt de verdeling van de samenleving in stand. Power sharing is het sleutelwoord, van een verplichte fifty-fifty-verhouding tussen katholieke en protestantse politieagenten, tot de eis dat iedere beslissing in het parlement in beide kampen door een meerderheid goedgekeurd moet worden.

Ook via het schoolsysteem is de verdeling geïnstitutionaliseerd: in 2014 ging 93 procent van de Noord-Ierse leerlingen naar een gesegregeerde school — een protestantse of een katholieke. Al jaren beargumenteren Noord-Ierse wetenschappers dat deze situatie mensen in een keurslijf dwingt van danwel de ene, danwel de andere gemeenschap en echte verzoening onmogelijk maakt. Volgens een wetenschappelijke enquête gelooft minder dan 45 procent van de inwoners van Noord-Ierland dat vrede stand zal houden. Een meerderheid van 65 procent is wel nog steeds voor het power share-principe.

Als David Cameron het Noord-Ierse parlement daadwerkelijk zal ontbinden door de vertrouwenscrisis, kan het decennia duren voor het weer in werking gesteld zal worden. Dit betekend dat de beslissingen in Noord-Ierland weer in Engeland genomen zullen worden. Betekend dit dat het allemaal weer opnieuw begint? Er is nog altijd een bestaande IRA en zoals in het café duidelijk werd, nog veel sympathisanten.

http://www.vn.nl/ira-noord-ierland/

Conclusie

Veel problemen en oorlogen in de wereld komen door kolonialisatie, imperialisme en de wil om zelfregulatie. Ook in Ierland was dit het geval. Vanaf 1916 hebben zij pogingen gedaan om zich vrij te worstelen van de Britse onderdrukkers. Tot op heden is dit dus gelukt voor de Republiek Ierland. Maar nog niet voor Noord-Ierland. Op de een of andere manier willen de Britten hun invloed houden in deze regio. Hier is dan ook een felle strijd gevoerd door de IRA. Uiteindelijk hebben zij het voor elkaar gekregen dat ‘hun partij’, de Sein Féin partij zeggenschap kreeg in het parlement. Maar nu dit parlement uit elkaar dreigt te vallen, kunnen de Britten de macht weer pakken in Noord-Ierland. Met mogelijk als gevolg: een derde keer de IRA. Het gedachtengoed van de IRA leeft namelijk nog steeds. Zoals werd verteld in het verhaal van Zwaan Lakmaker. Maar ook uit het nieuwsbericht over Chris Harper. De schutter die veel slachtoffers maakte in Oregon. Anno 2015 is er dus een ‘mogelijke crisis’ aan het ontstaan binnen onze Europese landgrenzen. Hoewel Europa zich op dit moment ontfermt over de aanpak van de vluchtelingencrisis ziet het de problemen binnen de Noord-Ierse landsgrenzen compleet over het hoofd.

Mening Jan Schippers (theoloog)

Denk jij dat de IRA ooit weer terug komt?

“Het is op dit moment onderdeel van het Verenigd Koninkrijk. Het is een van de vier gebieden.”

Hebben de Engelsen het voor het zeggen in Noord-Ierland?

“De IRA heeft in ieder geval niks te vertellen. Ze werken nu samen met de protestanten die zij vroeger bevochten. Dat is de partij van de vroegere dominee Ian Richard Kyle Paisley. Garey Addams was dan van de katholieken.”

Wat is de reden dat zij nu samenwerken dan?

“Om een volgende burgeroorlog te voorkomen. Je kan beter praten dan vechten.”

Als het parlement wordt ontbonden komt de IRA dan terug?

“Waarschijnlijk wordt er gewoon een nieuw kabinet gevormd. De IRA schiet niet meer. Ze praten alleen nog maar. Het is gewoon een democratie geworden. Hier in Nederland gaan ze toch ook niet vechten met een kabinetscrisis.”

Zal er ooit een ontzuiling komen in, met name Noord-Ierland? En vind jij als theoloog verzuiling goed voor een land?

“Verzuiling is eigenlijk wel goed voor de stabiliteit van een land. Daarom is bijvoorbeeld in Nederland nooit een burgeroorlog uitgebroken. Omdat het Nederlandse volk zwaar verzuild was. Men is wel bevriend met elkaar, maar zijn geen vijanden. Het gaat alleen over de overheerser. Dat is niet goed voor een volk. De Britten keken namelijk altijd neer op de Ieren. En daar krijg je opstanden van, niet van verzuiling.”

Bronnenlijst

https://nl.wikipedia.org/wiki/Goede_Vrijdag-akkoord

https://nl.wikipedia.org/wiki/Noord-Ierland

https://nl.wikipedia.org/wiki/IRA

http://www.independent.co.uk/news/world/americas/oregon-shooting-shooter-chris-harper-mercer-was-reclusive-26-year-old-with-an-interest-in-ira-and-a6677696.html

http://www.vn.nl/ira-noord-ierland/

https://nl.wikipedia.org/wiki/Sinn_F%C3%A9in

https://nl.wikipedia.org/wiki/Ierland_(land)

http://vorige.nrc.nl/article1874341.ece

http://www.nrc.nl/handelsblad/2015/09/10/pro-britse-partij-wil-opstappen-regeringscrisis-n-1531675

https://nl.wikipedia.org/wiki/Paasopstand

https://nl.wikipedia.org/wiki/Sunday_Bloody_Sunday_(U2)

�9�|ْ�